---
slug: sos-adzika
title: "Sos adżika"
servings: 2
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["sauce", "preserve"]
---

# Sos adżika

Domowy sos adżika to pikantno-słodki, gęsty sos w stylu kaukaskim, przygotowany z dużej ilości pomidorów, czerwonej papryki, marchewki i jabłek. Długie gotowanie wydobywa z warzyw głębię smaku, a ocet i przyprawy nadają mu charakterystyczną wyrazistość. Idealny do słoikowania na zimę.

## Składniki

- 3 kg pomidory (Najlepiej mięsiste odmiany, np. lima lub bawole serce – mniej wody, więcej miąższu.)
- 1 kg czerwona papryka
- 1 szt papryczka chili (Można użyć 2 sztuk dla ostrzejszego sosu.)
- 2 szt cebula
- 150 g czosnek (Około 2 główki czosnku.)
- 0.5 kg marchewka
- 0.5 kg jabłka (Polecana odmiana szara reneta – kwaskowa i aromatyczna.)
- 0.5 szklanka ocet (Zwykły ocet spirytusowy 10% lub jabłkowy.)
- 0.5 szklanka cukier
- 4 łyżeczka sól
- 0.25 szklanka oliwa lub olej
- 1 łyżeczka kolendra mielona
- 1 łyżeczka nasiona kopru
- 0.5 łyżeczka ostra papryka mielona
- 0.5 łyżeczka pieprz czarny mielony
- 0.5 łyżeczka szafran (Opcjonalnie – dodaje złocistego koloru i lekko kwiatowego aromatu.) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Pomidory sparzyć we wrzątku przez minutę, obrać, pokroić na ćwiartki, usunąć szypułki i nasiona, miąższ pokroić w kosteczkę.
2. Paprykę oczyścić z nasion i pokroić w kostkę. Chili pozbawić pestek i drobno posiekać.
3. Cebulę i czosnek obrać: cebulę pokroić w kostkę, czosnek drobno posiekać. Marchewkę zetrzeć na tarce o dużych oczkach.
4. Jabłka obrać, usunąć gniazda nasienne i pokroić na kawałki.
5. Wszystkie warzywa i jabłka przełożyć do dwóch dużych garnków, przykryć i zagotować na większym ogniu, mieszając 1–2 razy.
6. Po zagotowaniu dodać ocet, cukier, sól, oliwę oraz wszystkie przyprawy. Wymieszać, przykryć i gotować ok. 1 godziny, od czasu do czasu mieszając.
7. Rozgnieść warzywa praską do ziemniaków lub rozdrobnić w melakserze, po czym gotować pod przykryciem na małym ogniu przez kolejną godzinę, mieszając co jakiś czas.
8. Zdjąć pokrywę i gotować jeszcze ok. 1 godziny, mieszając, aż sos zgęstnieje do pożądanej konsystencji.
9. Gorący sos wlać do wyparzonych, suchych słoików, zamknąć, odwrócić do góry dnem i pozostawić do całkowitego ostudzenia. Przechowywać w chłodnym, ciemnym miejscu.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Zagotuj wodę w dużym garnku. Każdy pomidor natnij krzyżykiem od strony ogonka, wrzuć do wrzątku na 60 sekund, a następnie przełóż do miski z zimną wodą – skórka łatwo zejdzie. Obrane pomidory pokrój na ćwiartki, wyskub szypułki i łyżką usuń komorki z nasionami. Miąższ pokrój w mniejszą kosteczkę.
- *Dlaczego:* Blanszowanie ułatwia obieranie pomidorów bez żadnych narzędzi i pozwala zachować więcej miąższu.
- *Pro tip:* Jeśli pomidory są bardzo mięsiste, możesz pominąć usuwanie nasion – sos i tak będzie gęsty po długim gotowaniu.

**Krok 2.** Przekrój paprykę na ćwiartki wzdłuż, usuń biały rdzeń i wszystkie nasiona – to właśnie w rdzeniu jest większość goryczki. Każdą ćwiartkę pokrój w kostkę ok. 1 cm.
- *Dlaczego:* Usunięcie rdzenia sprawia, że sos jest słodszy i mniej gorzki, nawet przy dużej ilości papryki.
- *Pro tip:* Do papryczki chili zakładaj jednorazowe rękawiczki – kapsaicyna długo utrzymuje się na skórze dłoni i może podrażnić oczy.

**Krok 3.** Cebulę i czosnek obierz i oddzielnie posiekaj: cebulę w kostkę, czosnek jak najdrobniej. Jeśli masz praskę do czosnku, użyj jej zamiast noża.
- *Dlaczego:* Drobne posiekanie czosnku zapewnia równomierne rozprowadzenie smaku w całym sosie.
- *Pro tip:* Żeby łatwiej obrać czosnek, połóż ząbek płaską stroną noża i mocno przyciśnij – skórka pęknie i łatwo ją zdejmiesz.

**Krok 4.** Jabłka obierz obieraczką do warzyw, przekrój na pół, łyżką wydrąż gniazdo nasienne i pokrój na kawałki o wielkości ok. 2 cm.
- *Dlaczego:* Jabłka dodają sosowi delikatnej słodyczy i kwasowości, która równoważy smak pomidorów.
- *Pro tip:* Szara reneta jest idealna, bo podczas gotowania szybko się rozgotowuje i nie zostawia twardych kawałków w sosie.

**Krok 5.** Wrzuć wszystkie pokrojone warzywa i jabłka do dwóch dużych garnków (minimum 5-litrowych). Przykryj pokrywkami i podgrzewaj na dużym ogniu, aż zawartość zacznie intensywnie bulgotać. W tym czasie zamieszaj 1–2 razy.
- *Dlaczego:* Przykrycie garnka przyspiesza zagotowanie i zapobiega utracie wilgoci na początku gotowania.
- *Pro tip:* Garnek powinien być wypełniony maksymalnie do 3/4, żeby sos nie wykipiał podczas gotowania.

**Krok 6.** Gdy sos zagotuje się, dodaj ocet, cukier, sól, oliwę oraz wszystkie przyprawy. Dokładnie wymieszaj, przykryj i zmniejsz ogień do średniego. Gotuj przez ok. 1 godzinę, co 15 minut mieszając drewnianą łyżką.
- *Dlaczego:* Dodanie octu i cukru po zagotowaniu zapewnia lepszą kontrolę nad smakiem i konserwuje sos.
- *Pro tip:* Spróbuj sos po 30 minutach gotowania i dostosuj ilość soli oraz cukru do własnych preferencji.

**Krok 7.** Warzywa rozdrobnij praską do ziemniaków bezpośrednio w garnku (partiami) lub przenieś partiami do malaksera i krótko zmiksuj na małe kawałki – sos nie powinien być gładki jak krem. Wróć do gotowania pod przykryciem przez kolejną godzinę na małym ogniu.
- *Dlaczego:* Częściowe rozdrobnienie nadaje adżice tradycyjną, lekko ziarnistą teksturę zamiast gładkiego purée.
- *Pro tip:* Blender zanurzeniowy też świetnie się sprawdzi – zanurz go w garnku i pulsuj krótko, żeby zachować kawałki warzyw.

**Krok 8.** Zdejmij pokrywki i gotuj sos na małym ogniu przez ostatnią godzinę bez przykrycia, często mieszając, aż mocno zgęstnieje i zredukuje się o ok. 1/3 objętości.
- *Dlaczego:* Gotowanie bez pokrywki pozwala odparować nadmiar wody i zagęszcza sos do odpowiedniej konsystencji.
- *Pro tip:* Sos jest gotowy, gdy łyżka zanurzona w środku i wyciągnięta pokrywa się jednolitą warstwą – nie spływa zbyt rzadko.

**Krok 9.** Słoiki wyparz: wstaw czyste słoiki do piekarnika w 120°C na 15 minut lub wygotuj w garnku z wodą. Zakrętki zanurz w gorącej wodzie na 5 minut. Gorący sos nakładaj do gorących słoików chochlą, zakręć mocno, odwróć do góry dnem i przykryj ściereczką. Zostaw do całkowitego wystudzenia.
- *Dlaczego:* Gorący sos wlany do gorącego, sterylnego słoika tworzy próżnię po odwróceniu, która przedłuża trwałość przetworu do 12 miesięcy.
- *Pro tip:* Jeśli po ostudzeniu środek wieczka jest wklęśnięty – słoik jest dobrze zamknięty. Jeśli sprężynuje, przechowuj ten słoik w lodówce i zużyj w ciągu tygodnia.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 210 kcal |
| Białko | 4.5 g |
| Węglowodany | 38 g |
| Cukry | 26 g |
| Tłuszcze | 7 g |
| Błonnik | 7.5 g |
| Sód | 940 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Ile słoików wychodzi z tego przepisu?**

Z podanych proporcji wychodzi ok. 8–10 słoików o pojemności 500 ml, w zależności od zawartości wody w pomidorach i długości gotowania.

**Czy mogę zmienić proporcje składników?**

Tak, przepis jest elastyczny. Możesz dodać więcej chili dla ostrzejszego sosu lub zwiększyć ilość marchewki dla słodszego smaku. Ilość octu i soli dostosuj na końcu gotowania.

**Jak długo można przechowywać adżikę?**

Prawidłowo zawekowane słoiki można przechowywać do 12 miesięcy w chłodnym i ciemnym miejscu. Po otwarciu słoik należy przechowywać w lodówce i zużyć w ciągu 1–2 tygodni.

**Czy adżika jest bardzo ostra?**

Przy użyciu 1 papryczki chili sos jest łagodnie pikantny. Jeśli wolisz łagodniejszy smak, usuń pestki z chili lub pomiń ją całkowicie. Dla miłośników ostrego smaku użyj 2 papryczek.

**Do czego podawać sos adżika?**

Adżika świetnie pasuje do mięs z grilla, kiełbasy, kotletów schabowych, a także jako dodatek do kanapek lub dip do warzyw. W kuchni kaukaskiej podaje się ją też do szaszłyków.

**Czy mogę użyć blendera zamiast prasy do ziemniaków?**

Tak, blender zanurzeniowy lub malakser sprawdzą się doskonale. Miksuj pulsacyjnie, żeby zachować lekko ziarnistą teksturę charakterystyczną dla adżiki – nie miksuj na gładkie purée.