---
slug: orzeszek
title: "Orzeszek"
servings: 20
prep_time_minutes: 120
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["dessert"]
---

# Orzeszek

Orzeszek to klasyczny polski deser, który pochodzi z domowych pieczołowitości. Delikatne warstwy ciasta łączą się z kremem z orzechów włoskich i herbatników, a między nimi smakowity dżem z czarnej porzeczki. Idealny na spotkanie rodzinne lub święta.

## Składniki

- 250 g margaryna lub masło
- 200 g cukier
- 300 g mąka
- 6 szt jajka
- 5 ml amoniak (do wypieków)
- 2 szt jajka
- 100 g cukier (pół szklanki)
- 200 g masło
- 150 g orzechy włoskie, zmielone
- 100 g herbatniki
- 1 słoik dżem z czarnej porzeczki

## Przygotowanie

1. Masło utrzyj z cukrem, a następnie dodawaj po jednym jajku, dokładnie mieszając.
2. Wsyp mąkę zmieszaną z amoniakiem i wymieszaj – masa będzie rzadka.
3. Podziel masę ciasta na trzy równe części.
4. Blaszkę (36x24 cm) wyłóż papierem, posmaruj cienko ciastem i upiecz przy 180°C ok. 20–30 minut.
5. Cukier z jajkami ubijaj na parze, aż zabielą, następnie ostudź.
6. Miękkie masło utrzyj na puszysty puch, dodając powoli jajka, cały czas mieszając.
7. Dodaj ostudzone orzechy sparzone mlekiem i drobno zmiażdżone herbatniki, wymieszaj.
8. Ułóż warstwy: ciasto, dżem, 1/3 kremu, ponownie ciasto, dżem, krem, ciasto i reszta kremu.
9. Pozostaw ciasto na kilka godzin, by placki zmiękły i dobrze wchłonęły wilgoć.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Weź miękkie masło i utrzyj je z cukrem za pomocą miksera lub ręcznie, aż masa stanie się puszysta. Następnie dodawaj jajka po jednym, dokładnie mieszając po każdym.
- *Dlaczego:* Takie połączenie zapewnia lekką i puszystą strukturę ciasta.
- *Pro tip:* Użyj masła w temperaturze pokojowej, by łatwo się mieszało i nie tworzyły się grudki.

**Krok 2.** Przesiej mąkę do misy, dodaj amoniak, a następnie stopniowo wsypuj do masy z masła i jajek, mieszając delikatnie łyżką lub mikserem.
- *Dlaczego:* Amoniak pomaga ciastu się podnieść, a mieszanie zapobiega grudkowatości.
- *Pro tip:* Nie mieszaj zbyt intensywnie – nadmiar powietrza może spowodować zapadnięcie się ciasta.

**Krok 3.** Zmierz wagą lub oszacuj wizualnie, by podzielić całą masę ciasta na trzy równe części.
- *Dlaczego:* Równe części zapewniają równomierne warstwy w deserze.
- *Pro tip:* Użyj wagi kuchennej, by uniknąć różnic w grubości warstw.

**Krok 4.** Wyłóż blaszkę papierem do pieczenia, rozłóż jedną część ciasta cienko, a następnie piecz w rozgrzanym piekarniku 180°C przez 20–30 minut, aż zarumieni się.
- *Dlaczego:* Cienka warstwa ciasta szybciej się upiecze i będzie odpowiednio chrupiąca.
- *Pro tip:* Nie otwieraj piekarnika w trakcie pieczenia, by ciasto się nie zapadło.

**Krok 5.** W garnku z wodą (na parze) ubijaj jajka z cukrem przez 5–7 minut, aż masa zabieleje i zgęstnieje, potem ostudź do temperatury pokojowej.
- *Dlaczego:* Ubijanie na parze zapewnia gładki, stabilny krem bez ryzyka przegrzania jajek.
- *Pro tip:* Użyj metalowej miski, którą łatwo schłodzić, np. w wannie z lodem.

**Krok 6.** Weź miękkie masło i mikserem ubijaj je, aż stanie się puszyste, potem dodawaj jajka z kremu z kroku 5, mieszając po każdym.
- *Dlaczego:* Puszyste masło zapewnia lekką konsystencję kremu.
- *Pro tip:* Dodawaj jajka powoli, by masa nie rozwarstwiła się.

**Krok 7.** Zalej orzechy wrzącym mlekiem, odcedź i ostudź, potem dodaj je do kremu razem z rozdrobnionymi herbatnikami i wymieszaj.
- *Dlaczego:* Sparzenie orzechów mlekiem usuwa gorzkość i poprawia smak.
- *Pro tip:* Herbatniki możesz zmielić w malakserze lub zmielić ręcznie w torebce za pomocą wałka.

**Krok 8.** Na dno formy ułóż pierwszą warstwę ciasta, posmaruj dżemem, nałóż 1/3 kremu, powtórz z drugą i trzecią warstwą, kończąc kremem.
- *Dlaczego:* Warstwy zapewniają bogaty smak i estetyczny wygląd deseru.
- *Pro tip:* Aby ciasto nie przesuwało się, lekko przyciśnij każdą warstwę.

**Krok 9.** Zawieś deser w chłodnym miejscu na co najmniej 4–6 godzin, najlepiej na całą noc, by ciasto wchłonęło wilgoć i zmiękło.
- *Dlaczego:* Czas pozwala warstwom połączyć się i stworzyć jednolitą, miękką konsystencję.
- *Pro tip:* Przechowuj orzeszek pod folią albo w zamkniętej tacy, by nie wyschnął.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 320 kcal |
| Białko | 5.2 g |
| Węglowodany | 38.1 g |
| Cukry | 22.5 g |
| Tłuszcze | 18.3 g |
| Błonnik | 1.4 g |
| Sód | 120 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy można zastąpić amoniak proszkiem do pieczenia?**

Tak, można, ale amoniak nadaje charakterystyczny chrupiący efekt. Proszek do pieczenia sprawi, że ciasto będzie bardziej puszyste niż chrupiące.

**Jak przechowywać orzeszek i jak długo się trzyma?**

Orzeszek przechowuj w lodówce w szczelnym pojemniku. Trzyma się 5–7 dni. Można go też zamrozić na do 3 miesięcy.

**Czy orzeszek można zrobić bez dżemu?**

Dżem z czarnej porzeczki to klasyczna wersja, ale można użyć żurawiny, moreli lub truskawek – smak będzie inny, ale również smaczny.

**Dlaczego krem się rozwarstwił?**

Krem może się rozwarstwić, jeśli masło było za ciepłe lub dodano zbyt szybko jajka. Upewnij się, że wszystkie składniki są w podobnej temperaturze.

**Czy orzechy można nie sparzać?**

Można, ale sparzenie usuwa gorzkość i poprawia aromat orzechów, co znacząco wpływa na smak końcowego deseru.