---
slug: amoniaczek
title: "Amoniaczek"
servings: 4
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["dessert"]
---

# Amoniaczek

Amoniaczek to klasyczne polskie ciasto warstwowe z miękkim, puszystym ciastem i aromatyczną mleczną masą z wanilią i kokosem. Idealne na spotkanie rodzinne lub pod słoik malinowego sosu.

## Składniki

- 0 szt ciasto: (sekcja składników na ciasto)
- 187.5 ml gęsta śmietana (18%)
- 30 ml mąka ziemniaczana (2 łyżki)
- 2 szt jajka (większe)
- 30 g amoniak spożywczy (1 opakowanie, ok. 1 łyżka)
- 500 g mąka tortowa
- 125 g margaryna (rozpuszczona)
- 0 szt masa: (sekcja składników na masę)
- 750 ml mleko (3 szklanki po 250 ml)
- 200 g cukier (1 szklanka)
- 200 g masło
- 3 szt jajka
- 45 ml mąka ziemniaczana (3 bardzo czubate łyżki)
- 250 ml gęsta kwaśna śmietana (18%) (1 szklanka)
- 27.5 ml spiry tus (25–30 ml)
- 15 ml ekstrakt waniliowy (3 łyżeczki)
- 100 g wiórki kokosowe

## Przygotowanie

1. Wymieszaj jajka, śmietanę i mąkę ziemniaczaną, aż masa będzie gładka i bez grudek.
2. Dodaj amoniak do masy jajecznej i dokładnie wymieszaj.
3. Połącz rozpuszczoną margarynę z mąką tortową, a następnie dodaj masę śmietanową.
4. Zagniataj ciasto, stopniowo dodając margarynę i masę śmietanową do mąki.
5. Mieszaj przez około 2 minuty, aż ciasto będzie gładkie i jednolite.
6. Upewnij się, że ciasto jest miękkie, plastyczne i nie przywiera do wałka.
7. Podziel ciasto na 4 równe części.
8. Wygnieć każdą część i uformuj do foremki 24x36 cm.
9. Piecz blaty w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 10–15 minut w termoobiegu.
10. Przygotuj kolejne blaty, gdy pierwsze są w piekarniku.
11. Po wyjęciu z piekarnika układaj blaty jeden na drugim, by nie ostygły zbyt szybko.
12. W garnku zagotuj mleko z cukrem i masłem.
13. Wymieszaj jajka ze śmietaną i mąką ziemniaczaną, a następnie wlej małym strumieniem do gorącego mleka, ciągle mieszając.
14. Gdy masa zgęstnieje, zdejmij z ognia i dodaj spirytus oraz ekstrakt waniliowy.
15. Szybko i dokładnie wymieszaj masę, by była jednolita.
16. Gorącą masą przekładaj wszystkie blaty, zostawiając część na wierzch.
17. Posyp ciasto wiórkami kokosowymi i delikatnie przygnieć ręką, by się przywarły.
18. Odstaw ciasto do ostygnięcia w spokojnym miejscu.
19. Podawaj amoniaczek drugiego dnia; opcjonalnie z malinami lub sosem malinowym.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** W misce połącz 2 jajka, 187.5 ml gęstej śmietany i 30 ml mąki ziemniaczanej. Mieszaj mikserem ręcznym lub szpatułką, aż masa będzie gładka i bez grudek.
- *Dlaczego:* Grudki w masie mogą wpłynąć na jakość ciasta, dlatego ważne jest dokładne rozmieszanie składników.
- *Pro tip:* Jeśli używasz miksera, zacznij na niskiej prędkości, by nie rozpryskać śmietany.

**Krok 2.** Dodaj 30 g amoniaku spożywczego do masy jajecznej i wymieszaj szybko, by się dobrze rozprowadził.
- *Dlaczego:* Amoniak to środek spulchniający, który reaguje podczas pieczenia, nadając ciastu puszystość.
- *Pro tip:* Pracuj szybko – amoniak zaczyna działać już na zimno, więc ciasto szybko nabiera objętości.

**Krok 3.** W osobnej misce połącz 500 g mąki tortowej z 125 g rozpuszczonej margaryny, a następnie stopniowo dodaj masę śmietanową z jajkami.
- *Dlaczego:* Takie mieszanie zapobiega zbyt szybkiemu wchłanianiu płynu przez mąkę i daje lepszą strukturę ciastu.
- *Pro tip:* Margarynę rozpuść na patelni lub w mikrofalówce, ale upewnij się, że nie jest zbyt gorąca.

**Krok 4.** Zagniataj ciasto rękoma lub w mikserze z hakami, dodając płynne składniki do suchych małymi porcjami.
- *Dlaczego:* Stopniowe dodawanie płynów pozwala lepiej kontrolować konsystencję ciasta.
- *Pro tip:* Jeśli używasz miksera, zacznij od niskiej prędkości i zwiększaj stopniowo.

**Krok 5.** Mieszaj przez około 2 minuty, aż ciasto stanie się gładkie, jednolite i nie przywiera do ścianek miski.
- *Dlaczego:* Dwuminutowe mieszanie aktywuje gluten i zapewnia odpowiednią elastyczność ciastu.
- *Pro tip:* Nie mieszaj zbyt długo, by ciasto nie stwardniało.

**Krok 6.** Sprawdź konsystencję ciasta – powinno być miękkie, plastyczne i nie lepić się do rąk ani do wałka.
- *Dlaczego:* Dobra konsystencja ułatwia formowanie blatów i zapobiega pękaniu podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto lepi się, posyp lekko mąką, ale nie przesadzaj.

**Krok 7.** Podziel całe ciasto na 4 równe części, używając noża lub dzielnika ciasta.
- *Dlaczego:* Równe części zapewniają jednakową grubość blatów i jednolite pieczenie.
- *Pro tip:* Zważ części na wadze kuchennej, by były identyczne.

**Krok 8.** Każdą część ugnij, uformuj w prostokąt i rozwałkuj do rozmiaru 24x36 cm, a następnie przełóż do foremki.
- *Dlaczego:* Równomierne rozwałkowanie zapewnia idealne dopasowanie do formy i jednolity wygląd.
- *Pro tip:* Podłóż pod ciasto pergamin, by nie przywarło do blatu.

**Krok 9.** Rozgrzej piekarnik do 180°C. Piecz blaty w termoobiegu przez 10–15 minut, aż będą jasne i lekko zarumienione.
- *Dlaczego:* Termoobieg zapewnia równomierne pieczenie, a niższa temperatura chroni przed przypaleniem.
- *Pro tip:* Nie otwieraj piekarnika w trakcie pieczenia, by nie opaść ciastu.

**Krok 10.** Gdy pierwsze dwa blaty są w piekarniku, przygotuj kolejne – rozwałkuj i ułóż w foremki.
- *Dlaczego:* Takie podejście oszczędza czas i utrzymuje ciepło ciasta przed pieczeniem.
- *Pro tip:* Trzymaj nieupieczone ciasto w ciepłym miejscu, by nie stwardniało.

**Krok 11.** Po wyjęciu z piekarnika od razu ułóż upieczone blaty jeden na drugim, zakrywając ściereczką.
- *Dlaczego:* To zapobiega nadmiernemu wysychaniu i utrzymuje wilgoć w ciastach.
- *Pro tip:* Nie odkładaj blatów osobno – mogą zbyt szybko ostygnąć i stwardnieć.

**Krok 12.** Wlej 750 ml mleka do garnka, dodaj 200 g cukru i 200 g masła. Gotuj na średnim ogniu, aż masło się rozpuści i ciecz zacznie wrzeć.
- *Dlaczego:* Gorące mleko z cukrem i masłem tworzy bazę dla gęstej masy przełożeniowej.
- *Pro tip:* Mieszaj delikatnie, by cukier się całkowicie rozpuścił.

**Krok 13.** W osobnej misce zmiksuj 3 jajka, 250 ml śmietany i 45 ml mąki ziemniaczanej. Wlej tę mieszaninę cienkim strumieniem do wrzącego mleka, ciągle mieszając.
- *Dlaczego:* Stopniowe dodawanie zapobiega ścięciu jajek i tworzeniu grudek.
- *Pro tip:* Użyj szczotki do miksowania lub drucianki, by mieszać szybko i równomiernie.

**Krok 14.** Gdy masa zacznie zgęstniać, zdejmij ją z ognia i dodaj 27.5 ml spirytusu oraz 15 ml ekstraktu waniliowego.
- *Dlaczego:* Dodawanie alkoholu i wanilii po zdjęciu z ognia zachowuje ich aromat i działanie konserwujące.
- *Pro tip:* Nie gotuj masy z alkoholem – odparuje i utraci smak.

**Krok 15.** Szybko wymieszaj masę, by alkohol i wanilia były równomiernie rozprowadzone.
- *Dlaczego:* Szybkie mieszanie zapobiega zastyganiu masy i zapewnia jednolity smak.
- *Pro tip:* Jeśli masz mikser, użyj go na krótko, by uzyskać idealną konsystencję.

**Krok 16.** Gorącą masą przekładaj każdy blat, dokładnie przesmarowując każdą warstwę i zostawiając część masy na wierzch.
- *Dlaczego:* Gorąca masa lepiej wchłania się w ciasto, co zapewnia miękkość po ostygnięciu.
- *Pro tip:* Nie odkładaj masy – im cieplejsza, tym lepiej wchłania się w ciasto.

**Krok 17.** Posyp całe ciasto 100 g wiórków kokosowych i delikatnie przygnieć je ręką, by się przywarły do masy.
- *Dlaczego:* Przygnięcie kokosa zapobiega jego odpadaniu podczas krojenia i podawania.
- *Pro tip:* Użyj płaskiej dłoni, by równomiernie przygładzić powierzchnię.

**Krok 18.** Odstaw ciasto w spokojnym miejscu do całkowitego ostygnięcia, nie zakrywaj folią, by nie zaparowało.
- *Dlaczego:* Ostydzenie pozwala masie wchłonąć się w ciasto i związać warstwy.
- *Pro tip:* Zostaw ciasto na noc – smak i konsystencja będą lepsze drugiego dnia.

**Krok 19.** Podawaj amoniaczek drugiego dnia. Opcjonalnie podaj z świeżymi malinami lub sosem malinowym.
- *Dlaczego:* Ciasto z czasem mięknie i lepiej wchłania masę, co znacznie poprawia smak.
- *Pro tip:* Sos malinowy możesz przygotować z mrożonych malin i odrobiną cukru.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 580 kcal |
| Białko | 12.3 g |
| Węglowodany | 68.5 g |
| Cukry | 32.7 g |
| Tłuszcze | 30.2 g |
| Błonnik | 1.8 g |
| Sód | 320 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy można zastąpić amoniak innym proszkiem do pieczenia?**

Nie zaleca się zastępowania amoniaku – to kluczowy składnik nadający amoniaczkowi charakterystyczną puszystość i smak. Inne spulchniacze nie dadzą takiego efektu.

**Dlaczego amoniaczek smakuje lepiej drugiego dnia?**

Ciasto stopniowo wchłania masę, co sprawia, że staje się miękkie i soczyste. Pierwszego dnia może być jeszcze zbyt suche.

**Czy można przygotować amoniaczek z wyprzedzeniem?**

Tak, to idealne ciasto na z wyprzedzeniem. Najlepiej smakuje drugiego dnia, więc warto przygotować je dzień wcześniej.

**Czy amoniaczek można zamrozić?**

Tak, można zamrozić ugotowane blaty przed przełożeniem. Masa nie powinna być mrożona – lepiej przygotować ją na świeżo.

**Dlaczego ciasto nie powinno być zbyt długo mieszane?**

Zbyt intensywne mieszanie aktywuje gluten, co może sprawić, że ciasto stanie się gąbczaste i trudne do rozwałkowania.

**Czy można zrobić amoniaczek bez spirytusu?**

Spirytus nadaje charakterystyczny smak i działa konserwująco. Można go pominąć, ale ciasto będzie mniej trwałe i inne na smak.