---
slug: lamance-z-makiem-slodkie-a-bakaliowe-straszliwie
title: "Łamańce z makiem słodkie, a bakaliowe straszliwie"
servings: 4
prep_time_minutes: 70
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["dessert"]
---

# Łamańce z makiem słodkie, a bakaliowe straszliwie

Łamańce z makiem to klasyczny wigilijny deser – kruche ciasteczka podawane z aromatycznym makiem i bakaliami. Idealne na świąteczny stół, szczególnie gdy poda się je z bitą śmietaną.

## Składniki

- 0 szt łamańce: (sekcja składników)
- 250 ml mąka pszenna
- 0.5 kostka masło
- 30 ml cukier
- 1 szt żółtko
- 1 szczypta sól
- 15 ml masło do smarowania blachy (ok. 1 łyżka)
- 0 szt mak i bakalie: (sekcja składników)
- 500 ml mak
- 1 l mleko
- 250 ml miód
- 2 garść orzechy laskowe mielone
- 1 garść rodzynki (najlepiej królewskie)
- 1 garść migdały
- 1 szt laska wanilii (niezastąpiona)
- 50 ml rum lub esencja rumowa (kieliszek)

## Przygotowanie

1. Na stolnicę wsyp wszystkie składniki na ciasto i siek nożem, aż zacznie się łączyć w całość.
2. Zagniataj szybko, aż ciasto się połączy; jeśli jest zbyt suche, dodaj łyżkę kwaśnej śmietany.
3. Zawij ciasto w folię i wstaw do zamrażalnika na pół godziny.
4. Rozwałkuj ciasto na grubość ok. 1 cm, obficie podsypując mąką, by nie przyklejało się.
5. Wycinaj ciasteczka foremkami w świąteczne kształty, np. gwiazdki, bombki lub choinki.
6. Ułóż ciasteczka na blasze wysmarowanej masłem i piecz w piekarniku 180°C ok. 10 minut.
7. Mak dokładnie umyj, odsącz i ugotuj z mlekiem i łaską wanilii na małym ogniu.
8. Gotuj mak ok. 30 minut, aż będzie miękki i dał się rozcierać palcami.
9. Odsącz mak, usuń łaskę wanilii, studź, a następnie miel trzykrotnie przez maszynkę.
10. Rodzynki zalej wrzątkiem i namocz przez kilka minut, potem odsącz.
11. Migdały zalej wrzątkiem, poczekaj chwilę, by łatwo zdjęły się skórki.
12. Obierane migdały pokrój na większe kawałki.
13. Do wystudzonego maku dodaj bakalie, miód i rum, dokładnie wymieszaj.
14. Mieszankę z makiem wstaw do lodówki, by smaki się połączyły.
15. Podawaj mak w szklanej misce, wetykając w niego upieczone ciasteczka.
16. Na wierzch możesz dodać porcję bitej śmietany dla nietradycyjnego wykończenia.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wytrzasnij na stolnicę mąkę, masło, cukier, żółtko i szczyptę soli, a następnie siek nożem, aż masa zacznie się łączyć.
- *Dlaczego:* Siekanie nożem pozwala stopić masło i połączyć składniki bez przegrzania ciasta.
- *Pro tip:* Pracuj szybko, by masło nie rozpuściło się zbyt mocno od ciepła rąk.

**Krok 2.** Delikatnie zagniataj ciasto rękoma, aż stanie się jednolite; jeśli nie łączy się, dodaj 15 ml kwaśnej śmietany.
- *Dlaczego:* Kwaśna śmietana dodaje wilgoci i lepszej konsystencji, nie psując chrupkości.
- *Pro tip:* Nie zagniataj zbyt długo, by ciasto nie stało się elastyczne i trudne do wycinania.

**Krok 3.** Zawij ciasto w folię spożywczą i umieść w zamrażalniku na 30 minut, by stwardniało.
- *Dlaczego:* Chłód pomaga zachować kształt ciasteczek podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Można przygotować ciasto z wyprzedzeniem i trzymać w zamrażalniku do 2 dni.

**Krok 4.** Na lekko posypanej mąką desce rozwałkuj ciasto do grubości ok. 1 cm.
- *Dlaczego:* Zbyt cienkie ciasteczka mogą spalić się, zbyt grube – nie upiecą się równomiernie.
- *Pro tip:* Przed każdym wałkowaniem podsypuj mąką stół i wałek, by ciasto nie przyklejało się.

**Krok 5.** Użyj foremek do ciastek, by wycinać świąteczne kształty, np. gwiazdy, choinki lub bombki.
- *Dlaczego:* Foremki zapewniają jednolity wygląd i świąteczny klimat.
- *Pro tip:* Po wycięciu zbieraj obcinaki, zagniataj i ponownie rozwałkuj, aż wyczerpasz całe ciasto.

**Krok 6.** Ułóż ciasteczka na blasze wysmarowanej masłem, zostawając odstępy, i piecz 10 minut w 180°C.
- *Dlaczego:* Masło zapobiega przywieraniu, a temperatura zapewnia złoty kolor bez przypalenia.
- *Pro tip:* Nie otwieraj piekarnika za wcześnie – ciasteczka mogą opaść.

**Krok 7.** Mak dokładnie umyj pod bieżącą wodą, odsącz, a następnie gotuj z mlekiem i łaską wanilii.
- *Dlaczego:* Płukanie usuwa zanieczyszczenia, a gotowanie w mleku nadaje makowi kremową konsystencję.
- *Pro tip:* Użyj dużego garnka – mak będzie się rozszerzał podczas gotowania.

**Krok 8.** Gotuj mak na małym ogniu ok. 30 minut, mieszając od czasu do czasu, aż stanie się miękki.
- *Dlaczego:* Długie gotowanie sprawia, że mak staje się delikatny i łatwy do rozcierania.
- *Pro tip:* Sprawdź miękkość, rozcierając ziarenko między palcami – powinno się rozpaść bez oporu.

**Krok 9.** Odsącz mak przez sitko, usuń łaskę wanilii, ostudź, a potem miel trzykrotnie przez maszynkę.
- *Dlaczego:* Mielone trzykrotnie mak jest wyjątkowo drobny i kremowy.
- *Pro tip:* Jeśli nie masz maszynki, użyj malaksera – miel kilka minut, aż uzyskasz gładką masę.

**Krok 10.** Rodzynki zalej wrzącą wodą i namocz przez 5–10 minut, potem dokładnie odsącz.
- *Dlaczego:* Namoczenie czyni rodzynki miększymi i soczystszymi.
- *Pro tip:* Nie moczyć zbyt długo – rodzynki mogą się rozpaść i utracić chrupkość.

**Krok 11.** Migdały zalej wrzątkiem na 1–2 minuty, by skórka łatwo zeszła po obraniu.
- *Dlaczego:* Ciepło ułatwia usunięcie skórki, co poprawia wygląd i konsystencję dania.
- *Pro tip:* Po zanurzeniu wyciśnij migdał – skórka powinna zsunąć się sama.

**Krok 12.** Obranione migdały pokrój na większe kawałki, by były zauważalne w makie.
- *Dlaczego:* Większe kawałki dodają tekstury i estetyki dania.
- *Pro tip:* Nie kroj zbyt drobno – migdały mają być elementem, nie tylko smakiem.

**Krok 13.** Do ostudzonego maku dodaj rodzynki, migdały, miód, orzechy laskowe i rum, dobrze wymieszaj.
- *Dlaczego:* Dodanie składników na zimno zachowuje ich strukturę i aromat.
- *Pro tip:* Mieszaj delikatnie, by nie zmiażdżyć bakalii i nie zmienić konsystencji maku.

**Krok 14.** Gotową masę z makiem wstaw do lodówki na minimum 1 godzinę, najlepiej na noc.
- *Dlaczego:* Chłodzenie pozwala smakom się połączyć i nasycić.
- *Pro tip:* Przechowuj pod folią, by mak nie wysychał i nie wchłaniał innych zapachów.

**Krok 15.** Podawaj mak w przezroczystej misce, wetykając w niego upieczone ciasteczka jako dekorację i przekąskę.
- *Dlaczego:* Takie podanie łączy estetykę z funkcjonalnością – goście mogą łatwo brać porcje.
- *Pro tip:* Ułóż ciasteczka promieniście, by wyglądały uroczyście i zachęcająco.

**Krok 16.** Na wierzch możesz dodać porcję bitej śmietany dla kremowej, nietradycyjnej ostoje.
- *Dlaczego:* Bita śmietana dodaje lekkości i nowoczesnego akcentu klasycznemu przepisowi.
- *Pro tip:* Podawaj natychmiast po dodaniu, by śmietana nie zaczęła się topić w ciepłym maku.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 480 kcal |
| Białko | 12.3 g |
| Węglowodany | 65.4 g |
| Cukry | 38.6 g |
| Tłuszcze | 21.7 g |
| Błonnik | 5.2 g |
| Sód | 180 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy można przygotować mak z wyprzedzeniem?**

Tak, mak najlepiej przygotować dzień wcześniej i przechowywać w lodówce. Smaki wtedy najlepiej się połączą.

**Jak przechowywać łamańce?**

Suche ciasteczka przechowuj w hermetycznym pudełku w suchym miejscu. Utrzymają chrupkość przez kilka dni.

**Czy mak można zmielić blenderem?**

Tak, ale lepiej użyć malaksera lub maszynki do mięsa – blender może zbyt mocno rozgrzać i rozcieńczyć masę.

**Czy można zastąpić rum esencją?**

Tak, esencja rumowa to dobra alternatywa, szczególnie dla osób niepijących alkoholu. Użyj 1–2 łyżeczki.

**Dlaczego ciasto trzeba chłodzić przed wycinaniem?**

Chłód sprawia, że ciasto staje się twardsze i łatwiejsze w obsłudze, a ciasteczka zachowują kształt.

**Czy łamańce mogą być bez jajka?**

Można spróbować zastąpić żółtko łyżką jogurtu lub śmietany, ale ciasto może być mniej kruche.