---
slug: chleb-na-sodzie-awaryjny
title: "Chleb na sodzie \"awaryjny\""
servings: 25
prep_time_minutes: 40
cook_time_minutes: 0
difficulty: easy
categories: ["baked_good", "breakfast_dish", "snack"]
---

# Chleb na sodzie "awaryjny"

Chleb na sodzie to ekspresowy bochenek bez drożdży, który można upiec w niecałą godzinę. Połączenie mąki pszennej i razowej z maślanką nadaje mu przyjemnie rustykalny smak i lekko zbita strukturę. Idealny na awaryjny obiad lub śniadanie, gdy nie ma czasu na wyrastanie ciasta.

## Składniki

- 250 g mąka pszenna typ 650 (Można zastąpić mąką typ 550 lub 750.)
- 250 g mąka pszenna razowa (Nadaje chlebowi rustykalny smak i ciemniejszy kolor.)
- 2 łyżeczka soda oczyszczona (Płaskie łyżeczki; soda reaguje z maślanką i sprawia, że chleb rośnie bez drożdży.)
- 1 łyżeczka sól (Płaska łyżeczka.)
- 420 g maślanka (Kwasowość maślanki aktywuje sodę; można zastąpić kefirem lub jogurtem naturalnym.)
- 2 łyżka mąka razowa do podsypania (Do posypania stolnicy przed formowaniem bochenka.)

## Przygotowanie

1. Wsyp obie mąki, sól i sodę do miski lub naczynia miksera i wymieszaj krótko do połączenia suchych składników.
2. Wlej maślankę i wymieszaj przez ok. 10 sekund, a następnie wyrabiaj ciasto przez 4 minuty, aż będzie gładkie i zwarte.
3. Przełóż ciasto na stolnicę posypaną mąką razową, uformuj okrągły bochenek naciągając wierzch pod spód, a następnie natnij go głęboko na krzyż i delikatnie sklej nacięcia.
4. Wstaw bochenek do piekarnika nagrzanego do 200°C (grzanie góra-dół) i piecz przez 30 minut.
5. Na ostatnie 5 minut włącz termoobieg, aby skórka się zarumieniła, po czym wyjmij chleb i studź na kratce zawinięty w lnianą ściereczkę.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Do dużej miski wsyp mąkę pszenną typ 650 oraz mąkę razową, dodaj płaską łyżeczkę soli i dwie płaskie łyżeczki sody oczyszczonej. Dokładnie wymieszaj składniki łyżką lub krótko w mikserze, aby soda i sól równomiernie się rozprowadziły.
- *Dlaczego:* Równomierne rozprowadzenie sody zapewnia jednolite wyrastanie chleba bez gorzkich grudek.
- *Pro tip:* Przesiej sodę razem z mąką przez sitko, jeśli masz skłonność do grudek.

**Krok 2.** Wlej 420 g maślanki do suchych składników i miksuj przez około 10 sekund na wolnych obrotach, a potem wyrabiaj ciasto przez 4 minuty – w mikserze lub ręcznie. Ciasto będzie lepkie, ale nie powinno się kleić do dłoni.
- *Dlaczego:* Maślanka reaguje chemicznie z sodą tworząc dwutlenek węgla, który sprawia, że chleb rośnie podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Nie wyrabiaj za długo – im szybciej ciasto trafi do piekarnika po połączeniu ze sodą, tym lepiej wyrośnie.

**Krok 3.** Wysyp ciasto na stolnicę lub blat oprószony mąką razową. Formuj okrągły bochenek, podwijając brzegi ciasta pod spód, żeby powierzchnia była napięta i gładka. Ostrym nożem natnij chleb głęboko na krzyż (ok. 2 cm), a potem delikatnie zlep nacięcia.
- *Dlaczego:* Nacięcie na krzyż pozwala chlebowi równomiernie rosnąć w piekarniku i zapobiega niekontrolowanemu pękaniu skórki.
- *Pro tip:* Użyj wilgotnych rąk, jeśli ciasto się skleja – unikniesz dosypywania nadmiaru mąki.

**Krok 4.** Nagrzej piekarnik do 200°C w trybie góra-dół. Bochenek połóż na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i wstaw do środkowej półki. Piecz przez 30 minut bez otwierania drzwiczek.
- *Dlaczego:* Stała temperatura bez otwierania piekarnika zapewnia równomierne wypieczenie i dobrze wyronięty bochenek.
- *Pro tip:* Sprawdź gotowość, stukając w spód chleba – jeśli wydaje głuchy odgłos, jest upieczony.

**Krok 5.** Na ostatnie 5 minut pieczenia włącz termoobieg, by skórka nabrała złotobrązowego koloru. Wyjmij chleb z piekarnika, przełóż na kratkę i studź zawinięty w lnianą lub bawełnianą ściereczkę przez co najmniej 20 minut przed krojeniem.
- *Dlaczego:* Studzenie na kratce umożliwia odparowanie wilgoci ze spodu, dzięki czemu skórka pozostaje chrupiąca, a miąższ się nie zaparza.
- *Pro tip:* Lniana ściereczka reguluje wilgotność i zapobiega nadmiernemu twardnieniu skórki podczas przechowywania.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 72 kcal |
| Białko | 2.6 g |
| Węglowodany | 13.8 g |
| Cukry | 0.6 g |
| Tłuszcze | 0.7 g |
| Błonnik | 1.4 g |
| Sód | 148 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę zastąpić maślankę innym produktem?**

Tak, możesz użyć kefiru lub jogurtu naturalnego w tej samej ilości. Ważne jest, żeby płyn był kwaśny, bo kwasowość aktywuje sodę.

**Dlaczego chleb nie wyrósł wystarczająco?**

Najczęstszą przyczyną jest zbyt długie wyrabianie po dodaniu maślanki lub za stara soda oczyszczona. Soda traci swoją moc po otwarciu opakowania – sprawdź jej świeżość, wrzucając szczyptę do octu.

**Jak długo można przechowywać ten chleb?**

Chleb najlepiej spożyć w ciągu 2 dni. Zawinięty w lnianą ściereczkę zachowuje świeżość do 3 dni; można go też pokroić i zamrozić do miesiąca.

**Czy mogę użyć wyłącznie jednego rodzaju mąki?**

Tak, możesz użyć samej mąki pszennej typ 650 lub samej razowej. Z samej razowej chleb będzie bardziej zbity i wilgotny, z samej jasnej – lżejszy.

**Do czego służy nacięcie na krzyż i czy jest obowiązkowe?**

Nacięcie pozwala gazom swobodnie uchodzić podczas pieczenia, dzięki czemu chleb rośnie równomiernie. Bez nacięcia może pęknąć w przypadkowych miejscach, ale chleb i tak będzie dobry.

**Czy mogę dodać do ciasta nasiona lub zioła?**

Tak, świetnie sprawdzają się nasiona słonecznika, dyni, sezam, kminek lub rozmaryn. Dodaj je do suchych składników w ilości 2–4 łyżek.