---
slug: chleb-pszenno-zytni-na-maslance
title: "Chleb pszenno-żytni na maślance"
servings: 20
prep_time_minutes: 110
cook_time_minutes: 0
difficulty: easy
categories: ["baked_good"]
---

# Chleb pszenno-żytni na maślance

Pyszny chleb pszenno-żytni wyrabiany na maślance – miękki w środku, z chrupiącą skórką posypaną ziarnami. Idealny na co dzień, prosty w wykonaniu nawet dla początkujących piekarzy.

## Składniki

- 270 g maślanka (Najlepiej w temperaturze pokojowej, aby nie spowalniać drożdży.)
- 150 g woda (Letnia, ok. 37°C.)
- 40 g drożdże świeże (Upewnij się, że drożdże są świeże i nie przeterminowane.)
- 1 łyżeczka cukier (Płaska łyżeczka – aktywuje drożdże.)
- 300 g mąka żytnia typ 2000 (Ciemna, razowa mąka żytnia nadająca chlebowi charakterystyczny smak.)
- 210 g mąka pszenna typ 750
- 1 łyżeczka sól (Płaska łyżeczka.)
- 3 łyżka oliwa z oliwek (Płaskie łyżki; można zastąpić olejem rzepakowym.)
- 20 g płatki owsiane (Do posypania wierzchu bochenka.)
- 2 łyżka sezam lub siemię lniane (Czubate łyżki; można mieszać oba lub używać wyłącznie jednego rodzaju.)
- 1 łyżka słonecznik łuskany (Płaska łyżka do posypania.)

## Przygotowanie

1. Wlej maślankę i wodę do naczynia miksującego, dodaj drożdże i cukier, podgrzewaj 1 min w 37°C na niskich obrotach.
2. Dodaj mąkę żytnią, pszenną, sól i oliwę, a następnie wyrabiaj ciasto 4 minuty w trybie „Ciasto"."
3. Przełóż ciasto do miski, przykryj ściereczką kuchenną i odstaw w ciepłe miejsce na 25 minut do wyrośnięcia.
4. Delikatnie przełóż wyrośnięte ciasto do natłuszczonej keksówki (dł. 25 cm), przykryj i odstaw na 10 minut w ciepłe miejsce.
5. Posmaruj wierzch chleba roztrzepanym jajkiem, posyp płatkami owsianymi, sezamem, siemieniem i słonecznikiem.
6. Piecz 50–60 minut w 200°C (góra-dół) do uzyskania złocistej skórki i głuchego dźwięku przy stuknięciu w spód bochenka.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wlej maślankę (270 g) i wodę (150 g) do naczynia miksera lub miski. Dodaj pokruszone drożdże świeże (40 g) i płaską łyżeczkę cukru. Jeśli używasz miksera z funkcją podgrzewania, ustaw 1 min / 37°C / niskie obroty. Bez takiego urządzenia podgrzej lekko płyny (nie powyżej 40°C) i wymieszaj ręcznie.
- *Dlaczego:* Lekkie podgrzanie aktywuje drożdże, dzięki czemu zaczną produkować CO₂ potrzebny do wyrośnięcia ciasta.
- *Pro tip:* Sprawdź, czy mieszanina jest letnia dotykiem nadgarstka – nie powinna parzyć.

**Krok 2.** Dodaj do aktywowanych drożdży mąkę żytnią (300 g), mąkę pszenną (210 g), płaską łyżeczkę soli i 3 płaskie łyżki oliwy. Wyrabiaj ciasto przez 4 minuty na trybie „Ciasto" w mikserze lub 8–10 minut ręcznie na oprószonej mąką powierzchni.
- *Dlaczego:* Wyrabianie rozwija gluten, co nadaje chlebowi elastyczność i pozwala utrzymać pęcherzyki gazu powstałe podczas fermentacji.
- *Pro tip:* Ciasto żytnie będzie klejące – nie dosypuj za dużo mąki, bo chleb wyjdzie zbity.

**Krok 3.** Przełóż ciasto do dużej, lekko naoliwionej miski. Przykryj czystą ściereczką kuchenną lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe miejsce (np. obok grzejnika lub w piekarniku nagrzanym do 30°C i wyłączonym) na 25 minut.
- *Dlaczego:* Pierwsze wyrastanie (fermentacja) pozwala drożdżom wytworzyć gaz, przez co ciasto zwiększa objętość i nabiera smaku.
- *Pro tip:* Ciasto powinno zwiększyć objętość o około połowę – jeśli kuchnia jest chłodna, wydłuż czas o 5–10 minut.

**Krok 4.** Natłuść keksówkę o długości 25 cm masłem lub olejem. Delikatnie (bez uderzania) przełóż ciasto łopatką lub dłońmi, wyrównaj wierzch. Przykryj ściereczką i zostaw jeszcze 10 minut w ciepłym miejscu.
- *Dlaczego:* Drugie, krótsze wyrastanie w formie pozwala chlebowi ponownie napuszyć się przed pieczeniem, co daje lżejszy miąższ.
- *Pro tip:* Mokrymi dłońmi łatwiej uformować i wyrównać lepkie ciasto żytnie.

**Krok 5.** Roztrzep jajko widelcem w małej miseczce. Pędzelkiem kuchennym posmaruj wierzch bochenka roztrzepanym jajkiem. Posyp równomiernie płatkami owsianymi, sezamem lub siemieniem lnianym i słonecznikiem.
- *Dlaczego:* Jajko działa jak klej i nadaje skórce apetyczny połysk, a ziarna tworzą chrupiącą, aromatyczną posypkę.
- *Pro tip:* Możesz zamiast jajka użyć wody lub mleka – skórka będzie matowa, ale równie chrupiąca.

**Krok 6.** Nagrzej piekarnik do 200°C (góra-dół). Wstaw keksówkę na środkową półkę i piecz 50–60 minut. Po upieczeniu wyjmij chleb z formy i sprawdź, czy wydaje głuchy dźwięk przy stuknięciu w spód.
- *Dlaczego:* Głuchy odgłos oznacza, że wnętrze chleba jest w pełni upieczone i suche.
- *Pro tip:* Jeśli skórka zbyt szybko się rumieni, przykryj chleb folią aluminiową na ostatnie 10–15 minut pieczenia.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 112 kcal |
| Białko | 3.4 g |
| Węglowodany | 19.2 g |
| Cukry | 0.8 g |
| Tłuszcze | 2.6 g |
| Błonnik | 1.8 g |
| Sód | 118 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć drożdży instant zamiast świeżych?**

Tak, użyj około 14 g drożdży instant (suszonych). Wymieszaj je bezpośrednio z mąką i pomiń etap podgrzewania z cukrem.

**Czym zastąpić maślankę?**

Możesz użyć jogurtu naturalnego rozrzedzonego odrobiną wody lub zsiadłego mleka. Maślanka nadaje chlebowi lekką kwaskowatość i miękkość miąższu.

**Jak przechowywać chleb, żeby długo był świeży?**

Przechowuj chleb zawinięty w ściereczkę lnianą lub w papierowej torbie w temperaturze pokojowej przez 3–4 dni. Możesz też pokroić i zamrozić – poszczególne kromki rozmrażaj w tosterze.

**Dlaczego chleb jest klejący i trudny do wyrobienia ręcznego?**

Mąka żytnia zawiera mało glutenu i dużo skrobi, przez co ciasto zawsze jest lepkie. Nie dosypuj mąki – użyj mokrych rąk lub łopatki silikonowej.

**Czy mogę zmienić rodzaj ziaren na wierzchu?**

Tak, ziarna to kwestia smaku. Możesz użyć maku, pestek dyni, czarnuszki lub kminku – każda kombinacja będzie smakować inaczej.

**Skąd wiem, że chleb jest dopieczony?**

Wyjmij chleb z formy i stuknij w spód – powinien wydać głuchy, pusty dźwięk. Możesz też zmierzyć temperaturę wewnątrz termometrem kuchennym – powinna wynosić co najmniej 95°C.