---
slug: gratin-ziemniaczane
title: "Gratin ziemniaczane"
servings: 4
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: easy
categories: ["side_dish", "main_course"]
---

# Gratin ziemniaczane

Gratin ziemniaczane w lżejszej wersji – zamiast śmietanki używamy mleka, a wyrazisty smak zapewnia ser cheddar. Cienkie plastry ziemniaków nasiąkają aromatycznym mlekiem z ziołami i zapiekają się na złoto. To proste, sycące danie, które sprawdzi się zarówno jako dodatek, jak i samodzielna kolacja.

## Składniki

- 1000 g ziemniaki (Najlepiej sprawdzą się ziemniaki o zwartym miąższu, np. typu B.)
- 1 łyżeczka sól
- 0.5 łyżeczka pieprz czarny mielony
- 0.5 łyżeczka czosnek granulowany
- 15 g masło (Masło powinno być miękkie, żeby łatwo wymieszać je z ziemniakami.)
- 80 g ser cheddar (Można użyć wersji light, by zmniejszyć kaloryczność dania.)
- 250 ml mleko (Mleko 2% lub pełnotłuste – oba sprawdzą się dobrze.)
- 1 szt listek laurowy
- 1 szt ziele angielskie
- 0.5 łyżeczka tymianek suszony
- 1 szczypta gałka muszkatołowa mielona

## Przygotowanie

1. Nagrzej piekarnik do 210°C (grzałka góra-dół). Ziemniaki obierz, opłucz i pokrój na cienkie plasterki (ok. 2–3 mm).
2. Plastry ziemniaków przełóż do miski, dopraw solą, pieprzem i czosnkiem granulowanym, dodaj połowę miękkiego masła i dokładnie wymieszaj.
3. Resztą masła posmaruj formę do zapiekania. Na dnie ułóż połowę ziemniaków i posyp połową startego cheddara.
4. Na ser ułóż pozostałe ziemniaki tworząc równą warstwę.
5. W rondlu zagotuj mleko z listkiem laurowym, zielem angielskim, tymiankiem i gałką muszkatołową, po czym wylej je równomiernie na ziemniaki.
6. Posyp wierzch pozostałym startym serem cheddar i wstaw do piekarnika. Piecz bez przykrycia ok. 45 minut, aż ziemniaki będą miękkie, a wierzch złocisty.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Nagrzej piekarnik do 210°C, ustawiając pokrętło lub wybierając tryb grzałki góra-dół. Ziemniaki obierz obieraczką, opłucz pod zimną wodą i pokrój nożem na cienkie plasterki o grubości około 2–3 mm – im cieńsze, tym szybciej się upieką.
- *Dlaczego:* Nagrzany piekarnik zapewnia równomierne pieczenie od samego początku, a cienkie plastry szybciej miękną i lepiej nasiąkają mlekiem.
- *Pro tip:* Możesz użyć mandoliny lub szatkownicy – pokrojenie ziemniaków zajmie ci wtedy dosłownie minutę.

**Krok 2.** Pokrojone ziemniaki przełóż do dużej miski. Wsyp sól, pieprz i czosnek granulowany, a następnie dodaj połowę miękkiego masła (ok. 7–8 g). Dokładnie wymieszaj dłońmi lub łyżką, aby przyprawy pokryły każdy plasterek.
- *Dlaczego:* Wymieszanie ziemniaków z masłem i przyprawami bezpośrednio zapewnia równomierne doprawienie każdej warstwy.
- *Pro tip:* Wyjmij masło z lodówki ok. 30 minut przed gotowaniem – miękkie masło o wiele łatwiej rozprowadzić po plasterkach.

**Krok 3.** Resztą masła (ok. 7–8 g) posmaruj dno i boki formy do zapiekania. Na dnie ułóż pierwszą warstwę ziemniaków, nieco zakładając plastry na siebie jak dachówki, i posyp połową startego cheddara (ok. 40 g).
- *Dlaczego:* Posmarowanie formy masłem zapobiega przywieraniu, a warstwa sera pośrodku sprawia, że gratin jest bardziej kremowy w środku.
- *Pro tip:* Zetrzyj ser na drobnych oczkach tarki – szybciej się roztopi i równomiernie się rozłoży.

**Krok 4.** Na warstwę sera ułóż pozostałe plastry ziemniaków, starając się wyrównać powierzchnię.
- *Dlaczego:* Równa górna warstwa zapewnia, że mleko równomiernie nasiąknie cały gratin i wszystkie ziemniaki upieką się jednocześnie.
- *Pro tip:* Wciśnij ziemniaki lekko dłonią, by warstwy były zwarte.

**Krok 5.** W małym rondlu podgrzej mleko na średnim ogniu. Dodaj listek laurowy, ziele angielskie, tymianek i szczyptę gałki muszkatołowej. Doprowadź do zagotowania, a następnie od razu wylej gorące mleko równomiernie na ziemniaki w formie.
- *Dlaczego:* Infuzowanie mleka ziołami nadaje gratin głęboki, aromatyczny smak – ziemniaki nasiąkają nim podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Możesz wcześniej zaparzyć mleko z ziołami przez 10 minut na małym ogniu, żeby aromat był jeszcze intensywniejszy.

**Krok 6.** Posyp wierzch pozostałym startym serem cheddar (ok. 40 g). Wstaw formę do nagrzanego piekarnika i piecz bez przykrycia przez ok. 45 minut. Gratin jest gotowy, gdy wbity nóż łatwo przesuwa się przez ziemniaki, a wierzch jest złocistobrązowy.
- *Dlaczego:* Pieczenie bez przykrycia pozwala serowemu wierzchowi zapiec się na chrupiącą, złocistą skórkę.
- *Pro tip:* Jeśli wierzch zbyt szybko się rumieni, a ziemniaki jeszcze nie są miękkie, przykryj formę folią aluminiową na ostatnie 10–15 minut.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 285 kcal |
| Białko | 10.5 g |
| Węglowodany | 42 g |
| Cukry | 4.5 g |
| Tłuszcze | 8.5 g |
| Błonnik | 3.5 g |
| Sód | 320 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę zastąpić mleko śmietanką?**

Tak, śmietanka 18% lub 30% sprawi, że gratin będzie bogatszy i bardziej kremowy, ale też kaloryczniejszy. Przepis w wersji fit celowo używa mleka, żeby zmniejszyć ilość tłuszczu.

**Czy zamiast cheddara mogę użyć innego sera?**

Tak, dobrze sprawdzą się gruyère, emmentaler, gouda lub parmezan. Ważne, by ser był dobrze topliwy i wyrazisty w smaku.

**Czy ziemniaki muszę wcześniej gotować?**

Nie – cienkie plastry upieką się bezpośrednio w piekarniku, nasiąkając gorącym mlekiem. Kluczowe jest jednak pokrojenie ich naprawdę cienko, czyli ok. 2–3 mm.

**Jak sprawdzić, czy gratin jest gotowe?**

Wbij ostry nóż lub wykałaczkę w środek formy – jeśli wchodzi bez oporu, ziemniaki są miękkie i gratin gotowe. Wierzch powinien być złocistobrązowy.

**Czy mogę przygotować gratin dzień wcześniej?**

Tak, upieczone gratin możesz przechować w lodówce do 2 dni i odgrzać w piekarniku w 180°C przez ok. 15–20 minut. Smakuje równie dobrze podgrzane.

**Do czego pasuje gratin ziemniaczane?**

Gratin doskonale pasuje jako dodatek do pieczonego kurczaka, schabu lub steku. Można je też podać samodzielnie z sałatką zieloną jako lekki obiad.