---
slug: bozonarodzeniowy-kolacz
title: "Bożonarodzeniowy kołacz"
servings: 10
prep_time_minutes: 25
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good", "dessert"]
---

# Bożonarodzeniowy kołacz

Bożonarodzeniowy kołacz to puszyste ciasto drożdżowe pieczone w tortownicy z kominkiem, posypane płatkami migdałów i cukrem pudrem. Po upieczeniu dekoruje się go figurkami bałwanków z masy marcepanowej, co czyni go prawdziwą ozdobą świątecznego stołu.

## Składniki

- 350 ml mleko (Najlepiej pełnotłuste, lekko podgrzane do temperatury ciała.)
- 200 g cukier
- 2 szt jajka (Całe jajka w temperaturze pokojowej.)
- 2 szt żółtka
- 50 g drożdże świeże (Świeże drożdże piekarskie.)
- 600 g mąka pszenna
- 100 g masło roztopione (Można zastąpić margaryną.)
- 2 łyżka olej roślinny
- 1 opakowanie cukier waniliowy
- 1 szczypta sól
- 2 łyżka cukier puder (Do posypania po wystudzeniu.)
- 30 g migdały w płatkach (Do posypania wierzchu przed pieczeniem.)
- 250 g masa marcepanowa (Do ulepienia figurek bałwanków jako dekoracji.)

## Przygotowanie

1. Umieść mleko, cukier, jajka, żółtka i drożdże w dużej misce i podgrzej do ok. 40°C, mieszając do połączenia.
2. Dodaj mąkę, roztopione masło, olej, cukier waniliowy i szczyptę soli, a następnie wymieszaj wszystkie składniki na jednolitą masę.
3. Wyrabiaj ciasto energicznie przez ok. 4 minuty, aż będzie gładkie, elastyczne i nie będzie kleić się do rąk.
4. Przełóż ciasto do natłuszczonej tortownicy z kominkiem i równomiernie posyp wierzch płatkami migdałów.
5. Pozostaw ciasto do wyrośnięcia w ciepłym miejscu na około 30 minut, aż podwoi objętość.
6. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 40–50 minut, aż kołacz będzie złocisty, a patyczek wbity w środek wyjdzie suchy.
7. Po całkowitym wystudzeniu posyp kołacz cukrem pudrem.
8. Z masy marcepanowej uformuj figurki bałwanków i udekoruj nimi wierzch kołacza przed podaniem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wlej mleko do dużej miski, dodaj cukier, całe jajka, żółtka i pokruszone drożdże. Podgrzej całość w kąpieli wodnej lub krótko w mikrofalówce do temperatury ok. 40°C, stale mieszając.
- *Dlaczego:* Drożdże potrzebują ciepłego (nie gorącego) otoczenia, żeby zacząć pracować – temperatura powyżej 50°C je zabije.
- *Pro tip:* Sprawdź temperaturę nadgarstkiem: płyn powinien być ciepły, ale nie parzyć.

**Krok 2.** Do ciepłej masy wsyp mąkę, wlej roztopione (przestudzone) masło, olej, dodaj cukier waniliowy i sól. Wymieszaj łyżką lub szpatułką, aż składniki się połączą w jednolitą masę.
- *Dlaczego:* Gorące masło dodane bezpośrednio mogłoby uszkodzić gluten i drożdże, dlatego musi być przestudzone.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto jest zbyt lepkie, dodaj mąkę łyżka po łyżce, nie przesadzaj – drożdżowe ciasto powinno być lekko miękkie.

**Krok 3.** Przełóż ciasto na lekko oprószoną mąką stolnicę i wyrabiaj oburącz przez minimum 4 minuty, składając i rozciągając ciasto rytmicznie.
- *Dlaczego:* Wyrabianie buduje sieć glutenową, dzięki której ciasto będzie puszyste i sprężyste po upieczeniu.
- *Pro tip:* Ciasto jest dobrze wyrobione, gdy po rozciągnięciu nie rwie się natychmiast, lecz tworzy cienką, półprzezroczystą błonę.

**Krok 4.** Natłuść tortownicę z kominkiem masłem lub olejem. Przełóż ciasto do formy, wyrównaj dłonią i posyp płatkami migdałów, lekko je dociskając.
- *Dlaczego:* Natłuszczenie formy zapobiega przyklejeniu się ciasta, a delikatne dociśnięcie migdałów sprawia, że nie pospadają po wyrośnięciu.
- *Pro tip:* Możesz dodatkowo obsypać formę bułką tartą po natłuszczeniu – kołacz łatwiej wyjdzie po upieczeniu.

**Krok 5.** Przykryj formę ściereczką i odstaw w ciepłe, nieprzewiewne miejsce (np. blisko kaloryfera lub do lekko nagrzanego piekarnika wyłączonego) na 30 minut.
- *Dlaczego:* Czas wyrastania pozwala drożdżom wytworzyć dwutlenek węgla, który nadaje ciastu puszystość.
- *Pro tip:* Ciasto jest gotowe do pieczenia, gdy wyraźnie zwiększy objętość i po lekkim naciśnięciu palcem powoli wraca do kształtu.

**Krok 6.** Nagrzej piekarnik do 180°C (góra-dół). Wstaw formę na środkową półkę i piecz 40–50 minut. Po 40 minutach wbij patyczek w najgrubsze miejsce ciasta.
- *Dlaczego:* Pieczenie w odpowiedniej temperaturze zapewnia równomierne zarumienienie skórki i dokładne wypieczenie środka.
- *Pro tip:* Jeśli wierzch zbyt szybko się rumieni, przykryj go luźno folią aluminiową na ostatnie 10 minut pieczenia.

**Krok 7.** Wyjmij kołacz z piekarnika i pozostaw w formie przez 10 minut, następnie przełóż na kratkę i ostudź do temperatury pokojowej. Posyp obficie cukrem pudrem przez sitko.
- *Dlaczego:* Całkowite wystudzenie zapobiega rozkruszeniu się ciasta i sprawia, że cukier puder równomiernie się rozłoży.
- *Pro tip:* Posyp cukrem pudrem tuż przed podaniem – pochłania wilgoć i może zniknąć po kilku godzinach.

**Krok 8.** Z masy marcepanowej uformuj kulki różnej wielkości i złącz je wykałaczkami, tworząc bałwanki. Ozdób je np. goździkami jako guzikami i udekoruj nimi kołacz.
- *Dlaczego:* Masa marcepanowa jest plastyczna w temperaturze pokojowej i łatwo z niej formować figurki, podobnie jak z plasteliny.
- *Pro tip:* Jeśli masa marcepanowa jest zbyt twarda, rozgrzej ją chwilę w dłoniach – stanie się miękka i łatwa do modelowania.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 420 kcal |
| Białko | 9.2 g |
| Węglowodany | 62 g |
| Cukry | 24 g |
| Tłuszcze | 14.5 g |
| Błonnik | 2.1 g |
| Sód | 95 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć drożdży instant zamiast świeżych?**

Tak, możesz zastąpić 50 g świeżych drożdży 2 łyżeczkami drożdży instant. Drożdży instant nie trzeba wcześniej rozpuszczać – wymieszaj je bezpośrednio z mąką.

**Jak sprawdzić, czy kołacz jest upieczony?**

Wbij drewniany patyczek w najgrubsze miejsce ciasta – jeśli wyjdzie suchy i czysty, kołacz jest gotowy. Możesz też lekko postukać w spód – powinien wydawać głuchy, pusty dźwięk.

**Czy tortownica z kominkiem jest niezbędna?**

Kominek zapewnia równomierne pieczenie grubego, drożdżowego ciasta od środka. Jeśli nie masz takiej formy, możesz użyć zwykłej okrągłej tortownicy, ale wydłuż czas pieczenia o ok. 10 minut i sprawdzaj patyczkiem.

**Jak przechowywać kołacz?**

Kołacz najlepiej przechowywać owinięty w folię spożywczą lub w szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej przez 2–3 dni. Możesz go też zamrozić bez dekoracji marcepanowej na do 1 miesiąca.

**Czy figurki bałwanków można przygotować wcześniej?**

Tak, figurki z masy marcepanowej możesz uformować dzień wcześniej i pozostawić je w chłodnym, suchym miejscu. Udekoruj kołacz figurkami tuż przed podaniem, aby nie rozmokły.

**Czym można zastąpić migdały w płatkach?**

Migdały możesz zastąpić płatkami kokosowymi, posiekanymi orzechami włoskimi lub pekanem. Jeśli chcesz uniknąć orzechów, posyp ciasto samym cukrem pudrem.