---
slug: chleb-razowy-z-ziarnami
title: "Chleb razowy z ziarnami"
servings: 10
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: easy
categories: ["baked_good"]
---

# Chleb razowy z ziarnami

Codzienny chleb razowy na drożdżach z mieszanką pełnoziarnistych mąk i hojną porcją nasion – słonecznika, dyni, lnu, maku i sezamu. Miąższ jest gęsty, mięciutki i wilgotny, a skórka chrupiąca. Przepis jest prosty i świetnie sprawdza się nawet w przypadku początkujących piekarzy.

## Składniki

- 300 g mąka pszenna razowa chlebowa (Typ 1850 lub podobny – nadaje chlebowi ciemny kolor i orzechowy smak.)
- 100 g mąka żytnia jasna
- 100 g mąka pszenna chlebowa (Typ 750 lub 850 – poprawia elastyczność ciasta.)
- 10 g sól
- 10 g drożdże suche (Można zastąpić 20 g drożdży świeżych – wtedy najpierw zrobić rozczyn w ciepłej wodzie z miodem.)
- 2 łyżka miód (Wspomaga aktywację drożdży i lekko słodzi chleb.)
- 340 ml woda (Letnia, ok. 35–38°C.)
- 80 g pestki słonecznika
- 80 g pestki dyni
- 20 g mak
- 80 g sezam (40 g wmieszać w ciasto, 40 g użyć do posypania wierzchu bochenka.)
- 60 g siemię lniane

## Przygotowanie

1. Wymieszaj wszystkie mąki, sól i suche drożdże w dużej misce.
2. Stopniowo dodawaj letnią wodę i miód, mieszając, aż składniki się połączą.
3. Dodaj nasiona (słonecznik, pestki dyni, mak, 40 g sezamu, len) i wyrabiaj ciasto ok. 10–15 minut, aż będzie gładkie i elastyczne.
4. Przykryj ciasto lnianą ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce do podwojenia objętości (ok. 2 godziny).
5. Krótko wyrabiaj wyrośnięte ciasto, a następnie przełóż je do formy 23×10 cm wysmarowanej masłem i wysypanej otrębami.
6. Natnij ciasto wzdłuż ostrym nożem do połowy głębokości, posmaruj wierzch letnią wodą i posyp pozostałym sezamem (40 g).
7. Przykryj ściereczką i pozostaw do ponownego wyrośnięcia, aż ciasto podwoi objętość.
8. Piecz w 230°C przez ok. 30 minut, aż bochenek postukany od spodu wyda głuchy dźwięk.
9. Wyjmij chleb z formy i wystudź go na kratce przed krojeniem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** W dużej misce połącz mąkę pszenną razową, mąkę żytnią jasną, mąkę pszenną chlebową, sól i suche drożdże. Dokładnie wymieszaj, aby drożdże równomiernie się rozprowadziły.
- *Dlaczego:* Równomierne rozmieszczenie drożdży i soli na etapie mieszania suchych składników zapobiega bezpośredniemu kontaktowi soli z drożdżami, który mógłby je osłabić.
- *Pro tip:* Jeśli używasz drożdży świeżych, rozpuść je najpierw w 3–4 łyżkach letniej wody z miodem i odczekaj 5 minut, aż zaczną się pienić.

**Krok 2.** Do suchych składników stopniowo wlewaj letnią wodę (ok. 35–38°C) i dodaj miód. Mieszaj łyżką drewnianą lub ręką, aż wszystkie mąki wchłoną płyn i nie będzie suchych grudek.
- *Dlaczego:* Letnia woda aktywuje drożdże – zbyt gorąca je zabije, a zbyt zimna spowolni wyrastanie.
- *Pro tip:* Nie dodawaj całej wody od razu – zostaw 20–30 ml na koniec i dosypuj, jeśli ciasto jest za suche.

**Krok 3.** Wsyp słonecznik, pestki dyni, mak, 40 g sezamu i siemię lniane, po czym wyrabiaj ciasto przez 10–15 minut – rozciągaj je od siebie i składaj z powrotem, obracając miskę co kilka uderzeń.
- *Dlaczego:* Wyrabianie rozwija sieć glutenową, dzięki czemu ciasto staje się elastyczne i dobrze trzyma kształt.
- *Pro tip:* Ciasto razowe jest cięższe niż jasne – nie dodawaj dodatkowej mąki, nawet jeśli klei się do rąk; lekko naoliwione dłonie ułatwiają pracę.

**Krok 4.** Uformuj z ciasta kulę, umieść w misce, przykryj lnianą lub bawełnianą ściereczką i zostaw w ciepłym miejscu (np. blisko kaloryfera lub w piekarniku z włączoną lampką) na ok. 2 godziny.
- *Dlaczego:* Pierwsze wyrastanie (fermentacja) pozwala drożdżom wytworzyć CO₂, który spulchnia miąższ i wzmacnia smak.
- *Pro tip:* Ciasto jest gotowe, gdy wyraźnie podwoiło objętość – możesz zrobić próbę palcem: wgłębienie powinno powoli wracać do poprzedniego kształtu.

**Krok 5.** Wyjmij ciasto z miski na lekko naoliwiony blat, złóż je kilka razy i uformuj bochenek pasujący do formy 23×10 cm. Formę wcześniej wysmaruj masłem i wysyp otrębami.
- *Dlaczego:* Krótkie ponowne wyrabianie usuwa nadmiar gazów i nadaje chlebowi równą, zwartą strukturę miąższu.
- *Pro tip:* Otręby zamiast mąki do posypania formy zapobiegają przywieraniu i dodają chrupiącości skórce.

**Krok 6.** Ostrym nożem natnij wzdłuż środka bochenka na głębokość ok. 1 cm. Posmaruj wierzch letnią wodą za pomocą pędzelka lub palców i posyp pozostałymi 40 g sezamu.
- *Dlaczego:* Nacięcie kontroluje pękanie skórki podczas pieczenia i nadaje chlebowi estetyczny wygląd.
- *Pro tip:* Użyj żyletki do chleba (lame) albo bardzo ostrego noża – tępy nóż zamiast nacinać, zgniata ciasto.

**Krok 7.** Przykryj formę ściereczką i zostaw chleb do ponownego wyrośnięcia w ciepłym miejscu. Czekaj, aż ciasto wyrośnie ponad krawędź formy lub wyraźnie się napuszy (30–60 minut).
- *Dlaczego:* Drugie wyrastanie (garowanie) sprawia, że miąższ będzie lekki i puszysty, a nie zwarty i gliniasty.
- *Pro tip:* Nie zostawiaj chleba do wyrośnięcia zbyt długo – przegararowany bochenek może opaść podczas pieczenia.

**Krok 8.** Rozgrzej piekarnik do 230°C (góra–dół). Wstaw formę i piecz ok. 30 minut. Sprawdź gotowość, stukając w spód wyjętego z formy bochenka – powinien brzmieć głucho.
- *Dlaczego:* Wysoka temperatura na początku pieczenia tworzy chrupiącą skórkę i utrwala strukturę miąższu.
- *Pro tip:* Jeśli skórka zbyt szybko brązowieje, przykryj wierzch folią aluminiową na ostatnie 10 minut pieczenia.

**Krok 9.** Wyjmij chleb z formy i połóż na kratce. Odczekaj co najmniej 30–45 minut przed krojeniem.
- *Dlaczego:* Podczas studzenia miąższ stabilizuje swoją strukturę – krojenie gorącego chleba powoduje zbijanie się wilgotnego wnętrza.
- *Pro tip:* Chleb najlepiej kroić piłkowanym nożem do pieczywa – gładki nóż zgniata razowy miąższ.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 248 kcal |
| Białko | 9.2 g |
| Węglowodany | 31.4 g |
| Cukry | 3.2 g |
| Tłuszcze | 9.8 g |
| Błonnik | 5.1 g |
| Sód | 390 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć drożdży świeżych zamiast suchych?**

Tak. Użyj 20 g świeżych drożdży. Najpierw rozpuść je w kilku łyżkach letniej wody z miodem, odczekaj 5–10 minut, aż zaczną się pienić, a następnie dodaj do pozostałych składników.

**Jak przechowywać chleb, żeby nie wysychał?**

Najlepiej przechowywać go owinięty w lnianą lub bawełnianą ściereczkę w chlebaku – tak zachowa chrupiącą skórkę przez 2–3 dni. Można też zamrozić pokrojone kromki i rozmrażać je w tosterze.

**Czy mogę zmienić zestaw nasion?**

Tak, nasiona możesz dowolnie wymieniać lub pomijać. Pamiętaj tylko, żeby łączna masa nasion pozostała zbliżona, bo wpływa na wilgotność i wagę ciasta.

**Dlaczego chleb razowy jest cięższy niż chleb z białej mąki?**

Mąka razowa zawiera otręby, które „kroją" sieć glutenową, przez co ciasto mniej rośnie. To normalne – chleb razowy zawsze ma gęstszy miąższ niż chleb pszenny.

**Czy mogę przygotować ciasto wieczorem i upiec je następnego dnia?**

Tak. Po pierwszym wyrobieniu włóż ciasto do lodówki przykryte folią i zostaw na całą noc (8–12 godzin). Rano wyjmij, uformuj bochenek, poczekaj aż się ogrzeje i wyrośnie, a następnie piecz jak w przepisie.

**Jak sprawdzić, czy chleb jest dobrze wypieczony?**

Wyjmij bochenek z formy i postukaj w jego spód – dobrze wypieczony chleb wyda głuchy, pusty odgłos. Jeśli brzmi głucho, jest gotowy; jeśli ciężko i mokro – wymaga jeszcze kilku minut w piekarniku.