---
slug: chleb-orkiszowy-pe-noziarnisty
title: "CHLEB ORKISZOWY PEŁNOZIARNISTY"
servings: 8
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: easy
categories: ["baked_good", "breakfast_dish"]
---

# CHLEB ORKISZOWY PEŁNOZIARNISTY

Pełnoziarnisty chleb orkiszowy bez wyrabiania – wystarczy wymieszać składniki łyżką, odczekać aż ciasto wyrośnie i upiec. Mąka orkiszowa o typie 1850 lub 2000 nadaje bochenku głęboki smak i piękny, ciemny miąższ. Najlepszy smakuje jeszcze lekko ciepły, posmarowany masłem.

## Składniki

- 550 g mąka pełnoziarnista orkiszowa (typ 1850 lub 2000) (Można zastąpić częściowo mąką orkiszową jasną (typ 650), by chleb był lżejszy.)
- 400 ml ciepła woda (Można użyć wody z kiszenia ogórków – nada chlebowi lekko zakwasowy aromat.)
- 1.5 łyżeczka sól
- 1 łyżeczka cukier (Cukier aktywuje drożdże i przyspiesza fermentację.)
- 6 g drożdże instant (Jedno standardowe opakowanie (5–7 g). Można użyć drożdży suszonych zwykłych, aktywując je wcześniej w ciepłej wodzie.)
- 1 łyżka oliwa z oliwek
- 10 g masło (Do natłuszczenia formy.)
- 2 łyżka bułka tarta (Do wysypania formy – zapobiega przyklejaniu się chleba.)

## Przygotowanie

1. Do dużej miski wsyp mąkę, sól, cukier i drożdże instant, a następnie dokładnie wymieszaj suche składniki.
2. Wlej ciepłą wodę i oliwę z oliwek, po czym mieszaj łyżką, aż wszystkie składniki się połączą – ciasto będzie lepkie i gęste.
3. Keksówkę (30×10×8 cm) natłuść masłem i wysyp bułką tartą, następnie przełóż do niej ciasto.
4. Przykryj formę ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na 1–2 godziny, aż ciasto wyraźnie wyrośnie.
5. Wstaw formę do piekarnika nagrzanego do 220°C i piecz przez 15 minut, następnie zmniejsz temperaturę do 170–180°C.
6. Piecz chleb przez kolejne 45–60 minut, aż skórka będzie złotobrązowa i chleb będzie głucho brzmieć po postukaniu od spodu.
7. Wyjmij chleb z formy i studź na kratce do całkowitego ostygnięcia przed krojeniem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Do dużej miski wsyp 550 g mąki orkiszowej pełnoziarnistej, 1,5 łyżeczki soli, 1 łyżeczkę cukru i całe opakowanie drożdży instant. Wymieszaj suche składniki łyżką lub trzepaczką, by drożdże równomiernie się rozprowadziły.
- *Dlaczego:* Równomierne rozmieszanie suchych składników zapewnia jednolitą fermentację i lepszy smak chleba.
- *Pro tip:* Drożdże instant można dodawać bezpośrednio do mąki – nie wymagają wcześniejszego rozpuszczania w wodzie.

**Krok 2.** Wlej 400 ml ciepłej wody (około 35–40°C, nie gorącej!) i 1 łyżkę oliwy z oliwek. Mieszaj dużą łyżką przez 2–3 minuty, aż nie będzie widać suchej mąki. Ciasto będzie gęste i lepkie – to prawidłowa konsystencja.
- *Dlaczego:* Zbyt gorąca woda zabija drożdże, dlatego temperatura jest kluczowa dla prawidłowego wyrastania ciasta.
- *Pro tip:* Sprawdź temperaturę wody nadgarstkiem – powinna być przyjemnie ciepła, jak woda do kąpieli dziecka.

**Krok 3.** Keksówkę (najlepiej 30×10×8 cm) posmaruj miękkim masłem dokładnie po całym dnie i bokach, a następnie wysyp 2 łyżkami bułki tartej – potrząśnij formą, by tarta pokryła cały środek. Nadmiar wysyp. Przełóż ciasto do formy i wyrównaj mokrą łyżką lub dłonią.
- *Dlaczego:* Natłuszczenie i wysypanie formy bułką tartą tworzy naturalną powłokę nieprzywierającą, dzięki której chleb łatwo wychodzi po upieczeniu.
- *Pro tip:* Zamiast bułki tartej możesz użyć otrąb orkiszowych lub płatków owsianych – chleb zyska dodatkową chrupkość z zewnątrz.

**Krok 4.** Przykryj formę z ciastem czystą ściereczką kuchenną lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe, nieprzewiewne miejsce na 1–2 godziny. Ciasto powinno wyrosnąć i wypełnić formularz mniej więcej do brzegów.
- *Dlaczego:* Wyrastanie pozwala drożdżom wytworzyć dwutlenek węgla, który nadaje chlebowi pulchną strukturę.
- *Pro tip:* Idealne miejsce do wyrastania to lekko rozgrzany piekarnik (30°C) lub blat obok ciepłego grzejnika.

**Krok 5.** Nagrzej piekarnik do 220°C (góra-dół). Wstaw formę z wyrośniętym ciastem na środkową półkę i piecz przez 15 minut w wyższej temperaturze.
- *Dlaczego:* Wysoka temperatura na początku tworzy chrupką skórkę i sprawia, że chleb szybko rośnie (tzw. skok piekarnikowy).
- *Pro tip:* Wstaw do piekarnika małe naczynie z wodą – para sprawi, że skórka będzie bardziej chrupiąca.

**Krok 6.** Po 15 minutach zmniejsz temperaturę do 170–180°C i piecz przez kolejne 45–60 minut. Chleb jest gotowy, gdy skórka jest ciemnobrązowa, a postukany od spodu wydaje głuchy, pusty dźwięk.
- *Dlaczego:* Zmniejszenie temperatury pozwala chlebowi dopiec się w środku bez przypalenia skórki.
- *Pro tip:* Jeśli skórka zbyt mocno się rumieni, połóż na wierzchu kawałek folii aluminiowej na ostatnie 15 minut pieczenia.

**Krok 7.** Wyjmij chleb z formy zaraz po upieczeniu i połóż na kratce. Poczekaj minimum 30 minut przed krojeniem, aż chleb całkowicie ostygnie.
- *Dlaczego:* Gorący chleb ma jeszcze wilgotny, nieuformowany miąższ – krojenie zbyt wcześnie powoduje, że się gniecie i wygląda zakalcowato.
- *Pro tip:* Chleb orkiszowy smakuje najlepiej następnego dnia – aromaty mają czas się w pełni rozwinąć.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 228 kcal |
| Białko | 8.2 g |
| Węglowodany | 42.5 g |
| Cukry | 1.4 g |
| Tłuszcze | 3.8 g |
| Błonnik | 5.6 g |
| Sód | 390 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć świeżych drożdży zamiast instant?**

Tak, użyj 15–20 g świeżych drożdży. Przed dodaniem do mąki rozpuść je w kilku łyżkach ciepłej wody z cukrem i poczekaj 10 minut, aż zaczną pracować.

**Dlaczego ciasto jest takie lepkie i nie daje się wyrabiać?**

To zupełnie normalne – ciasto na ten chleb jest celowo luźne i lepkie, nie wymaga wyrabiania. Dzięki temu chleb ma wilgotny, regularny miąższ bez twardych grudek. Nie dosypuj mąki!

**Czy mogę zastąpić wodę wodą z kiszenia ogórków?**

Tak, woda z ogórków kiszonychnadziaje chlebowi lekko kwaskowaty aromat zbliżony do chleba na zakwasie. Możesz użyć jej w całości lub w połowie z czystą wodą.

**Jak przechowywać chleb orkiszowy pełnoziarnisty?**

Przechowuj owinięty w ściereczkę lnianą lub bawełnianą w temperaturze pokojowej do 3 dni. Możesz też pokroić i zamrozić w szczelnym woreczku – porcje rozmrażają się szybko w tosterze.

**Czy mogę dodać ziarna lub orzechy do ciasta?**

Oczywiście – świetnie sprawdzą się nasiona słonecznika, dyni, siemię lniane, sezam lub orzechy włoskie. Wsyp 2–4 łyżki wybranych dodatków razem z suchymi składnikami.

**Skąd wiem, że chleb jest upieczony?**

Postukaj w spód wyjętego z formy bochenka – jeśli brzmi głucho i pusto, chleb jest gotowy. Możesz też wbić termometr: temperatura wewnątrz powinna wynosić 93–96°C.