---
slug: karpatka-z-groszkiem-ptysiowym
title: "Karpatka z groszkiem ptysiowym"
servings: 4
prep_time_minutes: 60
cook_time_minutes: 600
difficulty: easy
categories: ["dessert"]
---

# Karpatka z groszkiem ptysiowym

Karpatka z groszkiem ptysiowym to ekspresowa wersja klasycznego polskiego ciasta — bez pieczenia i bez stresu. Gotowy groszek ptysiowy zastępuje tradycyjne ciasto parzone, a aksamitny krem budyniowy z masłem skleja całość w elegancki deser. Idealna na każdą okazję, gdy mamy mało czasu, a chcemy zaskoczyć gości czymś domowym.

## Składniki

- 200 g groszek ptysiowy (Wybieraj większe kulki — łatwiej się kroją; unikaj twardego groszku)
- 200 g masło (Prawdziwe masło, wyjęte z lodówki minimum 4 godziny przed przygotowaniem)
- 750 ml mleko
- 80 g proszek budyniowy bez cukru (2 saszetki, smak waniliowy lub śmietankowy)
- 4 szt żółtka jajek (Średniej wielkości jajka; białka można wykorzystać do bezików)
- 150 g cukier puder
- 16 g cukier wanilinowy (1 saszetka)
- 10 g cukier puder do oprószenia (Do posypania gotowej karpatki przed podaniem) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Wyjmij masło z lodówki co najmniej 4 godziny wcześniej, by zmiękło w temperaturze pokojowej.
2. Wlej 500 ml mleka do garnka, dodaj cukier wanilinowy i podgrzewaj na średnim ogniu, często mieszając.
3. W osobnym naczyniu wymieszaj 250 ml zimnego mleka, 4 żółtka i 80 g proszku budyniowego na gładką masę.
4. Gdy mleko w garnku się zagotuje, wlej masę budyniową cienkim strumieniem, ciągle mieszając trzepaczką.
5. Gotuj budyń na małym ogniu jeszcze 1–2 minuty do zgęstnienia, ciągle mieszając, by nie przypalić.
6. Przykryj gotowy budyń folią spożywczą bezpośrednio na powierzchni i odstaw do całkowitego przestudzenia w temperaturze pokojowej — około 4 godzin.
7. Miękkie masło ubij mikserem na jasny puch — zajmuje to około 5 minut na wysokich obrotach.
8. Dodawaj przestudzony budyń do masła po 1–2 łyżki, cały czas miksując, aż krem będzie gładki i jednolity.
9. Dodaj 150 g cukru pudru i miksuj krem jeszcze przez minutę do połączenia.
10. Wyłóż dno tortownicy (23 cm) połową groszku ptysiowego równomiernie w jednej warstwie.
11. Nałóż cały krem budyniowy na groszek i wyrównaj łopatką powierzchnię.
12. Przykryj krem pozostałym groszkiem ptysiowym, delikatnie dociskając kulki.
13. Wstaw karpatkę do lodówki na minimum 4 godziny, najlepiej na całą noc.
14. Przed podaniem oprósz wierzch karpatki cukrem pudrem przez sitko.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wyjmij masło z lodówki co najmniej 4 godziny przed rozpoczęciem gotowania i zostaw je w temperaturze pokojowej.
- *Dlaczego:* Zimne masło nie da się ubić na puch i krem będzie grudkowaty zamiast jedwabisty.
- *Pro tip:* Połóż masło w cieplejszym miejscu kuchni (np. obok kuchenki), by przyspieszyć mięknięcie.

**Krok 2.** Do garnka wlej 500 ml mleka (2 szklanki), wsyp cukier wanilinowy i ustaw średni ogień, od czasu do czasu mieszając.
- *Dlaczego:* Średni ogień zapobiega przypalaniu mleka do dna garnka.
- *Pro tip:* Garnek z grubym dnem lub nieprzywierającą powłoką znacznie ułatwia gotowanie budyniu.

**Krok 3.** W misce lub wysokim kubku wymieszaj 250 ml zimnego mleka (1 szklankę), 4 żółtka i oba proszki budyniowe — najlepiej blenderem ręcznym — aż do uzyskania gładkiego płynu bez grudek.
- *Dlaczego:* Dokładne wymieszenie na zimno zapobiega powstawaniu grudek w ugotowanym budyniu.
- *Pro tip:* Blender ręczny (żyrafa) robi to w 30 sekund; zwykła trzepaczka też wystarczy przy starannym mieszaniu.

**Krok 4.** Gdy mleko w garnku zacznie wrzeć (pojawią się bąbelki), zmniejsz ogień do małego i wlej masę budyniową cienkim strumieniem, jednocześnie intensywnie mieszając trzepaczką.
- *Dlaczego:* Powolne wlewanie i ciągłe mieszanie sprawiają, że budyń równomiernie gęstnieje i nie tworzy grudek.
- *Pro tip:* Nie przerywaj mieszania ani na chwilę — budyń gęstnieje błyskawicznie i może łatwo przypalić się na dnie.

**Krok 5.** Mieszaj gotujący się budyń na małym ogniu przez 1–2 minuty do wyraźnego zgęstnienia, po czym zdejmij garnek z ognia.
- *Dlaczego:* Krótkie dogotowanie aktywuje w pełni skrobię z proszku budyniowego, dzięki czemu krem będzie miał właściwą konsystencję.
- *Pro tip:* Budyń powinien być gęsty jak kisiel — jeśli po wyjęciu łyżki spływa wolno, jest gotowy.

**Krok 6.** Przełóż budyń do miski i przykryj folią spożywczą tak, by dotykała bezpośrednio powierzchni budyniu. Odstaw do przestudzenia w temperaturze pokojowej na 3–4 godziny.
- *Dlaczego:* Folia bezpośrednio na powierzchni zapobiega tworzeniu się twardej skórki podczas studzenia.
- *Pro tip:* Nie wstawiaj gorącego budyniu do lodówki — zbyt zimny budyń połączony z masłem spowoduje zwarzenie się kremu.

**Krok 7.** Miękkie masło przełóż do dużej miski i ubijaj mikserem na najwyższych obrotach przez 4–5 minut, aż stanie się jasne, puszyste i wyraźnie zwiększy objętość.
- *Dlaczego:* Napowietrzenie masła to fundament lekkiego kremu budyniowego — bez tego etapu krem będzie zbity i tłusty.
- *Pro tip:* Masło jest gotowe do ubijania, gdy po naciśnięciu palcem łatwo zostawia wgłębienie bez stawiania oporu.

**Krok 8.** Do ubitego masła dodawaj przestudzony budyń małymi porcjami (po 1–2 łyżki), miksując na średnich obrotach po każdej porcji, aż krem będzie gładki i jednolity.
- *Dlaczego:* Dodawanie budyniu stopniowo zapobiega zwarzeniu się kremu, które zdarza się gdy temperatura składników jest zbyt różna.
- *Pro tip:* Jeśli krem się zwarzy (wygląda jak grudkowata masa), podgrzej miskę z kremem lekko nad parą i miksuj — powinien się połączyć.

**Krok 9.** Wsyp 150 g cukru pudru do gotowego kremu i miksuj jeszcze przez minutę do całkowitego połączenia.
- *Dlaczego:* Cukier puder (nie kryształ) rozpuszcza się w kremie bez pozostawiania grudek.
- *Pro tip:* Spróbuj kremu — jeśli lubisz słodszy, dodaj jeszcze łyżkę cukru pudru.

**Krok 10.** Dno tortownicy o średnicy 22–24 cm wyłóż równomiernie połową groszku ptysiowego tworząc jedną warstwę.
- *Dlaczego:* Równomierna warstwa groszku zapewnia stabilną podstawę i równomierną dystrybucję ciasta w każdym kawałku.
- *Pro tip:* Nie musisz wykładać formy papierem — groszek ptysiowy nie przywiera do tortownicy.

**Krok 11.** Wyłóż cały krem budyniowy na groszek i wyrównaj powierzchnię łopatką lub szerokim nożem.
- *Dlaczego:* Równa warstwa kremu sprawi, że ciasto będzie wyglądać elegancko po przekrojeniu.
- *Pro tip:* Zanurz łopatkę w ciepłej wodzie przed wyrównywaniem — krem nie będzie się przyklejał do narzędzia.

**Krok 12.** Rozsyp pozostały groszek ptysiowy na kremie, delikatnie dociskając kulki dłonią, by lekko się wcisnęły w krem.
- *Dlaczego:* Lekkie dociśnięcie sprawia, że groszek nie odpada po pokrojeniu ciasta.
- *Pro tip:* Jeśli chcesz ładniejszy przekrój, użyj kuleczek podobnej wielkości i ułóż je równomiernie.

**Krok 13.** Wstaw karpatkę do lodówki na co najmniej 4 godziny — najlepiej na całą noc.
- *Dlaczego:* Chłodzenie powoduje stężenie kremu i sklejenie warstw, dzięki czemu ciasto można kroić w równe kawałki.
- *Pro tip:* Karpatka z groszkiem ptysiowym smakuje najlepiej następnego dnia po przygotowaniu.

**Krok 14.** Tuż przed podaniem oprósz wierzch karpatki cukrem pudrem przez sitko, by uzyskać równomierny, śnieżnobiały efekt.
- *Dlaczego:* Cukier puder oprószony przez sitko wygląda estetyczniej i nie zbija się w grudki.
- *Pro tip:* Nie posypuj cukrem z wyprzedzeniem — wchłonie się w groszek i zniknie po kilku minutach.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 922 kcal |
| Białko | 11.5 g |
| Węglowodany | 82 g |
| Cukry | 57 g |
| Tłuszcze | 61 g |
| Błonnik | 0.4 g |
| Sód | 210 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy można przyspieszyć studzenie budyniu w lodówce?**

Nie — budyń i masło muszą mieć tę samą temperaturę pokojową, by krem się nie zwarzył. Wstawienie budyniu do lodówki spowoduje, że będzie zbyt zimny i krem podczas łączenia z masłem się zsekuje. Jedyną opcją jest studzenie w temperaturze pokojowej.

**Co zrobić, gdy krem się zwarzył (jest grudkowaty)?**

Umieść miskę z kremem nad garnkiem z gorącą wodą (kąpiel wodna) i miksuj chwilę na niskich obrotach — ciepło pomoże składnikom się połączyć. Możesz też spróbować podgrzać krem przez kilka sekund w mikrofalówce na małej mocy i znów zmiksować.

**Czy można użyć margaryny zamiast masła?**

Technicznie tak, ale krem na margarynie będzie miał słabszy smak i mniej kremową teksturę. Prawdziwe masło daje nieporównywalnie lepszy wynik, więc warto przy nim pozostać.

**Jak długo można przechowywać karpatkę z groszkiem ptysiowym?**

Karpatka zachowuje świeżość w lodówce przez 2–3 dni. Po tym czasie groszek ptysiowy może zmiękną od wilgoci kremu, choć nadal będzie smaczna.

**Jakiego smaku budyniu użyć?**

Najczęściej wybiera się budyń waniliowy lub śmietankowy — oba dają delikatny, neutralny krem, który dobrze komponuje się z groszkiem ptysiowym. Można eksperymentować ze smakiem bananowym lub kokosowym.

**Czy można zrobić karpatkę w zwykłej prostokątnej formie zamiast tortownicy?**

Tak, forma prostokątna o podobnej powierzchni (np. 20×25 cm) sprawdzi się równie dobrze. Ciasto będzie łatwiej kroić w zgrabne prostokąty.