---
slug: piernik-po-ydowsku
title: "Piernik po żydowsku"
servings: 16
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good", "dessert"]
---

# Piernik po żydowsku

Piernik po żydowsku, znany w jidysz jako lekakh, to wilgotne, intensywnie korzenne ciasto miodowe z orzechami, rodzynkami i aromatem kawy, wywodzące się z tradycji żydowskiej społeczności przedwojennej Polski. Po upieczeniu jest sprężysty, lepki od miodu i długo zachowuje świeżość – idealny do przygotowania nawet tydzień wcześniej. Nie wymaga żadnych dekoracji, bo sam w sobie jest wyjątkowy.

## Składniki

- 440 g mąka pszenna (3,5 szklanki po 250 ml; przesiana)
- 1.25 g sól (1/4 łyżeczki)
- 1.5 łyżeczka proszek do pieczenia
- 1 łyżeczka soda oczyszczona
- 2 łyżka przyprawa korzenna do piernika (najlepiej domowa mieszanka)
- 4 szt jajko (duże, w temperaturze pokojowej)
- 150 g brązowy cukier drobny (3/4 szklanki miałkiego brązowego cukru)
- 4 łyżka olej rzepakowy
- 500 ml płynny miód (2 szklanki; może być wielokwiatowy lub lipowy)
- 125 ml mocna kawa parzona (pół szklanki, świeżo zaparzona i przestudzona)
- 2 łyżka rum lub brandy (można pominąć w wersji bezalkoholowej) *(opcjonalnie)*
- 150 g orzechy włoskie lub pekan siekane (1,5 szklanki; opcjonalnie część można zastąpić rodzynkami i kandyzowaną skórką pomarańczową)
- 80 g rodzynki (w wersji bogatszej: pół szklanki) *(opcjonalnie)*
- 80 g kandyzowana skórka pomarańczowa lub cytrynowa (w wersji bogatszej: pół szklanki) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Wyjmij wszystkie składniki z lodówki co najmniej 1 godzinę wcześniej, aby osiągnęły temperaturę pokojową.
2. Zaparzy mocną kawę i odstaw do całkowitego wystudzenia.
3. Nagrzej piekarnik do 160°C (bez termoobiegu). Dwie formy keksówki 23×12 cm wysmaruj tłuszczem i wyłóż papierem do pieczenia.
4. W misie miksera umieść jajka i cukier, ubijaj rózgą tylko do połączenia składników – nie napowietrzaj za mocno.
5. Do masy jajecznej dodaj olej, płynny miód, przestudzoną kawę i rum; wymieszaj rózgą do połączenia.
6. Bezpośrednio do mokrych składników przesiej mąkę, sól, proszek do pieczenia, sodę i przyprawę korzenną; wymieszaj tylko do połączenia.
7. Dodaj posiekane orzechy (i ewentualnie rodzynki oraz skórkę pomarańczową), delikatnie wmieszaj łopatką.
8. Rozlej ciasto równo do obu form i wyrównaj powierzchnię łopatką.
9. Piecz w 160°C przez 60–70 minut do suchego patyczka; jeśli wierzch zbyt szybko się rumieni, przykryj folią aluminiową.
10. Wyjmij pierniki z piekarnika, ostudź w formach przez 15 minut, a następnie przełóż na kratkę do całkowitego wystudzenia.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wyjmij jajka, miód i olej z lodówki co najmniej godzinę przed pieczeniem i zostaw na blacie kuchennym.
- *Dlaczego:* Składniki w temperaturze pokojowej łączą się równomiernie, co zapobiega grudkowatości ciasta.
- *Pro tip:* Zimny miód możesz delikatnie podgrzać w kąpieli wodnej, żeby był bardziej płynny i łatwy do odmierzenia.

**Krok 2.** Zagotuj wodę, przygotuj mocną kawę (np. z kawiarki lub french pressa) i odstaw ją w filiżance do wystudzenia.
- *Dlaczego:* Gorąca kawa mogłaby zdenaturować jajka lub przedwcześnie aktywować proszek do pieczenia.
- *Pro tip:* Kawa z ekspresu przelewowego też się sprawdzi – ważne, żeby była mocna i bardzo ciemna.

**Krok 3.** Ustaw piekarnik na 160°C, bez włączania termoobiegu. Przygotuj dwie formy keksówki, smarując je olejem lub masłem i wykładając papierem do pieczenia.
- *Dlaczego:* Niższa temperatura bez termoobiegu sprawia, że wilgotne ciasto miodowe piecze się równomiernie i nie wysycha.
- *Pro tip:* Papier do pieczenia zostaw z boków dłuższy – będzie służył jako uchwyt przy wyjmowaniu gotowego ciasta.

**Krok 4.** Włóż jajka i cukier do misy miksera, a następnie ubijaj końcówką rózgą przez około 30 sekund – tylko tyle, żeby się połączyły.
- *Dlaczego:* Nadmierne ubijanie jajek napowietrzyłoby ciasto, przez co piernik mógłby opaść podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Możesz to zrobić ręcznie trzepaczką – nie jest tu potrzebna duża siła ani czas.

**Krok 5.** Do masy jajecznej wlej olej, miód, zimną kawę i rum; mieszaj rózgą lub łopatką aż wszystko się połączy w jednolitą masę.
- *Dlaczego:* Płynne składniki tworzą bazę ciasta i zapewniają jego wilgotność oraz ciemną barwę.
- *Pro tip:* Miód łatwiej odmierzysz do naoliwionej szklanki – spłynie bez przyklejania się.

**Krok 6.** Bezpośrednio nad misą z mokrymi składnikami trzymaj sito i przesiej przez nie mąkę, sól, proszek do pieczenia, sodę i przyprawę korzenną; następnie zamieszaj rózgą tylko do momentu, gdy mąka zniknie.
- *Dlaczego:* Przesiewanie napowietrza mąkę i usuwa grudki, a mieszanie tylko do połączenia zapobiega twardości ciasta.
- *Pro tip:* Jak tylko przestaniesz widzieć białe smugi mąki – przestań mieszać, nawet jeśli ciasto wygląda na grudkowate.

**Krok 7.** Wsyp orzechy (oraz opcjonalnie rodzynki i skórkę pomarańczową) i delikatnie wmieszaj je łopatką kilkoma ruchami od dołu do góry.
- *Dlaczego:* Delikatne wmieszanie zapobiega nadmiernemu rozwinięciu glutenu i utrzymuje ciasto lekkim.
- *Pro tip:* Możesz wcześniej oprószyć orzechy i rodzynki łyżeczką mąki – wtedy nie opadną na dno ciasta podczas pieczenia.

**Krok 8.** Przelej ciasto do dwóch przygotowanych form, dzieląc je mniej więcej po równo; wyrównaj wierzch łopatką zwilżoną wodą.
- *Dlaczego:* Równy podział zapewnia, że oba pierniki upieką się w tym samym czasie.
- *Pro tip:* Ciasto jest dość rzadkie, więc samo się rozpłynie – wystarczy lekko wyrównać wierzch.

**Krok 9.** Wstaw formy do nagrzanego piekarnika (160°C, bez termoobiegu) i piecz przez 60–70 minut. Po 60 minutach wbij patyczek do środka – jeśli wychodzi suchy, ciasto jest gotowe.
- *Dlaczego:* Test patyczka to najpewniejszy sposób sprawdzenia, czy wnętrze ciasta jest w pełni upieczone.
- *Pro tip:* Jeśli po 40 minutach wierzch jest już ciemny, luźno przykryj formy folią aluminiową – środek będzie się dopiekał bez przypalania wierzchu.

**Krok 10.** Wyjmij pierniki z piekarnika, zostaw w formach przez 15 minut, a potem złap za wystający papier i przełóż na kratkę; zostaw do całkowitego wystudzenia.
- *Dlaczego:* Ciepłe ciasto miodowe jest bardzo delikatne i kruche – krótkie studzenie w formie daje mu czas na stężenie.
- *Pro tip:* Zawinięty szczelnie w folię spożywczą piernik po wystudzeniu można przechowywać przez tydzień lub zamrozić nawet na 3 miesiące.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 380 kcal |
| Białko | 6.2 g |
| Węglowodany | 62 g |
| Cukry | 42 g |
| Tłuszcze | 12.5 g |
| Błonnik | 1.8 g |
| Sód | 140 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę upiec piernik po żydowsku wcześniej przed świętami?**

Tak, to wręcz zalecane – piernik najlepiej smakuje po 2–3 dniach od upieczenia, kiedy smaki się przegryzą. Można go przygotować nawet tydzień wcześniej i szczelnie owinąć folią spożywczą.

**Jak przechowywać lekakh i jak długo zachowuje świeżość?**

Owinięty folią lub zamknięty w szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej zachowuje świeżość przez 7–10 dni. Można go też zamrozić – po rozmrożeniu w temperaturze pokojowej jest tak samo wilgotny jak świeży.

**Czy mogę użyć miodu skrystalizowanego?**

Tak, ale należy go najpierw podgrzać w kąpieli wodnej lub w mikrofalówce do stanu płynnego i ostudzić przed dodaniem do ciasta.

**Czy piernik po żydowsku jest bezglutenowy?**

Nie, przepis zawiera mąkę pszenną. Osoby na diecie bezglutenowej mogą spróbować zastąpić ją mieszanką mąk bezglutenowych, ale konsystencja i smak mogą się różnić.

**Dlaczego nie należy za długo mieszać ciasta po dodaniu mąki?**

Długie mieszanie rozwija gluten, przez co piernik może wyjść twardy i gumowaty zamiast sprężysty i wilgotny. Wystarczy mieszać tylko do momentu, gdy mąka zniknie w cieście.

**Czy można pominąć kawę w przepisie?**

Kawę można zastąpić taką samą ilością herbaty lub ciepłej wody, jednak kawa nadaje pierniku charakterystyczny ciemny kolor i głębię aromatu. Bez niej ciasto będzie jaśniejsze i delikatniej aromatyczne.