---
slug: ko-acz-z-makiem-marcepanem-i-liwkami
title: "Kołacz z makiem, marcepanem i śliwkami"
servings: 10
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good", "dessert"]
---

# Kołacz z makiem, marcepanem i śliwkami

Kołacz z makiem, marcepanem i śliwkami to mięciutkie ciasto drożdżowe zwijane w ślimaka, w którym przeplatają się aromatyczne warstwy nadzienia makowego z migdałowym akcentem i soczystych śliwek. Pieczony w tortownicy zachwyca zarówno wyglądem w przekroju, jak i bogatym smakiem. To wypiek, który robi ogromne wrażenie na stole i znika ekspresowo.

## Składniki

- 380 g mąka pszenna (Najlepsza typ 500 lub 550 do ciast drożdżowych)
- 20 g świeże drożdże (Można zastąpić 10 g drożdży suchych instant)
- 1 szt jajko (Duże jajko, w temperaturze pokojowej)
- 1 szt żółtko (Z dużego jajka, w temperaturze pokojowej)
- 150 ml mleko (Najlepiej pełnotłuste, w temperaturze pokojowej)
- 80 g masło (Roztopione i przestudzone do temperatury pokojowej)
- 60 g drobny cukier do wypieków (Do ciasta drożdżowego)
- 1 szczypta sól
- 80 g mak niebieski (Można użyć maku już zmielonego, co znacznie skraca przygotowanie)
- 50 g masa marcepanowa (Zetrzeć na tarce przed dodaniem do masy makowej)
- 80 g drobny cukier do wypieków (Do nadzienia makowego)
- 5 ml ekstrakt migdałowy (Kilka kropel; można użyć aromatu migdałowego)
- 750 g śliwki (Odpestkowane i przepołowione; najlepsze węgierki lub renklody)
- 1 szt jajko (Roztrzepane z 2 łyżkami mleka do posmarowania przed pieczeniem)
- 2 łyżka cukier puder (Do oprószenia gotowego kołacza przed podaniem) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Mak zalać wrzącą wodą, przykryć i odstawić do wystudzenia, następnie odsączyć i dwukrotnie zemleć w maszynce.
2. Do zmielonego maku dodać startą masę marcepanową, 80 g cukru i ekstrakt migdałowy, wymieszać do połączenia.
3. Mąkę wymieszać z suchymi drożdżami (lub zrobić rozczyn ze świeżymi), dodać jajko, żółtko, mleko, cukier i sól.
4. Wyrobić ciasto, pod koniec dodając roztopione masło; wyrabiać do uzyskania miękkiej, elastycznej, lśniącej kuli.
5. Uformować kulę, włożyć do oprószonej mąką miski, przykryć i odstawić w ciepłe miejsce na ok. 1,5 h do podwojenia objętości.
6. Wyrośnięte ciasto rozwałkować na prostokąt 30 × 40 cm, lekko podsypując mąką.
7. Prostokąt podzielić na 3 równe pasy wzdłuż dłuższego boku (każdy ok. 40 cm długości).
8. Na środek każdego pasa nałożyć nadzienie makowe, zawinąć brzegi i uformować 3 szczelne ruloniki.
9. Ruloniki ułożyć w tortownicy 26 cm (wyłożonej papierem) w kształt ślimaka, łącząc je ze sobą.
10. W odstępy między rulonikami wcisnąć odpestkowane, przepołowione śliwki, układając je tak, by na siebie zachodziły.
11. Przykryć ściereczką i odstawić na 30–40 min w ciepłe miejsce do ponownego wyrośnięcia.
12. Wyrośnięty kołacz posmarować jajkiem roztrzepanym z 2 łyżkami mleka.
13. Piec w piekarniku nagrzanym do 180°C (termoobieg lub grzanie góra-dół) przez 35–40 minut, aż będzie złocisty.
14. Wyjąć z piekarnika, przestudzić w formie, a przed podaniem oprószyć cukrem pudrem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wsyp mak do miski, zalej wrzącą wodą tak, by był przykryty. Przykryj talerzykiem i odstaw na 30 minut do wystudzenia, a potem przelej przez sitko i odciśnij nadmiar wody. Zmiel dwukrotnie w maszynce do mięsa z sitkiem do maku lub użyj gotowego maku mielonego.
- *Dlaczego:* Zaparzenie maku sprawia, że staje się miękki i łatwiejszy do zmielenia, a nadzienie ma kremową konsystencję.
- *Pro tip:* Jeśli nie masz maszynki, możesz użyć maku mielonego ze sklepu – zaoszczędzisz czas i efekt będzie równie dobry.

**Krok 2.** Do misy dodaj zmielony i odsączony mak, zetrzyj na tarce masę marcepanową, wsyp 80 g cukru i wlej kilka kropel ekstraktu migdałowego. Wszystko wymieszaj łyżką do powstania jednolitej, gęstej masy.
- *Dlaczego:* Starcie masy marcepanowej na tarce ułatwia jej równomierne rozprowadzenie w nadzieniu.
- *Pro tip:* Masa powinna dać się smarować – jeśli jest zbyt gęsta, dodaj łyżeczkę ciepłej wody.

**Krok 3.** W dużej misce wymieszaj mąkę z suchymi drożdżami. Jeśli używasz świeżych drożdży, najpierw rozpuść je w 2 łyżkach ciepłego (nie gorącego!) mleka z łyżeczką cukru i odczekaj 10 minut, aż zaczyn się spieni. Dodaj jajko, żółtko, resztę mleka, cukier i szczyptę soli.
- *Dlaczego:* Rozczyn ze świeżych drożdży pozwala sprawdzić, czy są aktywne – jeśli nie spienią się po 10 minutach, drożdże mogą być nieświeże.
- *Pro tip:* Mleko powinno mieć temperaturę około 35–38°C – można sprawdzić nadgarstkiem; za gorące zabije drożdże.

**Krok 4.** Wyrabiaj ciasto rękami lub mikserem z hakiem przez 8–10 minut. Na ostatnie 2 minuty dodaj roztopione i przestudzone masło i wyrabiaj dalej, aż ciasto wchłonie tłuszcz i będzie gładkie, miękkie i elastyczne.
- *Dlaczego:* Długie wyrabianie rozwija gluten, który nadaje ciastu sprężystość i sprawia, że kołacz jest puszysty, a nie zwarty.
- *Pro tip:* Dobrze wyrobione ciasto nie klei się do rąk i po rozciągnięciu lekko się cofa – to znak, że jest gotowe.

**Krok 5.** Uformuj kulę, umieść w misce lekko oprószonej mąką, przykryj czystą ściereczką kuchenną i odstaw w ciepłe miejsce (np. przy kaloryferze lub w lekko podgrzanym i wyłączonym piekarniku) na około 1,5 godziny.
- *Dlaczego:* Ciasto drożdżowe potrzebuje ciepła do wyrośnięcia – w chłodnym miejscu wyrośnie znacznie wolniej lub wcale.
- *Pro tip:* Możesz postawić miskę nad garnkiem z ciepłą wodą – para wodna utrzyma odpowiednią wilgotność i temperaturę.

**Krok 6.** Wyrośnięte ciasto przełóż na lekko oprószoną mąką stolnicę i rozwałkuj wałkiem na prostokąt 30 × 40 cm. Podsypuj mąką tylko tyle, ile potrzeba, żeby ciasto się nie kleiło.
- *Dlaczego:* Zbyt duża ilość mąki podczas wałkowania może sprawić, że ciasto będzie twarde po upieczeniu.
- *Pro tip:* Zmierz prostokąt linijką lub użyj liter na papierze do pieczenia jako szablonu – precyzja ułatwi równy podział na pasy.

**Krok 7.** Ostrym nożem lub radełkiem podziel prostokąt na 3 równe pasy wzdłuż dłuższego boku (każdy będzie miał ok. 10 × 40 cm).
- *Dlaczego:* Równe pasy zapewniają jednakowej grubości ruloniki, dzięki czemu kołacz ładnie wyrośnie i równomiernie się upiecze.
- *Pro tip:* Zaznacz środek i ćwiartki palcem lub wykałaczką przed cięciem, żeby pasy były naprawdę równej szerokości.

**Krok 8.** Na środek każdego pasa nałóż łyżką nadzienie makowe, pozostawiając ok. 1 cm wolnego miejsca przy każdym brzegu. Złóż boczne krawędzie pasa do środka i sklej je palcami, tworząc szczelny rulonik z nadzieniem w środku.
- *Dlaczego:* Dokładne sklejenie zapobiega wypadaniu nadzienia podczas pieczenia i nadaje rulonikom ładny kształt.
- *Pro tip:* Lekko zwilż krawędzie ciasta wodą palcem, żeby lepiej się skleiły i nadzienie nie wysypywało się podczas zwijania.

**Krok 9.** Wyłóż dno i boki tortownicy 26 cm papierem do pieczenia. Ułóż pierwszy rulonik od środka tortownicy spiralnie, a dwa kolejne dołóż obok, tworząc kształt ślimaka. Sklej końce ruloników ze sobą.
- *Dlaczego:* Spiralny układ ruloników nadaje kołaczowi charakterystyczny wygląd w przekroju i zapewnia równomierne pieczenie.
- *Pro tip:* Nie upychaj ruloników zbyt ciasno – ciasto potrzebuje miejsca do wyrośnięcia, więc zostaw małe odstępy między nimi.

**Krok 10.** W przestrzenie między rulonikami wciśnij połówki odpestkowanych śliwek skórką do dołu, układając je tak, by lekko na siebie zachodziły i szczelnie wypełniały wolne miejsca.
- *Dlaczego:* Śliwki wciśnięte w odstępy zintegrują się z ciastem podczas pieczenia i nadadzą mu soczystości.
- *Pro tip:* Wybierz śliwki twardsze, np. węgierki – bardzo dojrzałe i miękkie mogą puścić zbyt dużo soku i zamokczyć ciasto.

**Krok 11.** Przykryj tortownicę ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na 30–40 minut. Kołacz powinien wyraźnie urosnąć i lekko napęcznić.
- *Dlaczego:* Drugie wyrastanie sprawia, że ciasto jest jeszcze bardziej puszyste po upieczeniu.
- *Pro tip:* Jeśli kołacz bardzo wyrośnie i śliwki się uniosą, delikatnie wciśnij je z powrotem tuż przed posmarowaniem jajkiem.

**Krok 12.** Roztrzep widelcem 1 jajko z 2 łyżkami mleka. Pędzelkiem do ciast lub złożoną ściereczką delikatnie posmaruj powierzchnię kołacza, nie naciskając za mocno, żeby nie spłaszyć wyrosłego ciasta.
- *Dlaczego:* Glazura jajeczna nadaje wypiekowi apetyczny złoty kolor i połysk po upieczeniu.
- *Pro tip:* Smaruj kołacz tuż przed wstawieniem do piekarnika – nie wcześniej, bo glazura może obeschnąć i pęknąć.

**Krok 13.** Wstaw tortownicę do piekarnika nagrzanego do 180°C (termoobieg) lub 190°C (grzanie góra-dół). Piecz 35–40 minut, aż kołacz będzie złocistobrązowy na wierzchu. Sprawdź patyczkiem – wbity w ciasto powinien wyjść suchy.
- *Dlaczego:* Zbyt niska temperatura sprawi, że ciasto pozostanie blade i surowe w środku, a zbyt wysoka może spalić wierzch przy niedopieczonym wnętrzu.
- *Pro tip:* Jeśli po 25 minutach wierzch zbyt mocno brązowieje, przykryj kołacz kawałkiem folii aluminiowej na pozostały czas pieczenia.

**Krok 14.** Wyjmij kołacz z piekarnika, odstaw w tortownicy do przestudzenia na ok. 20–30 minut, a następnie zdejmij obręcz i przełóż na talerz. Przed podaniem oprósz kołacz cukrem pudrem przez drobne sitko.
- *Dlaczego:* Przestudzenie w formie pozwala ciastu się ustabilizować i sprawia, że kołacz łatwiej zachowuje kształt po wyjęciu.
- *Pro tip:* Cukier puder posyp tuż przed podaniem, bo na ciepłym lub wilgotnym wypieku szybko się wchłania i znika.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 390 kcal |
| Białko | 9.2 g |
| Węglowodany | 56 g |
| Cukry | 22 g |
| Tłuszcze | 14.5 g |
| Błonnik | 3.8 g |
| Sód | 95 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć suszonych śliwek zamiast świeżych?**

Tak, namoczone śliwki suszone (np. węgierki) doskonale zastąpią świeże. Namocz je w gorącej wodzie lub herbacie przez 30 minut, odsącz i usuń pestki. Ciasto będzie nieco słodsze i bardziej intensywne w smaku.

**Jak sprawdzić, czy kołacz jest upieczony?**

Wbij drewniany patyczek lub wykałaczkę w ciasto – jeśli wyjdzie suchy, kołacz jest gotowy. Dodatkowo skórka powinna być równomiernie złocistobrązowa. Można też delikatnie stuknąć w spód tortownicy – gotowy kołacz wydaje głuchy dźwięk.

**Czy można przygotować kołacz dzień wcześniej?**

Tak, kołacz smakuje doskonale następnego dnia, gdy smaki się przegryzą. Przechowuj go pod kloszem lub owiniętego folią spożywczą w temperaturze pokojowej. Przed podaniem możesz go lekko odgrzać w piekarniku (150°C przez 10 minut) i posypać świeżym cukrem pudrem.

**Czy ciasto drożdżowe mogę zrobić z wyprzedzeniem i przechować w lodówce?**

Tak – po pierwszym wyrośnięciu możesz umieścić ciasto w lodówce na noc (do 12 godzin). Wyjmij je na godzinę przed formowaniem, żeby wróciło do temperatury pokojowej. Wolniejsze wyrastanie w chłodzie wzmacnia smak ciasta.

**Czy muszę zemleć mak samodzielnie, czy mogę kupić gotowy mielony?**

Gotowy mak mielony jest wygodnym rozwiązaniem i skraca przygotowanie. Wystarczy zalać go wrzątkiem, przestudzić i odcisnąć z nadmiaru wody. Samodzielnie mielony mak ma nieco intensywniejszy smak, ale różnica jest niewielka.

**W jakiej formie najlepiej piec kołacz i czy mogę użyć innej niż tortownica 26 cm?**

Tortownica 26 cm jest optymalna – ślimak dobrze wypełnia formę i równomiernie rośnie. Możesz użyć tortownicy 24 cm, ale kołacz będzie wyższy i może potrzebować kilku minut dłużej w piekarniku. Unikaj form prostokątnych, bo spirala nie uformuje się prawidłowo.