---
slug: chleb-gryczany-z-czarnuszk
title: "CHLEB GRYCZANY Z CZARNUSZKĄ"
servings: 10
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good"]
---

# CHLEB GRYCZANY Z CZARNUSZKĄ

Domowy chleb gryczany z czarnuszką, ziemniakami i prażoną cebulką to codzienny chleb bezglutenowy o wilgotnym miąższu i wyrazistym smaku. Idealny do kanapek – szczególnie smakuje podgrzany w tosterze. Dzięki ziemniakom ciasto jest puszyste, mimo że nie zawiera mąki pszennej.

## Składniki

- 350 g ziemniaki ugotowane i obrane (Najlepiej ugotowane w mundurkach (ok. 400 g przed obraniem); muszą być wystudzone przed miksowaniem)
- 500 g mąka gryczana (Użyj mąki gryczanej certyfikowanej bez glutenu, jeśli jesteś na diecie bezglutenowej)
- 150 g skrobia ziemniaczana (Znana też jako mąka ziemniaczana; poprawia strukturę i wilgotność miąższu)
- 2 łyżeczka sól
- 3 łyżeczka czarnuszka (Dodaje charakterystyczny, lekko gorzkawy aromat)
- 60 ml prażona cebulka (Osoby na diecie bezglutenowej powinny używać cebulki certyfikowanej bez glutenu (marketplace, sklep internetowy))
- 2 łyżka olej roślinny
- 30 g drożdże świeże (Można zastąpić 2 łyżeczkami drożdży suszonych)
- 600 ml woda letnia (Ilość orientacyjna; może być potrzebne +/- 50 ml w zależności od wilgotności ziemniaków)
- 2 łyżka zakwas gryczany lub żytni (Opcja – dodaje przyjemną kwasowość i poprawia trwałość chleba) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Ugotuj ziemniaki w mundurkach lub obrane, a następnie ostudź je do temperatury letniej.
2. Obrane, wystudzone ziemniaki włóż do kielicha blendera, dodaj letnią wodę, drożdże, sól, olej i ewentualnie zakwas, a następnie zmiksuj na gładką masę.
3. W dużej misce wymieszaj mąkę gryczaną, skrobię ziemniaczaną, czarnuszkę i prażoną cebulkę.
4. Wlej zmiksowaną masę ziemniaczaną do miski z mąką i wymieszaj do uzyskania lekko lejącego ciasta.
5. Przykryj miskę ściereczką i odstaw ciasto do wyrośnięcia na 30–50 minut, aż podwoi objętość.
6. Dokładnie wymieszaj wyrośnięte ciasto, aby je odpowietrzyć.
7. Wyłóż formę do chleba (ok. 27×13×10 cm) papierem do pieczenia i przelej ciasto do formy.
8. Odstaw ciasto w formie do drugiego rośnięcia na 15–35 minut, aż ładnie się uniesie.
9. Rozgrzej piekarnik do 200°C, a następnie wstaw chleb i piecz przez 60 minut.
10. Wyjmij chleb z formy, ostudź na kratce, a następnie zawiń w ściereczkę i przechowuj w lodówce.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Umyj ziemniaki i ugotuj je w mundurkach (ze skórką) w osolonej wodzie przez ok. 20–25 minut, aż będą miękkie. Odcedź i wystudź, a następnie obierz.
- *Dlaczego:* Ziemniaki ugotowane w mundurkach tracą mniej skrobi, dzięki czemu chleb będzie bardziej wilgotny.
- *Pro tip:* Możesz ugotować ziemniaki dzień wcześniej – wystudzone w lodówce są łatwiejsze do obierania i miksowania.

**Krok 2.** Obrane, zimne ziemniaki pokrój na kawałki i wrzuć do kielicha blendera kielichowego lub użyj blendera ręcznego. Dodaj letnią (nie gorącą!) wodę, pokruszone drożdże świeże, sól, olej i zakwas, jeśli go używasz. Zmiksuj wszystko do uzyskania gładkiej, jednolitej masy.
- *Dlaczego:* Letnia woda aktywuje drożdże – zbyt gorąca je zabije, zbyt zimna spowolni fermentację.
- *Pro tip:* Sprawdź temperaturę wody nadgarstkiem – powinna być przyjemnie ciepła, jak do kąpieli niemowlęcia.

**Krok 3.** Do dużej miski wsyp mąkę gryczaną, skrobię ziemniaczaną, czarnuszkę i prażoną cebulkę. Wymieszaj suche składniki łyżką lub ręką.
- *Dlaczego:* Wcześniejsze wymieszanie suchych składników zapewnia równomierne rozmieszczenie czarnuszki i cebulki w całym chlebie.
- *Pro tip:* Mąkę gryczaną możesz przesiać przez sito, aby pozbyć się ewentualnych grudek.

**Krok 4.** Wlej zmiksowaną masę ziemniaczaną do miski z suchymi składnikami i mieszaj łyżką do czasu, aż nie będzie suchych grudek. Ciasto powinno być gęstsze niż naleśnikowe, ale na tyle rzadkie, że łyżka opadnie sama.
- *Dlaczego:* Mąka gryczana nie wytwarza glutenu, dlatego ciasto jest bardziej lejące niż tradycyjne – to normalne.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto jest za gęste, dodaj wodę łyżka po łyżce; jeśli za rzadkie – dosyp odrobinę mąki gryczanej.

**Krok 5.** Przykryj miskę czystą ściereczką lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe miejsce (np. blisko kaloryferu lub do wyłączonego piekarnika z zapalonym światłem) na 30–50 minut, aż ciasto podwoi objętość.
- *Dlaczego:* Drożdże potrzebują ciepła, aby wytworzyć dwutlenek węgla, który spulchni chleb.
- *Pro tip:* Zaznacz flamastrem na misce poziom ciasta przed wyrośnięciem, by łatwo ocenić, czy podwoiło objętość.

**Krok 6.** Gdy ciasto wyrośnie, wymieszaj je energicznie łyżką przez ok. 30 sekund, aby usunąć pęcherzyki powietrza.
- *Dlaczego:* Odpowietrzanie wyrównuje strukturę miąższu i zapobiega dużym dziurom w chlebie.
- *Pro tip:* Ciasto po wymieszaniu będzie mniejsze – to prawidłowe zachowanie przed drugim rośnięciem.

**Krok 7.** Wytnij kawałek papieru do pieczenia, wyłóż nim formę na chleb (ok. 27×13×10 cm) tak, aby wystawał po bokach – ułatwi to wyjmowanie chleba. Przelej ciasto do formy.
- *Dlaczego:* Papier do pieczenia zapobiega przyklejaniu się chleba gryczanego, który jest bardzo kleisty.
- *Pro tip:* Zmocz papier do pieczenia, a potem wygnij – łatwiej dopasuje się do kształtu formy.

**Krok 8.** Zostaw ciasto w formie do drugiego rośnięcia na 15–35 minut (czas zależy od temperatury w domu). Ciasto powinno wyraźnie urosnąć ponad krawędź formy.
- *Dlaczego:* Drugie rośnięcie nadaje chlebowi lekkość i odpowiednią teksturę miąższu.
- *Pro tip:* Nie spiesz się – im wolniej rośnie ciasto, tym głębszy smak ma gotowy chleb.

**Krok 9.** Włącz piekarnik i rozgrzej go do 200°C (góra–dół, bez termoobiegu). Gdy chleb jest gotowy do pieczenia, wstaw formę na środkową półkę i piecz przez 60 minut.
- *Dlaczego:* Wysoka temperatura na początku pieczenia tworzy chrupiącą skórkę i utrwala kształt bochenka.
- *Pro tip:* W połowie pieczenia (po 30 min) możesz obrócić formę o 180°, jeśli twój piekarnik grzeje nierównomiernie.

**Krok 10.** Wyjmij chleb z piekarnika, delikatnie podnieś go za papier do pieczenia i przełóż na kratkę. Odstaw do całkowitego ostygnięcia (min. 1 godzina) przed krojeniem. Przechowuj zawinięty w ściereczkę, w foliowej torbie, w lodówce.
- *Dlaczego:* Krojenie ciepłego chleba gryczanego powoduje rozkruszanie się – miąższ musi się ustabilizować po ostygnięciu.
- *Pro tip:* Kromki doskonale smakują podgrzane w tosterze – przywraca to chrupkość skórce.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 268 kcal |
| Białko | 7.2 g |
| Węglowodany | 50.4 g |
| Cukry | 1.2 g |
| Tłuszcze | 4.8 g |
| Błonnik | 4.1 g |
| Sód | 310 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy ten chleb jest naprawdę bezglutenowy?**

Tak, mąka gryczana i skrobia ziemniaczana naturalnie nie zawierają glutenu. Ważne jest jednak, aby używać produktów certyfikowanych bez glutenu, szczególnie prażonej cebulki, która w sklepach często zawiera mąkę pszenną.

**Czy mogę użyć drożdży suszonych zamiast świeżych?**

Tak – 30 g drożdży świeżych odpowiada ok. 2 łyżeczkom (7–8 g) drożdży suszonych instant. Drożdże suszone instant można wymieszać bezpośrednio z mąką, bez wcześniejszego rozpuszczania.

**Czy zakwas jest niezbędny?**

Nie, zakwas jest opcjonalny. Dodaje przyjemną kwasowość i poprawia trwałość chleba, ale chleb wyjdzie pyszny również bez niego.

**Jak długo można przechowywać chleb gryczany?**

Przechowywany w ściereczce i foliowej torbie w lodówce, chleb zachowuje świeżość przez 4–5 dni. Można go też zamrozić w plastrach i wyjmować na bieżąco.

**Dlaczego ciasto jest takie rzadkie i lepkie?**

Mąka gryczana nie zawiera glutenu, więc ciasto nie jest sprężyste jak pszenne – to normalne. Jego konsystencja powinna przypominać gęste ciasto na muffiny. Nie próbuj go wyrabiać rękami – wystarczy mieszać łyżką.

**Czy mogę pominąć ziemniaki?**

Ziemniaki pełnią tu ważną rolę – dodają wilgotności i spójności miąższu, który bez glutenu łatwo się kruszy. Bez ziemniaków chleb będzie bardziej suchy i może się rozpadać.