---
slug: chleb-swiateczny
title: "Chleb świąteczny"
servings: 10
prep_time_minutes: 20
cook_time_minutes: 40
difficulty: medium
categories: ["baked_good"]
---

# Chleb świąteczny

Wilgotny i aromatyczny chleb pszenny na suszonym zakwasie żytnim i drożdżach instant, wzbogacony orzechami włoskimi, suszoną żurawiną i śliwkami. Pięknie wyrasta w foremce i zachwyca zarówno wyglądem, jak i smakiem – idealny na świąteczny stół.

## Składniki

- 15 g zakwas chlebowy żytni w proszku (np. dr. oetker) (Jedna saszetka 15 g; można zastąpić własnym zakwasem żytnim (50 g aktywnego).)
- 7 g drożdże suszone instant (np. dr. oetker) (Jedna saszetka 7 g; nie wymagają wcześniejszego aktywowania.)
- 150 g mąka pszenna z pełnego przemiału typ 1850 (Odpowiada 1 szklance (250 ml).)
- 300 g mąka pszenna chlebowa typ 1050 (Odpowiada 2 szklankom; można użyć typ 750.)
- 375 ml ciepła woda (Temperatura ok. 35–40°C – letnia w dotyku.)
- 2 łyżka olej roślinny lub delikatna oliwa z oliwek
- 1 łyżeczka sól
- 1 łyżeczka cukier (Pomaga uruchomić drożdże.)
- 1 łyżeczka kminek
- 50 g orzechy włoskie łuskane (Można grubo posiekać, by łatwiej wmieszać w ciasto.)
- 30 g suszona żurawina
- 50 g suszone śliwki bez pestek (Pokrój na mniejsze kawałki przed dodaniem do ciasta.)
- 1 łyżka oliwa z oliwek (do smarowania wierzchu)
- 1 łyżka sezam
- 1 łyżka mak niebieski

## Przygotowanie

1. Do dużej miski wsyp obie mąki (łącznie 450 g), sól, cukier, kminek, drożdże instant i zakwas żytni w proszku.
2. Wymieszaj dokładnie wszystkie suche składniki łyżką lub rękoma.
3. Dodaj ciepłą wodę (375 ml) i olej (2 łyżki), po czym wyrabiaj ciasto ręcznie ok. 10 minut, aż będzie gładkie i elastyczne.
4. Wmieszaj orzechy włoskie, suszoną żurawinę i pokrojone śliwki, równomiernie rozkładając je w cieście.
5. Przykryj miskę ściereczką i odstaw ciasto w ciepłe miejsce do pierwszego wyrastania na 60 minut.
6. Wyrośnięte ciasto przełóż do natłuszczonej foremki 10×30 cm, wyrównaj wierzch mokrą dłonią.
7. Przykryj foremkę i odstaw do drugiego wyrastania na kolejne 60 minut w ciepłym miejscu.
8. Rozgrzej piekarnik do 200°C (góra–dół) lub 185°C (termoobieg).
9. Posmaruj wierzch chleba łyżką oliwy, a następnie posyp sezamem i makiem.
10. Wstaw foremkę do rozgrzanego piekarnika i piecz chleb przez 40 minut, aż wierzch będzie złotobrązowy.
11. Wyjmij chleb z foremki i ostudź na kratce przez co najmniej 30 minut przed krojeniem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Do dużej miski wsyp mąkę pszenną typ 1850 (150 g) i mąkę chlebową typ 1050 (300 g). Dodaj płaską łyżeczkę soli, płaską łyżeczkę cukru, płaską łyżeczkę kminku, całą saszetkę drożdży instant (7 g) i całą saszetkę zakwasu (15 g).
- *Dlaczego:* Połączenie wszystkich suchych składników najpierw sprawia, że drożdże i zakwas równomiernie rozchodzą się w mące, co zapewnia jednolite wyrastanie.
- *Pro tip:* Przesiej mąkę przez sitko – ciasto wyjdzie lżejsze, a grudki znikną.

**Krok 2.** Używając łyżki lub dłoni, wymieszaj wszystkie suche składniki, aż będą dobrze połączone i jednolite.
- *Dlaczego:* Dobre wymieszanie suchych składników gwarantuje, że sól nie zetknie się bezpośrednio z drożdżami i nie spowolni ich działania.
- *Pro tip:* Możesz zrobić małe wgłębienie pośrodku mąki – ułatwi to wlanie płynów w kolejnym kroku.

**Krok 3.** Wlej do miski 375 ml ciepłej wody (letniej, nie gorącej – ok. 37°C) i 2 łyżki oleju. Zacznij łączyć składniki łyżką, a gdy ciasto zacznie się skupiać, przejdź do wyrabiania rękami przez ok. 10 minut.
- *Dlaczego:* Wyrabianie ciasta rozwija gluten, który nadaje chlebowi sprężystość i umożliwia zatrzymanie gazów wytwarzanych przez drożdże – dzięki temu chleb ładnie rośnie.
- *Pro tip:* Ciasto gotowe do wyrastania nie powinno kleić się do rąk; jeśli klei, dosyp odrobinę mąki, ale nie przesadzaj.

**Krok 4.** Do wyrobionego ciasta dodaj orzechy włoskie (50 g), suszoną żurawinę (30 g) i pokrojone śliwki (50 g). Wgniataj bakalie w ciasto, aż równomiernie się rozłożą.
- *Dlaczego:* Ręczne wgniatkanie bakalii pozwala rozmieścić je równomiernie, dzięki czemu każda kromka będzie smaczna i pełna dodatków.
- *Pro tip:* Pokrój śliwki na 3–4 kawałki – duże kawałki mogą utrudniać krojenie gotowego chleba.

**Krok 5.** Przykryj miskę czystą ściereczką kuchenną lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe miejsce (np. obok kaloryfera lub do piekarnika nagrzanego do 30°C i wyłączonego) na 60 minut.
- *Dlaczego:* Pierwsze wyrastanie (fermentacja) pozwala drożdżom wytworzyć gazy, które sprawią, że ciasto podwoi objętość i chleb będzie puszysty.
- *Pro tip:* Ustaw miskę w miejscu bez przeciągów – temperatura powinna być stabilna, ok. 25–28°C.

**Krok 6.** Natłuść foremkę 10×30 cm olejem lub wyłóż papierem do pieczenia. Przełóż wyrośnięte ciasto do foremki i mokrą dłonią lub łyżką wyrównaj wierzch.
- *Dlaczego:* Natłuszczona foremka zapobiega przyklejeniu się chleba – łatwo wyciągniesz gotowy bochenek.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto mocno przykleja się do rąk, zwilż je wodą zamiast posypywać mąką.

**Krok 7.** Przykryj foremkę z ciastem ściereczką i odstaw znowu w ciepłe miejsce na kolejne 60 minut do drugiego wyrastania.
- *Dlaczego:* Drugie wyrastanie nadaje chlebowi ostateczną objętość i delikatną, puszystą strukturę miękiszu.
- *Pro tip:* Ciasto jest gotowe do pieczenia, gdy wyrośnie ponad krawędź foremki lub jej dotknięcie palcem zostawia lekki ślad, który powoli wraca.

**Krok 8.** Na ok. 15 minut przed końcem wyrastania włącz piekarnik i rozgrzej go do 200°C (góra–dół) lub 185°C (termoobieg).
- *Dlaczego:* Rozgrzany piekarnik jest kluczowy – wkładanie chleba do zimnego piekarnika psuje strukturę skórki i może zatrzymać wyrastanie.
- *Pro tip:* Jeśli masz, wstaw do piekarnika naczynie żaroodporne z wodą – para wodna zapewni chrupiącą skórkę.

**Krok 9.** Przed pieczeniem posmaruj wierzch chleba łyżką oliwy przy użyciu pędzelka lub łyżki, a następnie posyp równomiernie łyżką sezamu i łyżką maku.
- *Dlaczego:* Oliwa na wierzchu sprawia, że skórka jest złocista i lśniąca, a sezam z makiem dodają chrupiącej warstwy i dekoracyjnego wyglądu.
- *Pro tip:* Posypkę możesz wzbogacić o płatki owsiane lub słonecznik według gustu.

**Krok 10.** Wstaw foremkę do rozgrzanego piekarnika i piecz przez 40 minut. Chleb jest gotowy, gdy wierzch jest złotobrązowy, a stuknięcie w spód wydaje głuchy dźwięk.
- *Dlaczego:* Głuchy odgłos przy stukaniu oznacza, że miękisz jest upieczony w całości i nie jest surowy w środku.
- *Pro tip:* Po 30 minutach możesz sprawdzić kolor; jeśli wierzch ciemnieje za szybko, przykryj go folią aluminiową na ostatnie 10 minut.

**Krok 11.** Wyjmij chleb z foremki (przechyl foremkę i lekko postukaj) i połóż go na kratce kuchennej. Odczekaj co najmniej 30 minut przed krojeniem.
- *Dlaczego:* Studzenie na kratce pozwala parze wydostawać się równomiernie ze wszystkich stron, dzięki czemu skórka pozostaje chrupiąca, a miękisz się stabilizuje.
- *Pro tip:* Krojenie gorącego chleba powoduje, że miękisz się gniecie – cierpliwość jest tu nagrodzona piękną, równą kromką.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 248 kcal |
| Białko | 7.2 g |
| Węglowodany | 42 g |
| Cukry | 6 g |
| Tłuszcze | 6.5 g |
| Błonnik | 3.8 g |
| Sód | 210 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć własnego zakwasu żytniego zamiast saszetkowego?**

Tak, użyj ok. 50 g aktywnego zakwasu żytniego (dokarmonego poprzedniego dnia). Zmniejsz wtedy ilość wody o ok. 30 ml, ponieważ zakwas zawiera wodę.

**Jak sprawdzić, czy chleb jest dobrze upieczony?**

Wyjmij chleb z foremki i stuknij w spód – powinien wydać głuchy, pusty dźwięk. Możesz też wbić patyczek w środek: jeśli wychodzi suchy, chleb jest gotowy.

**Czy można zamienić orzechy włoskie lub bakalie na inne?**

Tak, orzechy możesz zastąpić laskowymi lub migdałami, a żurawinę i śliwki – rodzynkami, morelami lub figami. Zachowaj podobne proporcje wagowe.

**Jak długo można przechowywać ten chleb?**

W szczelnie zamkniętym worku lub zawiniętym w ściereczkę chleb zachowuje świeżość przez 3–4 dni w temperaturze pokojowej. Można go też zamrozić pokrojony na kromki i rozmrażać partiami.

**Dlaczego chleb nie wyrósł wystarczająco?**

Najczęstszą przyczyną jest zbyt gorąca woda (powyżej 45°C zabija drożdże) lub zbyt chłodne miejsce do wyrastania. Upewnij się, że woda jest letnia, a miejsce wyrastania ciepłe i bez przeciągów.

**Czy ten chleb można upiec w piekarniku z termoobiegiem?**

Tak, ustaw temperaturę o 15°C niżej niż podana (czyli 185°C zamiast 200°C) i kontroluj kolor skórki po ok. 30 minutach – termoobieg piecze szybciej.