---
slug: prinsesstarta
title: "Prinsesstarta"
servings: 12
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: hard
categories: ["dessert", "baked_good"]
---

# Prinsesstarta

Prinsesstarta, czyli szwedzki tort księżniczki, to eleganckie ciasto złożone z warstw delikatnego biszkoptu, dżemu malinowego, kremowego budyniu waniliowego i kopuły z bitej śmietany, przykryte charakterystyczną zieloną masą marcepanową. To najpopularniejszy tort w Szwecji, goszczący na weselach, urodzinach i świętach od lat 30. XX wieku. Przepis jest dość prosty jak na tort – wymaga cierpliwości i dobrej organizacji.

## Składniki

- 4 szt jajka duże (W temperaturze pokojowej; do biszkoptu)
- 140 g drobny cukier do wypieków (Do biszkoptu)
- 100 g mąka pszenna (Do biszkoptu; przesiać przed użyciem)
- 40 g skrobia ziemniaczana (Do biszkoptu; nadaje mu lekkość)
- 6 szt żółtka (Do kremu budyniowego)
- 100 g drobny cukier do wypieków (Do kremu budyniowego)
- 40 g mąka pszenna (Do kremu budyniowego; zagęszcza krem)
- 450 ml mleko (Do kremu budyniowego)
- 1 łyżeczka pasta waniliowa (Do kremu budyniowego; można zastąpić nasionkami z 1 laski wanilii)
- 30 g masło (Do kremu budyniowego; dodać miękkie, na końcu gotowania)
- 800 ml śmietana kremówka 36% (Schłodzona; można usztywnić żelatyną lub mascarpone, jeśli tort ma stać dłużej)
- 2.5 łyżka cukier puder (Do ubijania śmietany; ok. 2–3 łyżki)
- 1 łyżeczka pasta waniliowa (Do bitej śmietany; można zastąpić nasionkami z laski wanilii)
- 450 g masa marcepanowa (Większa część zabarwiana na zielono, mała część na różowo na różyczkę)
- 1 szt zielony barwnik spożywczy (Do zabarwienia większej części marcepanu)
- 1 szt różowy barwnik spożywczy (Do zabarwienia małej części marcepanu na różyczkę)
- 2 łyżka cukier puder (Do oprószenia wierzchu tortu i podsypywania przy wałkowaniu marcepanu)
- 225 g dżem malinowy (Ok. 200–250 g; najlepiej dobrej jakości, bez pestek)
- 40 ml woda (Do ponczu nasączającego; wymieszać pół na pół z sokiem z cytryny)
- 40 ml sok z cytryny (Do ponczu nasączającego; wymieszać pół na pół z wodą)

## Przygotowanie

1. Wyjąć wszystkie składniki na biszkopt i krem z lodówki, aby osiągnęły temperaturę pokojową. Mąkę przesiać.
2. Białka oddzielić od żółtek i ubić na sztywną pianę, pod koniec dodając partiami cukier łyżka po łyżce, cały czas ubijając.
3. Do masy jajecznej dodawać kolejno żółtka, ubijając po każdym dodaniu, aż masa będzie gładka i jasna.
4. Wsypać przesianą mąkę i skrobię ziemniaczaną, delikatnie wymieszać szpatułką – tylko do połączenia składników, bez miksera.
5. Dno tortownicy (23 cm) wyłożyć papierem do pieczenia, boków nie smarować. Przelać ciasto i wyrównać powierzchnię.
6. Piec w 160–170°C przez ok. 20–25 minut, do suchego patyczka. Gorące ciasto upuścić w formie z wys. 30–40 cm na podłogę, wystudzić.
7. Po całkowitym wystudzeniu oddzielić boki biszkoptu nożykiem od formy i przekroić biszkopt na 3 równe blaty.
8. Zagotować mleko z wanilią, doprowadzić do wrzenia i natychmiast odstawić z ognia.
9. Żółtka utrzeć z cukrem do białości, dodać mąkę i miksować do uzyskania gładkiej pasty, następnie wlać 100 ml gorącego mleka i zmiksować.
10. Zahartowaną pastę wlać do pozostałego mleka, wymieszać, zagotować na średnim ogniu ciągle mieszając, gotować ok. 1 minuty aż zgęstnieje.
11. Zdjąć z ognia, dodać masło i wymieszać do roztopienia. Przykryć folią dotykającą kremu i wystudzić – podczas studzenia nie mieszać.
12. Ubić schłodzoną kremówkę z cukrem pudrem i wanilią na sztywny krem – bezpośrednio przed składaniem tortu.
13. Małą część marcepanu zabarwić na różowo i uformować różyczkę. Resztę zabarwić na zielono i odłożyć.
14. Na paterze położyć pierwszy blat, naponczować. Wokół krawędzi wycisnąć rękawem budyń, środek wypełnić dżemem malinowym, przykryć bitą śmietaną.
15. Położyć drugi blat, naponczować, wycisnąć pozostały budyń i rozsmarować równo, na wierzchu uformować kopułę z bitej śmietany.
16. Nałożyć środkowy (trzeci) blat na kopułę i delikatnie przycisnąć. Cały tort obsmażyć cienko bitą śmietaną ze wszystkich stron.
17. Zielony marcepan rozwałkować na blacie podsypanym cukrem pudrem na rozmiar tortu z bokami, przełożyć na tort i wygładzić.
18. Na wierzchu zrobić małe nacięcie i umieścić marcepanową różyczkę. Oprószyć cukrem pudrem i schłodzić w lodówce do podania.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wyjmij wszystkie składniki z lodówki co najmniej godzinę przed pieczeniem, aby miały temperaturę pokojową. Przesiej mąkę przez sitko do miski – pozbawisz ją grudek i napowietrzysz.
- *Dlaczego:* Składniki w temperaturze pokojowej lepiej się łączą, a przesiana mąka sprawia, że biszkopt jest lżejszy.
- *Pro tip:* Przesiej mąkę razem ze skrobią – zaoszczędzisz czas i równomiernie wymieszasz oba składniki.

**Krok 2.** Ostrożnie oddziel białka od żółtek – nawet kropla żółtka uniemożliwi ubicie piany. Ubijaj białka mikserem na wysokich obrotach, aż będą sztywne, a następnie dodawaj cukier łyżka po łyżce, nie zatrzymując miksera.
- *Dlaczego:* Stopniowe dodawanie cukru sprawia, że piana jest gładka i stabilna, bez ziarenek cukru.
- *Pro tip:* Sprawdź gotowość piany odwracając miskę – prawidłowo ubita piana nie wypadnie.

**Krok 3.** Dodawaj żółtka po jednym, wciąż miksując, aż masa stanie się jednolita i jasna. Nie ubijaj zbyt długo po dodaniu żółtek.
- *Dlaczego:* Żółtka dodają tłuszczu i koloru, ale zbyt długie ubijanie po ich dodaniu może sprawić, że biszkopt opadnie.
- *Pro tip:* Dodaj wszystkie żółtka w ciągu ok. 1 minuty – masa powinna pozostać puszysta i jasna.

**Krok 4.** Wsyp mąkę i skrobię jednorazowo do masy jajecznej. Mieszaj szpatułką ruchami od dołu ku górze, obracając miskę – tylko do momentu, gdy nie będzie widać suchych składników.
- *Dlaczego:* Delikatne mieszanie zachowuje pęcherzyki powietrza, które sprawiają, że biszkopt będzie wysoki i puszysty.
- *Pro tip:* Nie mieszaj mikserem – zniszczy pęcherzyki powietrza i biszkopt będzie płaski.

**Krok 5.** Dno tortownicy wyłóż kółkiem z papieru do pieczenia, boków nie smaruj. Przelej ciasto i wyrównaj łyżką lub szpatułką. Ustaw piekarnik na 160–170°C (góra-dół, bez termoobiegu).
- *Dlaczego:* Niesmarowane boki pozwalają biszkoptowi 'wspinać się' po formie i równomiernie rosnąć.
- *Pro tip:* Nie otwieraj piekarnika przez pierwsze 15 minut – nagła zmiana temperatury może spowodować opadnięcie biszkoptu.

**Krok 6.** Po upieczeniu wyjmij gorący biszkopt i trzymając go w formie, upuść z wysokości ok. 30–40 cm na podłogę (przykrytą ścierką). Pozostaw do całkowitego wystudzenia na kratce.
- *Dlaczego:* Upuszczenie biszkoptu wstrząsem zapobiega jego opadaniu podczas stygnięcia – to sprawdzona metoda.
- *Pro tip:* Nie wyjmuj biszkoptu z formy, dopóki całkowicie nie ostygnie – ciepły kruszy się i trudno go kroić.

**Krok 7.** Po wystudzeniu przejedź cienkim nożykiem wzdłuż boków formy, aby oddzielić biszkopt. Ostrym, długim nożem lub nicią do szycia przekrój biszkopt na 3 równe blaty – zaznacz ich grubość wykałaczkami wokół ciasta.
- *Dlaczego:* Równe blaty gwarantują estetyczny wygląd tortu i równomierne rozłożenie warstw.
- *Pro tip:* Użyj nitki do szycia: owiń ją wokół biszkoptu w miejscu cięcia i pociągnij obydwa końce – otrzymasz idealnie prostą powierzchnię.

**Krok 8.** Wlej mleko do garnka, dodaj wanilię i podgrzewaj na średnim ogniu. Gdy mleko zacznie wrzeć (pojawią się bąbelki), natychmiast zdejmij z ognia.
- *Dlaczego:* Zagotowane mleko z wanilią wyciąga aromat z laski i przygotowuje bazę do zahartowania masy jajecznej.
- *Pro tip:* Nie gotuj mleka zbyt długo po zagotowaniu, bo odparuje i zmieni proporcje kremu.

**Krok 9.** Żółtka i cukier wrzuć do miski i ubijaj mikserem kilka minut, aż masa zbieleje i będzie kremowa. Dodaj mąkę i miksuj do uzyskania pasty, następnie wlej 100 ml gorącego mleka i miksuj jeszcze chwilę.
- *Dlaczego:* Zahartowanie masy jajeczną gorącym mlekiem wyrównuje temperaturę i zapobiega ścięciu się jajek w gorącym mleku.
- *Pro tip:* Wlewaj gorące mleko cienkim strumieniem, cały czas miksując – masa będzie gładka i jedwabista.

**Krok 10.** Zahartowaną masę przelej do garnka z resztą mleka, dobrze wymieszaj trzepaczką i postaw na średnim ogniu. Mieszaj stale, aż krem zacznie gęstnieć i zagotuje się – gotuj jeszcze 1 minutę.
- *Dlaczego:* Gotowanie przez minutę po zagotowaniu eliminuje surowy smak mąki i w pełni zagęszcza krem.
- *Pro tip:* Mieszaj dokładnie przy dnie i krawędziach garnka, by krem nie przywarł i się nie przypiekł.

**Krok 11.** Zdejmij krem z ognia, dodaj miękkie masło i mieszaj, aż całkowicie się wchłonie. Przełóż krem do miski, przykryj folią spożywczą tak, by dotykała powierzchni kremu. Odstaw do całkowitego ostudzenia.
- *Dlaczego:* Folia przylegająca do kremu zapobiega tworzeniu się twardego kożucha na powierzchni.
- *Pro tip:* Możesz schłodzić krem szybciej, ustawiając miskę w zimnej wodzie z lodem – mieszaj okazjonalnie z zewnątrz.

**Krok 12.** Wyjmij kremówkę prosto z lodówki. Ubijaj mikserem na wysokich obrotach, dodając cukier puder i wanilię, aż śmietana będzie sztywna i będzie trzymać kształt.
- *Dlaczego:* Schłodzona śmietana ubija się szybciej i trzyma formę lepiej niż w temperaturze pokojowej.
- *Pro tip:* Ubijaj śmietanę bezpośrednio przed składaniem tortu – dłużej stojąca może opaść.

**Krok 13.** Oderwij kawałek marcepanu wielkości orzecha włoskiego i wyrób z barwnikiem różowym na jednolity kolor. Uformuj z niego różyczkę, modelując płatki palcami. Resztę marcepanu wyrób z zielonym barwnikiem do uzyskania jednolitego koloru.
- *Dlaczego:* Różyczka z marcepanu to charakterystyczny element dekoracyjny prinsesstarta, identyfikujący ten tort.
- *Pro tip:* Barwnik dodawaj kroplami i dokładnie wyrabiaj – unikniesz nierównomiernych plam koloru.

**Krok 14.** Na paterze połóż pierwszy blat biszkoptowy. Wymieszaj wodę z sokiem cytryny i lekko naponczuj blat pędzelkiem. Rękawem cukierniczym ułóż wianuszek z kremu budyniowego przy krawędzi blatu, środek wypełnij dżemem malinowym, następnie przykryj warstwą bitej śmietany.
- *Dlaczego:* Wianuszek z budyniu tworzy barierę, która zatrzymuje dżem wewnątrz i nie pozwala mu wypływać na boki.
- *Pro tip:* Użyj worka cukierniczego do nakładania budyniu – łatwiej uformujesz równą ścianę wokół krawędzi.

**Krok 15.** Połóż drugi blat, naponczuj, a następnie wyciśnij rękawem resztę kremu budyniowego i rozsmaruj równomiernie. Na wierzchu nałóż bitą śmietanę w formie kopuły, zostawiając ok. 1 cm wolnego miejsca od brzegów blatu.
- *Dlaczego:* Kopuła z bitej śmietany nadaje torcikowi charakterystyczny, wypukły kształt typowy dla prinsesstarta.
- *Pro tip:* Uformuj kopułę szpatułką lub łyżką zamoczoną w zimnej wodzie – będzie gładka i foremna.

**Krok 16.** Połóż środkowy blat (trzeci) na kopule i delikatnie przyciśnij, żeby dobrze przylegał do śmietany. Obłóż cały tort ze wszystkich stron cienką warstwą bitej śmietany – to klej dla marcepanu.
- *Dlaczego:* Cienka warstwa śmietany na zewnątrz sprawia, że marcepan przylega do tortu i nie przesuwa się.
- *Pro tip:* Wygładź zewnętrzną warstwę śmietany szpatułką – marcepan łatwiej się układa na gładkiej powierzchni.

**Krok 17.** Zielony marcepan rozwałkuj na blacie podsypanym cukrem pudrem na okrąg dostatecznie duży, by przykryć wierzch i boki tortu (ok. 35–38 cm średnicy). Przenieś marcepan na wałek i delikatnie rozłóż na torcie, wygładź rękami z każdej strony.
- *Dlaczego:* Cukier puder zapobiega przyklejeniu się marcepanu do blatu, a wałek ułatwia przeniesienie bez rozerwania.
- *Pro tip:* Wygładzaj marcepan od góry ku dołowi, stopniowo dopasowując go do boków – unikniesz fałd.

**Krok 18.** Na szczycie zrób niewielkie nacięcie nożykiem i umieść w nim marcepanową różyczkę. Oprósz wierzch tortu cukrem pudrem przez sitko i wstaw do lodówki minimum na 2 godziny przed podaniem.
- *Dlaczego:* Schłodzenie tortu pozwala warstwom się ustabilizować i sprawia, że łatwiej się kroi.
- *Pro tip:* Marcepan nakładaj na tort najlepiej w dniu podania – wtedy jest najświeższy i najbardziej elastyczny.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 620 kcal |
| Białko | 9.5 g |
| Węglowodany | 62 g |
| Cukry | 46 g |
| Tłuszcze | 38 g |
| Błonnik | 1.2 g |
| Sód | 95 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę zrobić biszkopt dzień wcześniej?**

Tak, biszkopt najlepiej upiec dzień przed składaniem tortu. Po wystudzeniu owiń go szczelnie folią spożywczą i przechowuj w temperaturze pokojowej – będzie wilgotniejszy i łatwiejszy do krojenia w blaty.

**Jak ustabilizować bitą śmietanę, żeby tort trzymał kształt dłużej?**

Możesz dodać do śmietany 3 łyżeczki żelatyny rozpuszczonej według instrukcji lub zastąpić część kremówki mascarpone (125 g mascarpone + 675 ml kremówki). Takie rozwiązania sprawdzają się, gdy tort stoi kilka godzin lub ma być transportowany.

**Czy krem budyniowy można przygotować wcześniej?**

Tak, krem budyniowy można przechowywać w lodówce do 3 dni, przykryty folią dotykającą jego powierzchni. Przed użyciem wymieszaj go dokładnie łyżką lub krótko przebij blenderem, jeśli będzie zbyt gęsty.

**Skąd wzięła się nazwa 'tort księżniczki'?**

Tort zyskał nazwę od szwedzkich księżniczek Margarethy, Märthy i Astrid, które w latach 30. XX wieku szczególnie go lubiły. Przepis pochodzi z ich książki kucharskiej wydanej przez nauczycielkę gotowania Jennie Åkerström.

**Czy marcepan można zastąpić innym składnikiem?**

Masa marcepanowa jest nieodłącznym elementem klasycznej prinsesstarta i trudno ją zastąpić bez utraty charakteru tortu. Jeśli ktoś nie przepada za marcepanem, można użyć gotowej masy cukrowej (fondant), choć smak będzie inny.

**Jak długo można przechowywać gotowy tort?**

Tort przechowuj w lodówce do 2 dni. Marcepan najlepiej nałożyć w dniu podania, ponieważ z czasem może wchłaniać wilgoć ze śmietany i zmieniać konsystencję.