---
slug: marcinek
title: "Marcinek"
servings: 12
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: hard
categories: ["dessert", "baked_good"]
---

# Marcinek

Marcinek to tradycyjne ciasto wielowarstwowe z okolic Hajnówki i Puszczy Białowieskiej, składające się z 15 cienkich, kruchych blatów przełożonych rześkim kremem śmietankowym. Blaty nasiąkają kremem jak gąbka, dzięki czemu ciasto jest najlepsze dopiero następnego dnia po złożeniu. To obowiązkowy wypiek na podlaskich weselach, chrztinach i urodzinach.

## Składniki

- 125 g masło (W temperaturze pokojowej, miękkie)
- 90 g drobny cukier do wypieków
- 1 szt jajko (Duże, w temperaturze pokojowej)
- 1 szt żółtko (W temperaturze pokojowej)
- 125 ml kwaśna śmietana 18% (Do ciasta, w temperaturze pokojowej)
- 1 szczypta sól
- 0.5 łyżeczka soda oczyszczona
- 16 g cukier wanilinowy (1 opakowanie, do ciasta)
- 400 g mąka pszenna tortowa
- 1200 ml śmietana kremówka 30% lub 36% (Dobrze schłodzona przed ubijaniem)
- 400 g kwaśna śmietana 18% (Do kremu, schłodzona; można zastąpić crème fraîche)
- 100 g cukier puder (Niepełna szklanka)
- 1 szt sok z cytryny (Świeżo wyciśnięty z 1 cytryny; nadaje kremowi rześkości; można pominąć lub zastąpić aromatem migdałowym) *(opcjonalnie)*
- 16 g cukier wanilinowy (1 opakowanie, do kremu; opcjonalnie kilka kropel aromatu migdałowego)
- 5 ml aromat migdałowy (Alternatywa dla cukru wanilinowego w kremie; dodać do smaku) *(opcjonalnie)*
- 50 g okruszki biszkoptów lub ciastek (Do dekoracji boków i wierzchu; można użyć zmielonych migdałów lub wiórków kokosowych) *(opcjonalnie)*
- 2 łyżka kakao (Do oprószenia wierzchu; można zastąpić kawą lub cappuccino w proszku) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Wyjmij masło, jajka i śmietanę z lodówki na 1–2 godziny przed pieczeniem, by osiągnęły temperaturę pokojową.
2. Kwaśną śmietanę (125 ml) wymieszaj z sodą oczyszczoną i odstaw na kilka minut – masa zacznie pracować i zwiększy objętość.
3. Masło, cukier i cukier wanilinowy umieść w misie miksera i utrzyj na jasną, puszystą masę.
4. Nie przerywając ucierania, dodaj jajko, a następnie żółtko.
5. Wlej śmietanę z sodą, dodaj mąkę i sól, zmiksuj lub zagnieć ręcznie do uzyskania gładkiego, sprężystego ciasta.
6. Ciasto podziel równo na 15 porcji po ok. 57 g każda i uformuj kulki.
7. Rozgrzej piekarnik do 190°C. Dno tortownicy 23 cm wyłóż papierem do pieczenia.
8. Każdą kulkę lekko rozwałkuj, a następnie rozciągnij palcami na dnie formy tworząc bardzo cienki placek.
9. Widelcem gęsto ponakłuwaj ciasto, by nie pęczniało podczas pieczenia.
10. Piecz każdy blat przez 10–15 minut w 190°C, aż się zrumieni. Powtórz dla wszystkich 15 placków.
11. Upieczone blaty całkowicie wystudź na kratce.
12. W dużej, schłodzonej misie umieść kremówkę, kwaśną śmietanę i cukier puder; ubijaj mikserem do uzyskania bardzo gęstego kremu.
13. Pod koniec ubijania dodaj sok z cytryny lub aromat migdałowy i chwilę jeszcze ubijaj.
14. Na paterze układaj placki jeden po drugim, każdy smarując warstwą kremu ok. 90–100 g.
15. Na wierzch ułożonego ciasta połóż lekką deskę lub talerzyk i wstaw do lodówki na 1 godzinę.
16. Po godzinie usuń obciążenie, boki i wierzch ciasta pokryj pozostałym kremem i wyrównaj szpatułką.
17. Boki i wierzch ciasta obsyp okruszkami biszkoptu lub zmielonymi migdałami, wierzch oprósz kakao.
18. Schłodź ciasto w lodówce minimum 6 godzin lub przez całą noc; krój ostrym nożem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wyjmij masło, jajka i kwaśną śmietanę z lodówki na 1–2 godziny przed rozpoczęciem pracy, tak aby osiągnęły temperaturę pokojową.
- *Dlaczego:* Składniki w temperaturze pokojowej łączą się o wiele łatwiej i tworzą jednolitą masę bez grudek.
- *Pro tip:* Masło powinno być miękkie, ale nie roztopione – gdy wciśniesz palec, powinien zostawić odcisk.

**Krok 2.** W małej miseczce dokładnie wymieszaj 125 ml kwaśnej śmietany z połową łyżeczki sody oczyszczonej i odczekaj kilka minut – zobaczysz, jak masa zaczyna puchnąć.
- *Dlaczego:* Soda reaguje z kwasem zawartym w śmietanie, uwalniając dwutlenek węgla, który sprawi, że blaty będą delikatniejsze.
- *Pro tip:* Nie czekaj zbyt długo – mieszankę dodaj do ciasta zanim „opadnie"."

**Krok 3.** Miękkie masło umieść w misie miksera razem z cukrem i cukrem wanilinowym. Ucieraj na średnich obrotach przez 3–5 minut, aż masa stanie się wyraźnie jaśniejsza i puszysta.
- *Dlaczego:* Napowietrzenie masła to podstawa lekkiego, kruchego ciasta – im dłużej ucierasz, tym lepiej.
- *Pro tip:* Zatrzymaj mixer i co jakiś czas zeskrob masę ze ścianek miski szpatułką, by całość ucierała się równomiernie.

**Krok 4.** Przy ciągle pracującym mixerze wbij najpierw całe jajko, poczekaj aż się połączy, a następnie dodaj samo żółtko.
- *Dlaczego:* Dodawanie jajek po jednym zapobiega „zwarzeniu" masy maślanej i zapewnia gładką emulsję.
- *Pro tip:* Jeśli masa zacznie wyglądać na zwarzystą (grudkowatą), nie przejmuj się – po dodaniu mąki wróci do normy.

**Krok 5.** Wlej przygotowaną wcześniej śmietanę z sodą, wsyp mąkę i szczyptę soli. Miksuj tylko do połączenia składników lub przełóż na stolnicę i zagnieć ręcznie przez 1–2 minuty do uzyskania gładkiego, lekko klejącego się ciasta.
- *Dlaczego:* Zbyt długie wyrabianie rozwija gluten i ciasto może stać się twarde; wystarczy połączyć składniki.
- *Pro tip:* Gotowe ciasto powinno być elastyczne i nie przyklejać się nadmiernie do rąk – jeśli jest zbyt klejące, posyp dłonie odrobiną mąki.

**Krok 6.** Zważ całe ciasto i podziel je na 15 równych części (ok. 57 g każda). Uformuj kulki i połóż je na talerzu przykrytym folią, by nie obsychały.
- *Dlaczego:* Równe porcje gwarantują jednakową grubość blatów i równomierne pieczenie.
- *Pro tip:* Użyj wagi kuchennej – różnica kilku gramów między blatami może spowodować, że jedne będą grubsze, a inne zbyt cienkie.

**Krok 7.** Rozgrzej piekarnik do 190°C (góra-dół). Dno tortownicy o średnicy 23 cm wyłóż kółkiem z papieru do pieczenia.
- *Dlaczego:* Papier zapobiega przyklejeniu się cienkiego blatu do formy i ułatwia wyjmowanie.
- *Pro tip:* Boki tortownicy zostaw nieposmarowane – blat ma przylegać tylko do dna.

**Krok 8.** Kulkę ciasta połóż na środku formy, wstępnie spłaszcz dłonią lub wałkiem, a następnie rozciągaj palcami w kierunku brzegów, aż ciasto równomiernie pokryje całe dno. Ma być bardzo cienkie – przez ciasto powinno prześwitywać dno formy.
- *Dlaczego:* Cienkie blaty szybciej i równomierniej się pieką oraz lepiej nasiąkają kremem po złożeniu ciasta.
- *Pro tip:* Małe dziurki w cieście nie są problemem – po złożeniu całości nie będą widoczne pod kremem.

**Krok 9.** Widelcem lub szpikulcem gęsto ponakłuwaj ciasto w całej powierzchni.
- *Dlaczego:* Nakłucia pozwalają parze uchodzić podczas pieczenia, dzięki czemu blat nie pęcznieje i pozostaje płaski.
- *Pro tip:* Im więcej nakłuć, tym lepiej – nie żałuj ruchów.

**Krok 10.** Wsuń formę do piekarnika i piecz blat przez 10–15 minut, aż brzegi i powierzchnia nabiorą złocisto-brązowego koloru. Powtórz cały proces dla każdej z 15 kulek ciasta.
- *Dlaczego:* Zarumienienie nadaje blatom charakterystyczny, lekko orzechowy smak i sprawia, że po nasiąknięciu kremem nie rozpadają się.
- *Pro tip:* Pierwsze blaty traktuj jako próbę – dostosuj czas i temperaturę do swojego piekarnika; każdy piecze nieco inaczej.

**Krok 11.** Upieczone blaty przełóż na kratkę i pozostaw do całkowitego ostygnięcia. Można je piec dzień wcześniej i przechowywać przykryte folią w temperaturze pokojowej.
- *Dlaczego:* Gorące blaty są kruche i mogą się kruszyć przy przekładaniu; zimne są stabilniejsze i łatwiejsze w obsłudze.
- *Pro tip:* Ułóż blaty w stos, przekładając każdy papierem do pieczenia, by się nie pozlepiały.

**Krok 12.** Do dużej, schłodzonej w lodówce misy miksera wlej kremówkę i kwaśną śmietanę, dodaj cukier puder. Ubijaj na średnich, a potem wysokich obrotach do uzyskania bardzo gęstego, sztywnego kremu – może to potrwać nawet 10–15 minut.
- *Dlaczego:* Dobrze ubity krem nie wycieknie z ciasta i nada mu odpowiednią strukturę po schłodzeniu.
- *Pro tip:* Misa i końcówki miksera muszą być suche i schłodzone – tłuszcz w śmietanie ubija się najlepiej w niskiej temperaturze.

**Krok 13.** Pod koniec ubijania wlej świeżo wyciśnięty sok z cytryny lub kilka kropel aromatu migdałowego i miksuj jeszcze przez chwilę do połączenia.
- *Dlaczego:* Kwas z cytryny podkręca smak i sprawia, że krem jest rześki, a nie mdły.
- *Pro tip:* Sok dodawaj ostrożnie – zbyt duża ilość może sprawić, że krem straci sztywność.

**Krok 14.** Na paterze lub desce połóż pierwszy blat, nałóż na niego ok. 90–100 g kremu i równomiernie go rozsmaruj. Ułóż kolejny blat, delikatnie dociśnij i znów nałóż krem. Powtarzaj aż do ostatniego blatu, który połóż bez kremu na wierzch.
- *Dlaczego:* Równomierne warstwy kremu między blatami zapewniają stabilną konstrukcję i jednolity przekrój ciasta.
- *Pro tip:* Odłóż do lodówki ok. 200–300 g kremu – przyda się do pokrycia boków i wierzchu ciasta.

**Krok 15.** Na wierzchu ciasta połóż lekką deskę lub talerz i delikatnie dociśnij, a następnie wstaw ciasto do lodówki na 1 godzinę.
- *Dlaczego:* Obciążenie wyrównuje ciasto i sprawia, że blaty równomiernie nasiąkają kremem.
- *Pro tip:* Nie kładź zbyt ciężkiego obciążenia – może wycisnąć krem na boki.

**Krok 16.** Po godzinie usuń obciążenie. Odłożonym kremem pokryj boki i wierzch ciasta, wygładzając powierzchnię długą szpatułką lub nożem do palet.
- *Dlaczego:* Gładkie pokrycie kremem nadaje ciastu estetyczny wygląd i zabezpiecza blaty przed wysychaniem.
- *Pro tip:* Zanurz szpatułkę w ciepłej wodzie i wytrzyj do sucha – ciepło ułatwia wygładzanie kremu.

**Krok 17.** Boki ciasta obsyp garścią okruszków biszkoptów, ciastek lub zmielonych migdałów; wierzch oprósz przez sitko kakao, kawą lub cappuccino w proszku.
- *Dlaczego:* Dekoracja okruszkami ukrywa ewentualne nierówności i nadaje ciastu apetyczny, rustykalny wygląd.
- *Pro tip:* Postaw ciasto na talerzu obrotowym – łatwiej równomiernie przykleić okruszki do boków.

**Krok 18.** Wstaw ciasto do lodówki na co najmniej 6 godzin, najlepiej na całą noc. Krój ostrym, długim nożem, lekko zwilżonym wodą.
- *Dlaczego:* Długie chłodzenie pozwala blatom całkowicie nasiąknąć kremem – ciasto staje się miękkie, wilgotne i łatwe do krojenia.
- *Pro tip:* Ciasto Marcinek jest najlepsze drugiego dnia – nie spiesz się z podaniem.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 610 kcal |
| Białko | 7.2 g |
| Węglowodany | 48 g |
| Cukry | 22 g |
| Tłuszcze | 43 g |
| Błonnik | 0.8 g |
| Sód | 160 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę upiec blaty dzień wcześniej?**

Tak, blaty możesz upiec dzień przed złożeniem ciasta. Przechowuj je w temperaturze pokojowej pod kloszem lub owinięte folią spożywczą, ułożone w stos przekładany papierem do pieczenia.

**Dlaczego krem nie chce się ubić?**

Kremówka musi być bardzo dobrze schłodzona, a misa i końcówki miksera najlepiej też zimne. Ubijanie trwa długo – nawet 10–15 minut robotem planetarnym – więc bądź cierpliwy i nie przerywaj przed uzyskaniem sztywnej konsystencji.

**Czy ciasto można zamrozić?**

Nie zaleca się mrożenia Marcinka, ponieważ krem śmietankowy po rozmrożeniu traci strukturę i może się „warzyć". Ciasto przechowuj wyłącznie w lodówce do 3–4 dni."

**Czy mogę zmienić wielkość ciasta i użyć innej formy?**

Tak, możesz użyć tortownicy 20 cm (ciasto będzie wyższe) lub 26 cm (niższe). Dostosuj odpowiednio ilość ciasta i kremu oraz czas pieczenia poszczególnych blatów.

**Ile dni wcześniej warto zrobić Marcinka na specjalną okazję?**

Najlepiej złożyć ciasto poprzedniego dnia wieczorem – do rana blaty idealnie nasiąkną kremem i ciasto będzie się pięknie kroić. Nie rób go wcześniej niż 2 dni przed podaniem.

**Czym można zastąpić aromat migdałowy lub cytrynę?**

Jeśli nie masz aromatu migdałowego ani cytryny, możesz do kremu dodać ekstrakt waniliowy lub po prostu użyć samego cukru wanilinowego – krem będzie łagodniejszy w smaku, ale nadal bardzo dobry.