---
slug: podkamieniec-zwany-rowniez-plackiem-spod-kamienia
title: "Podkamieniec, zwany również plackiem spod kamienia"
servings: 4
prep_time_minutes: 900
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["dessert"]
---

# Podkamieniec, zwany również plackiem spod kamienia

Podkamieniec, znany też jako placek spod kamienia, to tradycyjny polski deser o prostym, ale smacznym składzie. Gotuje się go z gęstej śmietany, mąki i cukru, a potem obciąża, by uzyskać charakterystyczną miękką konsystencję.

## Składniki

- 600 g gęsta śmietana (min. 18%)
- 800 g mąka pszenna
- 2 łyżeczki soda oczyszczona (2 łyżeczki = 10 ml)
- 1 szt żółtko
- 187.5 ml cukier kryształ (¾ szklanki = 187.5 ml)
- 22.5 ml kakao niesłodzone (1,5 łyżki = 22.5 ml)
- 1000 ml gęsta śmietana (22%)
- 187.5 ml cukier puder (¾ szklanki = 187.5 ml)
- 0.5 szt sok z cytryny (z połowy cytryny)

## Przygotowanie

1. Przygotuj 2–3 foremki 24×36 cm i wyłóż papierem do pieczenia. Wymieszaj śmietanę, żółtko i cukier.
2. Wymieszaj mąkę z sodą i stopniowo dodaj do masy śmietanowej.
3. Zagnij miękkie, elastyczne ciasto, dodając mąkę, jeśli trzeba.
4. Podziel ciasto na 4 równe części.
5. Do jednej części dodaj kakao i dokładnie zagnij.
6. Podziel ciemną część ciasta na trzy mniejsze kawałki.
7. Będziesz mieć 3 duże białe i 3 małe ciemne części do trzech blatów.
8. Rozwałkuj białą część i połóż na nią lekko spłaszczoną ciemną część.
9. Załóż brzegi białego ciasta na ciemne, by je całkowicie przykryć.
10. Rozwałkuj całość do rozmiaru foremki.
11. Powtórz czynność dla pozostałych dwóch par ciast.
12. Można piec ciasto na dużej blasze, a potem wyciąć trzy równe blaty.
13. Okruszki z obciętych brzegów użyj do dekoracji wierzchu.
14. Piekij blaty w 170°C (termoobieg) ok. 30 minut.
15. Podczas pieczenia przygotuj nadzienie ze śmietany, cukru i cytryny.
16. Wymieszaj gęstą śmietanę z cukrem pudrem i sokiem z cytryny.
17. Odłóż 250 ml śmietanowego nadzienia na wierzch ciasta.
18. Na gorący pierwszy blat nałóż połowę nadzienia i przykryj drugim.
19. Na drugi blat nałóż resztę nadzienia i przykryj trzecim blatem.
20. Na wierzch ułóż deseczkę i obciąż ją ciężarem (np. torebkami mąki).
21. Zamiast kamieni użyj torebek z mąką lub cukrem (ok. 4 kg).
22. Odstaw ciasto na minimum 12 godzin w chłodne miejsce.
23. Jeśli nie ma chłodnego miejsca, zostaw na 6 godzin, potem w lodówce.
24. Sprawdź, czy ciasto stało się miękkie po upływie czasu.
25. Zdejmij obciążenie, posmaruj wierzch śmietaną i posyp okruszkami.
26. Zamiast śmietany możesz zrobić polewę czekoladową.
27. Ciasto podczas wałkowania może się kurczyć – to normalne.
28. Powtarzaj wałkowanie, aż uzyskasz pożądany rozmiar.
29. Nie musisz być precyzyjny – nierówne brzegi posłużą do dekoracji.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Przygotuj 2–3 foremki o wymiarach 24×36 cm i wyłóż je papierem do pieczenia. W dużej misce wymieszaj 600 g gęstej śmietany, 1 żółtko i 187,5 ml cukru kryształowego, aż masa będzie gładka.
- *Dlaczego:* To pierwszy krok do stworzenia podstawy ciasta – mieszanie śmietany z cukrem i żółtkiem zapewnia jednolitą konsystencję.
- *Pro tip:* Użyj śmietany o wysokiej zawartości tłuszczu, by ciasto było bardziej aromatyczne i lepiej się sklejało.

**Krok 2.** W osobnej misce wymieszaj 800 g mąki z 2 łyżeczkami (10 ml) sody oczyszczonej, a następnie stopniowo dodawaj tę mieszankę do masy śmietanowej, ciągle mieszając.
- *Dlaczego:* Soda pomaga ciastu lekko wypiec się i stać się bardziej puszystym, a stopniowe dodawanie mąki zapobiega komolkom.
- *Pro tip:* Dodawaj mąkę małymi porcjami, by kontrolować konsystencję ciasta.

**Krok 3.** Zagnij masę rękoma, aż stanie się miękka i elastyczna – jak ciasto na pierogi. Jeśli przykleja się, dosyp niewielką ilość mąki.
- *Dlaczego:* Dobre zagniecenie aktywuje gluten i zapewnia odpowiednią strukturę ciasta.
- *Pro tip:* Nie dodawaj za dużo mąki – ciasto nie powinno być suche, tylko lekko przylepne.

**Krok 4.** Podziel całe ciasto na 4 równe części – najlepiej użyj wagi, by każda ważyła ok. 350–400 g.
- *Dlaczego:* Równe części zapewnią symetryczne blaty i jednolity wygląd ciasta.
- *Pro tip:* Zaznacz kreski nożem na kuli ciasta, by łatwiej podzielić na równe części.

**Krok 5.** Weź jedną część ciasta i dokładnie zagnij z 22,5 ml kakao – powinna stać się jednolita i ciemna.
- *Dlaczego:* Kakao nadaje smak i kolor jednemu z wariantów ciasta, tworząc kontrast z białym ciastem.
- *Pro tip:* Dodawaj kakao małymi ilościami, by nie wysypać się i nie zrobić bałaganu.

**Krok 6.** Podziel ciemną część ciasta na trzy mniejsze, równe kawałki – będą one warstwami w środku blatów.
- *Dlaczego:* Każdy z trzech blatów ma warstwę ciemnego ciasta, dlatego trzeba je wcześniej przygotować.
- *Pro tip:* Użyj linijki lub papieru do pieczenia, by podzielić ciasto na równe części.

**Krok 7.** Teraz masz 3 białe części (większe) i 3 ciemne (mniejsze) – każda para utworzy jeden blat.
- *Dlaczego:* To organizacja składników przed formowaniem blatów – ważne dla dalszych kroków.
- *Pro tip:* Ułóż kawałki w parach, by nie pomylić kolejności podczas formowania.

**Krok 8.** Weź jedną białą część i rozwałkuj ją lekko. Na środek połóż jedną ciemną część, lekko spłaszczoną ręką.
- *Dlaczego:* To początek formowania warstwowego blatu – ciemne ciasto będzie w środku.
- *Pro tip:* Nie wałkuj zbyt cienko – ciasto będzie dalej rozciągane w kolejnym kroku.

**Krok 9.** Załóż brzegi białego ciasta na ciemne, by je całkowicie przykryć – nie musi być idealnie równe.
- *Dlaczego:* To zapewnia, że ciemne ciasto nie wylezie podczas pieczenia i będzie ładnie ukryte.
- *Pro tip:* Delikatnie przyciśnij palcami, by warstwy się skleiły, ale nie rozerwać ciasta.

**Krok 10.** Rozwałkuj całą kulę do rozmiaru foremki (24×36 cm), delikatnie i równomiernie.
- *Dlaczego:* To nadaje blatowi odpowiedni kształt i grubość do pieczenia.
- *Pro tip:* Wałkuj od środka na zewnątrz, obracając ciasto co chwilę, by nie przyklejało się.

**Krok 11.** Powtórz kroki od 8 do 10 dla dwóch pozostałych par ciast, by uzyskać trzy gotowe blaty.
- *Dlaczego:* Każdy blat musi być przygotowany w ten sam sposób, by deser był jednolity.
- *Pro tip:* Pracuj po jednym blacie, by nie przesuszyły się przed pieczeniem.

**Krok 12.** Możesz upiec całe ciasto na dużej blasze, a potem wyciąć trzy równe prostokąty po upieczeniu.
- *Dlaczego:* To alternatywa dla pieczenia osobnych blatów – pozwala zaoszczędzić czas.
- *Pro tip:* Użyj ostrego noża i linijki, by cięcie było proste i równe.

**Krok 13.** Okruszki z obciętych brzegów zachowaj – posłużą do dekoracji wierzchu ciasta.
- *Dlaczego:* Nic nie idzie na marne – okruszki dodają smaku i estetyki deserowi.
- *Pro tip:* Złóż okruszki do małej miski i odstaw na bok, by nie zapomnieć o nich później.

**Krok 14.** Piekij blaty w piekarniku nagrzanym do 170°C (termoobieg) przez ok. 30 minut, aż będą lekko zarumienione.
- *Dlaczego:* Niska temperatura i termoobieg zapewniają równomierne upieczenie bez przypalenia.
- *Pro tip:* Nie otwieraj piekarnika w połowie pieczenia – ciasto może opaść.

**Krok 15.** Podczas pieczenia dwóch pierwszych blatów przygotuj nadzienie: wymieszaj 1000 ml śmietany z cukrem pudrem i sokiem z cytryny.
- *Dlaczego:* To oszczędza czas – nadzienie musi być gotowe zaraz po upieczeniu blatów.
- *Pro tip:* Chłodna śmietana lepiej się ubija – możesz ją wcześniej wyjąć z lodówki.

**Krok 16.** Wymieszaj 1000 ml gęstej śmietany z 187,5 ml cukru pudru i sokiem z połowy cytryny, aż masa będzie gładka.
- *Dlaczego:* Cukier puder szybciej się rozpuszcza, a sok cytryny dodaje kwasowości i świeżości.
- *Pro tip:* Nie ubijaj śmietany zbyt mocno – ma być gładka, ale nie puszysta.

**Krok 17.** Odłóż 250 ml (1 szklankę) nadzienia na wierzch ciasta – przyda się na końcu.
- *Dlaczego:* To zapewni jednolitą warstwę na górze, gdy ciasto już się ułoży.
- *Pro tip:* Przełóż śmietanę do miseczki i przykryj folią, by nie wyschła.

**Krok 18.** Na gorący pierwszy blat nałóż połowę nadzienia, a następnie od razu przykryj drugim, równie gorącym blatem.
- *Dlaczego:* Ciepłe blaty lepiej wchłaniają śmietanę, co daje miękką konsystencję.
- *Pro tip:* Działaj szybko – im cieplejsze ciasto, tym lepiej wchłania nadzienie.

**Krok 19.** Na drugi blat nałóż resztę nadzienia i przykryj trzecim, gorącym blatem.
- *Dlaczego:* To kończy układanie trzech warstw z nadzieniem między nimi.
- *Pro tip:* Wyrównaj delikatnie trzeci blat, by całość była prosta.

**Krok 20.** Na wierzch ułóż drewnianą deseczkę o rozmiarze blatu i obciąż ją ciężarem – stąd nazwa 'podkamieniec'.
- *Dlaczego:* Obciążenie spłaszcza ciasto i pomaga mu wchłonąć śmietanę równomiernie.
- *Pro tip:* Deseczka chroni ciasto przed uciskiem i zapewnia równy nacisk.

**Krok 21.** Zamiast kamieni użyj torebek z mąką lub cukrem (łącznie ok. 4 kg), by nie uszkodzić naczyń.
- *Dlaczego:* To bezpieczna i praktyczna alternatywa dla naturalnych kamieni.
- *Pro tip:* Upewnij się, że obciążenie jest stabilne i nie przesuwa się.

**Krok 22.** Odstaw całość na minimum 12 godzin w chłodne, ale nie zimne miejsce – np. spiżarnię.
- *Dlaczego:* Długi czas ułożenia pozwala ciastu wchłonąć śmietanę i stać się miękkim.
- *Pro tip:* Nie stawiaj w lodówce – zbyt niska temperatura może zatrzymać proces wchłaniania.

**Krok 23.** Jeśli nie masz chłodnego miejsca, zostaw na 6 godzin w temperaturze pokojowej, potem w lodówce (dalej obciążone).
- *Dlaczego:* To kompromis, by ciasto nie zbyt długo stało w cieple, ale nadal dobrze się ułożyło.
- *Pro tip:* Zabezpiecz przed muchami folią bąbelkową, jeśli stoi w kuchni.

**Krok 24.** Po czasie dotknij delikatnie ciasta – jeśli jest miękkie, jest gotowe do dalszej obróbki.
- *Dlaczego:* Miękkość oznacza, że nadzienie zostało wchłonięte i struktura się ustaliła.
- *Pro tip:* Nie przycinaj ciasta przed sprawdzeniem – poczekaj, aż będzie miękkie.

**Krok 25.** Zdejmij obciążenie, posmaruj wierzch odłożoną śmietaną i posyp okruszkami lub orzechami.
- *Dlaczego:* To końcowy wygląd deseru – dekoracja dodaje smaku i estetyki.
- *Pro tip:* Użyj szpatułki, by równomiernie rozprowadzić śmietanę.

**Krok 26.** Zamiast śmietany na wierzch możesz zrobić polewę czekoladową z roztopionej czekolady.
- *Dlaczego:* To alternatywa dla osób, które nie chcą świeżej śmietany na górze.
- *Pro tip:* Polewę lej po ostygnięciu ciasta, by nie wsiąkła zbyt głęboko.

**Krok 27.** Podczas wałkowania ciasto może się kurczyć – to naturalne zjawisko spowodowane naprężeniem glutenem.
- *Dlaczego:* Gluten w mące dąży do zwinięcia się, więc ciasto 'ucieka' pod wałkiem.
- *Pro tip:* Nie zmuszaj go – daj mu chwilę odpocząć, a potem kontynuuj.

**Krok 28.** Powtarzaj wałkowanie kilkakrotnie, dając ciastu odpocząć między podejściami – w końcu osiągnie pożądany rozmiar.
- *Dlaczego:* Odpoczynek rozluźnia gluten, co ułatwia dalsze rozciąganie.
- *Pro tip:* Przykryj ciasto ściereczką na 5–10 minut, by się odstresowało.

**Krok 29.** Nie musisz być idealny – nierówne brzegi możesz odciąć i użyć do dekoracji wierzchu ciasta.
- *Dlaczego:* To pozwala zaakceptować niedoskonałości i wykorzystać wszystko.
- *Pro tip:* Okruszki z brzegów dodają teksturę i wygląd 'domowego' deseru.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 620 kcal |
| Białko | 12.5 g |
| Węglowodany | 68.3 g |
| Cukry | 32.7 g |
| Tłuszcze | 34.1 g |
| Błonnik | 2.1 g |
| Sód | 280 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy można zrobić podkamieniec bez kakao?**

Tak, można przygotować wersję tylko z białego ciasta. Wtedy wszystkie trzy blaty będą jasne, a smak bardziej neutralny.

**Dlaczego ciasto trzeba obciążać?**

Obciążenie zapobiega pęcherzom powietrza, spłaszcza warstwy i pomaga wchłonąć nadzienie, co daje charakterystyczną miękką konsystencję.

**Czy podkamieniec można przechowywać w zamrażarce?**

Tak, można zamrozić przed nałożeniem śmietany na wierzch. Po rozmrożeniu ułóż nadzienie i obciążenie, a potem odstaw na kilka godzin.

**Jak długo trzyma się podkamieniec w lodówce?**

Można go przechowywać w lodówce do 5 dni. Przechowuj pod folią bąbelkową, by nie wyschł.

**Czy można użyć śmietany 30%?**

Tak, im tłustsza śmietana, tym bardziej kremowy i aromatyczny będzie deser. Tylko nie ubijaj zbyt mocno, by nie rozjechała się.

**Czy podkamieniec jest taki sam jak sernik z ciasta drożdżowego?**

Nie, podkamieniec to inny deser – z mąki, śmietany i bez drożdży. Ma gęstą, miękką konsystencję, ale nie jest serowy.