---
slug: lussekatter
title: "Lussekatter"
servings: 12
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good", "breakfast_dish", "snack"]
---

# Lussekatter

Lussekatter to tradycyjne szwedzkie bułeczki szafranowe, formowane w kształt litery „S

## Składniki

- 325 ml mleko (Do posmarowania bułeczek odłożyć 1 łyżkę mleka.)
- 0.5 g nitki szafranu (Nie używać więcej niż 0,5 g – szafran w nadmiarze wysusza ciasto.)
- 15 g świeże drożdże (Można zastąpić 7 g drożdży suchych.)
- 60 g masło (Roztopione i przestudzone.)
- 500 g mąka pszenna
- 1 łyżeczka kardamon mielony
- 4 łyżka drobny cukier do wypieków
- 0.5 łyżeczka sól
- 1 szt jajko (Do ciasta – wbite i roztrzepane.)
- 24 szt suszone wiśnie lub żurawina (Po 1–2 sztuki na każdy koniec litery „S"; można zastąpić ulubionymi suszonymi owocami.")
- 1 szt jajko do posmarowania (Roztrzepane z 1 łyżką mleka.)

## Przygotowanie

1. W małym garnuszku podgrzej mleko z nitkami szafranu, zagotuj, a następnie odstaw do przestudzenia do temperatury letniej.
2. Do letniego mleka szafranowego dodaj roztopione masło, cukier i roztrzepane jajko, a następnie dokładnie wymieszaj.
3. W dużej misce wymieszaj mąkę z suchymi drożdżami (lub zrób rozczyn ze świeżych), dodaj sól i kardamon.
4. Wlej mieszaninę mleczną do mąki i wyrabiaj ciasto, aż będzie miękkie, elastyczne i gładkie (około 10 minut).
5. Uformuj kulę z ciasta, włóż do oprószonej mąką miski, przykryj ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce do podwojenia objętości (około 1,5 godziny).
6. Wyrośnięte ciasto odgazuj, uderzając mocno pięścią, a następnie podziel na 12 równych części po około 75 g każda.
7. Z każdej części uformuj wałeczek długości 35–40 cm, a następnie zwiń go w kształt zwartej litery „S" z zawijasami ślimaczka na końcach."
8. Ułóż bułeczki na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, przykryj i odstaw do podwojenia objętości na około 30 minut.
9. W każdy koniec litery „S" wciśnij mocno po 1–2 suszone wiśnie lub żurawiny, aby nie wypadły podczas pieczenia.
10. Posmaruj wyrośnięte bułeczki jajkiem roztrzepanym z 1 łyżką mleka.
11. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 15–20 minut, aż bułeczki będą złote. Wyjmij i studź na kratce.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wlej mleko do małego garnuszka, dodaj nitki szafranu i podgrzewaj na średnim ogniu do zagotowania. Zdejmij z ognia i odstaw na około 20–30 minut, aż mleko będzie ledwo ciepłe (ok. 35–38°C).
- *Dlaczego:* Gotowanie szafranu w mleku uwalnia jego barwniki i aromat, które nadają bułeczkom intensywny złoty kolor i charakterystyczny smak.
- *Pro tip:* Sprawdź temperaturę mleka nadgarstkiem – powinno być przyjemnie ciepłe, a nie gorące, by nie zabić drożdży.

**Krok 2.** Do przestudzonego mleka szafranowego dodaj roztopione (ale nie gorące) masło, cukier i roztrzepane jajko. Wymieszaj rózgą lub widelcem, aż wszystkie składniki się połączą.
- *Dlaczego:* Równomierne połączenie płynnych składników zapewnia jednolite ciasto bez grudek tłuszczu.
- *Pro tip:* Upewnij się, że masło nie jest gorące – mogłoby ściąć jajko lub zabić drożdże.

**Krok 3.** W dużej misce wymieszaj mąkę z suchymi drożdżami (lub rozczyn ze świeżych drożdży), dodaj sól i kardamon. Zrób wgłębienie pośrodku na płynne składniki.
- *Dlaczego:* Dokładne wymieszanie suchych składników przed dodaniem płynnych gwarantuje równomierne rozprowadzenie drożdży i przypraw.
- *Pro tip:* Jeśli używasz świeżych drożdży, najpierw rozpuść je w 2–3 łyżkach letniego mleka z szczyptą cukru i poczekaj 10 minut, aż zaczyn zacznie się pienić.

**Krok 4.** Wlej mieszaninę mleczną do mąki i zacznij mieszać łyżką, a potem wyrabiaj rękami na oprószonym mąką blacie przez około 10 minut, aż ciasto będzie gładkie, miękkie i nie będzie się kleić do rąk.
- *Dlaczego:* Długie wyrabianie rozwija gluten, który nadaje bułeczkom sprężystość i puszystość.
- *Pro tip:* Ciasto jest gotowe, gdy po rozciągnięciu nie rwie się natychmiast – możesz zrobić tzw. test szyby i przeświecić przez niego cienką warstwę ciasta.

**Krok 5.** Uformuj z ciasta kulę, umieść w misce lekko oprószonej mąką, przykryj czystą ściereczką kuchenną lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe miejsce bez przeciągów, aż podwoi objętość – trwa to około 1,5 godziny.
- *Dlaczego:* Pierwsze wyrastanie ciasta (fermentacja) sprawia, że drożdże produkują CO₂, który napowietrza strukturę przyszłych bułeczek.
- *Pro tip:* Możesz wstawić miskę z ciastem do piekarnika nagrzanego do 30°C (lub z zapalonym tylko światełkiem) – stworzy to idealne, ciepłe środowisko do wyrastania.

**Krok 6.** Gdy ciasto podwoi objętość, uderz w nie mocno pięścią lub zagnieć przez chwilę, by usunąć pęcherzyki gazu. Potem podziel je na 12 równych części – najłatwiej użyć wagi kuchennej (każda część powinna ważyć ok. 75 g).
- *Dlaczego:* Odgazowanie ciasta (ang. punching down) wyrównuje strukturę i usuwa duże bąble powietrza, dzięki czemu bułeczki mają równomierną, delikatną teksturę.
- *Pro tip:* Waż każdą część ciasta na wadze, by wszystkie bułeczki były jednakowe i upiekły się równo w tym samym czasie.

**Krok 7.** Każdą część ciasta tocz dłońmi na blacie, tworząc wałeczek o długości 35–40 cm. Następnie połóż go na blacie i zwiń w kształt litery „S" – każdy koniec zawiń w spiralkę (jak ślimaczek), dociskając je do siebie.
- *Dlaczego:* Tradycyjny kształt „S" to charakterystyczna forma lussekatter, której nazwa nawiązuje do kotów świętej Łucji.
- *Pro tip:* Toczenie ciasta na niepodsypanym blacie (bez mąki) ułatwia formowanie wałeczka – ciasto lekko przylega do powierzchni i łatwiej je wydłużyć.

**Krok 8.** Ułóż uformowane bułeczki na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, zachowując między nimi sporo miejsca (co najmniej 5 cm). Przykryj ściereczką i zostaw na 30 minut do ponownego wyrośnięcia.
- *Dlaczego:* Drugie wyrastanie (garowanie) sprawia, że bułeczki stają się lżejsze i pulchniejsze po upieczeniu.
- *Pro tip:* Bułeczki po wyrośnięciu powinny być zauważalnie większe i puszyste w dotyku – to znak, że są gotowe do pieczenia.

**Krok 9.** W każdy zawinięty koniec litery „S" wciśnij mocno 1–2 suszone wiśnie lub żurawinę, wpychając je palcem głęboko w środek spiralki, żeby się nie wytoczyły podczas pieczenia.
- *Dlaczego:* Suszone owoce zastępują tradycyjne rodzynki i nawiązują do symboliki oczu w legendzie o świętej Łucji.
- *Pro tip:* Im głębiej wciśniesz owoc, tym mniejsza szansa, że „wyskoczy" podczas pieczenia – możesz użyć wykałaczki do zrobienia wgłębienia."

**Krok 10.** W miseczce roztrzep jajko z 1 łyżką mleka i pędzelkiem kuchennym posmaruj delikatnie wierzchy wyrośniętych bułeczek.
- *Dlaczego:* Smarowanie jajkiem nadaje bułeczkom piękny, błyszczący złoty kolor po upieczeniu.
- *Pro tip:* Staraj się nie smarować boków bułeczek – to może utrudnić ich dalsze wyrastanie w piekarniku i spowodować nierówne wyrośnięcie.

**Krok 11.** Włóż blaszkę do piekarnika nagrzanego do 180°C (grzałka góra-dół) i piecz 15–20 minut, aż bułeczki będą złotobrązowe. Wyjmij i ostudź na kratce przez co najmniej 10 minut przed podaniem.
- *Dlaczego:* Studzenie na kratce (a nie na blasze) zapobiega gromadzeniu się wilgoci pod spodami bułeczek, które mogłyby przez to zmięknąć.
- *Pro tip:* Jeśli bułeczki zbyt szybko się rumienią z wierzchu, przykryj je luźno kawałkiem folii aluminiowej i piecz do końca.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 298 kcal |
| Białko | 7.2 g |
| Węglowodany | 48.5 g |
| Cukry | 8.4 g |
| Tłuszcze | 8.1 g |
| Błonnik | 1.8 g |
| Sód | 112 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę przygotować ciasto dzień wcześniej?**

Tak – po wyrobieniu ciasto można szczelnie owinąć folią spożywczą i wstawić do lodówki na całą noc. Rano wyjmij ciasto, odstaw na 30 minut w temperaturze pokojowej, a następnie uformuj bułeczki i pozwól im wyrosnąć jak zwykle.

**Czy mogę użyć szafranu mielonego zamiast nitek?**

Tak, mielony szafran możesz dodać bezpośrednio do mleka. Pamiętaj jednak, by nie przekraczać podanej ilości – w nadmiarze szafran wysusza ciasto i może nadać mu gorzkawy posmak.

**Czym zastąpić suszone wiśnie lub żurawinę?**

Tradycyjnie używa się rodzynek lub koryntek. Możesz też użyć innych ulubionych suszonych owoców, takich jak morele, śliwki czy daktyle – pokrojone na małe kawałki.

**Jak długo można przechowywać lussekatter?**

Bułeczki najlepiej smakują w dniu pieczenia. Można je przechowywać do następnego dnia w szczelnym pojemniku, ale najlepiej zamrozić ewentualne resztki zaraz po ostudzeniu i podgrzać w razie potrzeby.

**Jak rozmrozić zamrożone bułeczki?**

Wyjmij bułeczki z zamrażarki i odstaw w temperaturze pokojowej na około 1–2 godziny, albo podgrzej przez kilka minut w piekarniku nagrzanym do 150°C. Odzyskają miękkość i smak świeżo upieczonego wypieku.

**Czy mogę przygotować lussekatter bez maszyny do chleba?**

Oczywiście – tradycyjne wyrabianie ręczne sprawdza się doskonale. Wyrabiaj ciasto przez około 10 minut na blacie, aż stanie się gładkie i elastyczne. Maszyna do chleba to tylko wygodna alternatywa.