---
slug: swiateczna-tarta
title: "ŚWIĄTECZNA  TARTA"
servings: 8
prep_time_minutes: 30
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["main_course", "baked_good"]
---

# ŚWIĄTECZNA  TARTA

Świąteczna tarta na drożdżowym cieście pszennym z nadzieniem z kapusty kiszonej, pieczarek, suszonych grzybów i śliwek to klasyczna polska propozycja na wigilijny stół. Aromatyczne farsz z kminkiem i zielem angielskim nadaje wypiękowi głęboki, świąteczny charakter.

## Składniki

- 500 g mąka pszenna (Najlepiej typ 500 lub 550)
- 50 g drożdże świeże (Drożdże muszą być świeże i aktywne)
- 150 g woda (Letnia, ok. 37°C)
- 1 szt jajko kurze
- 50 g masło (Roztopione lub w temperaturze pokojowej)
- 0.5 łyżeczka sól
- 0.5 łyżeczka cukier (Do aktywacji drożdży)
- 400 g kapusta kiszona (Odciśnięta z nadmiaru soku; jeśli bardzo kwaśna, można przepłukać)
- 20 g grzyby suszone namoczone (Namoczone przez noc; wywar zachować do zupy)
- 300 g pieczarki
- 50 g śliwki suszone (Pokrojone w drobną kostkę; nadają lekko słodki akcent)
- 50 g olej (Neutralny w smaku, np. rzepakowy)
- 100 g cebula (Przekrojona na połówki lub drobno posiekana do farszu)
- 1 łyżeczka kminek mielony (Płaska łyżeczka)
- 2 szt liście laurowe suszone
- 3 szt ziele angielskie
- 1 łyżeczka sól stołowa (Szczypta do smaku farszu)
- 1 łyżeczka pieprz mielony (Szczypta do smaku farszu)

## Przygotowanie

1. Namocz suszone grzyby w zimnej wodzie przez minimum 2 godziny lub całą noc, następnie odcedź.
2. Wlej letnią wodę (ok. 37°C) do misy miksera, dodaj drożdże i cukier, wymieszaj i odstaw na 5 minut, aż drożdże się spienią.
3. Do aktywowanych drożdży dodaj mąkę, jajko, roztopione masło i sól, a następnie wyrabiaj ciasto przez ok. 4 minuty, aż będzie gładkie i elastyczne.
4. Przykryj miskę ściereczką i odstaw ciasto w ciepłe miejsce na 30 minut do wyrośnięcia.
5. Posiekaj cebulę i podsmaż na oleju na patelni na złoto, dodaj pokrojone pieczarki i smaż, aż odparuje woda.
6. Dodaj odciśniętą kapustę kiszoną, posiekane grzyby suszone, śliwki, liście laurowe, ziele angielskie, kminek, sól i pieprz.
7. Duś farsz na małym ogniu przez 15–20 minut, aż składniki się połączą; usuń liście laurowe i ziele angielskie, ostudź.
8. Wyrośnięte ciasto podziel na dwie części – jedną wyłóż dnem i bokami wysmarowanej formy do tarty.
9. Wyłóż ostudzone nadzienie równomiernie na spodzie tarty.
10. Przykryj tartę drugą częścią ciasta, dokładnie zlepiając brzegi, i zostaw do ponownego wyrośnięcia na 15 minut.
11. Piecz tartę w piekarniku nagrzanym do 190°C przez ok. 30–35 minut, aż wierzch będzie złocistobrązowy.
12. Wyjmij tartę z piekarnika, odstaw na 10 minut przed pokrojeniem i podaniem.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Grzyby suszone zalej zimną wodą w misce tak, aby były całkowicie zanurzone. Namaczaj je przez co najmniej 2 godziny lub przez całą noc w lodówce – zmiękną i oddadzą aromat.
- *Dlaczego:* Suszone grzyby muszą się nawodnić, żeby stały się miękkie i łatwe do posiekania oraz żeby oddały pełny smak do farszu.
- *Pro tip:* Zachowaj wodę po moczeniu grzybów – jest doskonałą bazą do zupy grzybowej lub barszczyku.

**Krok 2.** Wlej do miski letnią wodę (sprawdź temperaturę – powinna być ciepła, ale nie gorąca, ok. 37°C), wsyp drożdże i cukier, dokładnie wymieszaj łyżką i odczekaj 5 minut. Zobaczysz, jak mieszanina się spieni – to znak, że drożdże są aktywne.
- *Dlaczego:* Drożdże działają tylko w odpowiedniej temperaturze; zbyt gorąca woda je zabije, zbyt zimna nie aktywuje.
- *Pro tip:* Jeśli po 5 minutach nie widać piany, drożdże mogą być nieaktywne – kup świeże i zacznij od nowa.

**Krok 3.** Do spienionych drożdży dodaj przesianą mąkę, jajko, masło (roztopione i lekko ostudzone) oraz sól. Wyrabiaj ciasto mikserem z hakiem przez 4 minuty lub ręcznie przez 8–10 minut, aż będzie gładkie i odchodzące od ścianek miski.
- *Dlaczego:* Wyrabianie ciasta rozwija gluten, dzięki czemu ciasto będzie elastyczne i nie będzie się rwać podczas wałkowania.
- *Pro tip:* Dobrze wyrobione ciasto drożdżowe jest miękkie jak ucho – nie powinno kleić się do rąk.

**Krok 4.** Przykryj miskę z ciastem czystą ściereczką lub folią spożywczą i odstaw w ciepłe, nieprzewiewne miejsce (np. obok ciepłego piekarnika) na 30 minut. Ciasto powinno podwoić objętość.
- *Dlaczego:* Czas wyrastania pozwala drożdżom wyprodukować dwutlenek węgla, który sprawia, że ciasto jest puszyste i lekkie po upieczeniu.
- *Pro tip:* Możesz wstawić miskę z ciastem do piekarnika nagrzanego tylko do 30–35°C – to idealne warunki do wyrastania.

**Krok 5.** Cebulę posiekaj drobno w kostkę. Na patelni rozgrzej olej na średnim ogniu, wrzuć cebulę i smaż, mieszając, aż stanie się złocista (ok. 5 minut). Dodaj pokrojone w plasterki pieczarki i smaż dalej, aż odparuje z nich woda.
- *Dlaczego:* Odparowanie wody z pieczarek zapobiega wodnistości farszu, który mógłby rozmokczyć ciasto.
- *Pro tip:* Nie przykrywaj patelni podczas smażenia pieczarek – para musi swobodnie uciekać.

**Krok 6.** Do podsmażonych warzyw dodaj odciśniętą kapustę kiszoną, posiekane grzyby suszone, pokrojone śliwki, liście laurowe, ziele angielskie, kminek, szczyptę soli i pieprzu. Dokładnie wymieszaj wszystkie składniki.
- *Dlaczego:* Połączenie składników na etapie duszenia pozwala smakom się przeniknąć i tworzy spójny, aromatyczny farsz.
- *Pro tip:* Spróbuj farszu przed dodaniem do tarty i w razie potrzeby dopraw – po upieczeniu trudno korygować smak.

**Krok 7.** Zmniejsz ogień do małego i duś farsz przez 15–20 minut pod przykryciem, mieszając co kilka minut. Na koniec usuń liście laurowe i ziele angielskie, a farsz całkowicie ostudź przed nałożeniem na ciasto.
- *Dlaczego:* Gorący farsz mógłby roztopić strukturę ciasta i spowodować, że tarta nie utrzyma kształtu po upieczeniu.
- *Pro tip:* Możesz przyspieszyć studzenie, rozkładając farsz cienką warstwą na blasze.

**Krok 8.** Wyrośnięte ciasto delikatnie wygnieć i podziel na dwie nierówne części (2/3 i 1/3). Większą część rozwałkuj na stolnicy posypanej mąką i wyłóż nią dno oraz boki wysmarowanej tłuszczem formy do tarty lub tortownicy.
- *Dlaczego:* Odpowiednie wyłożenie formy zapewnia, że tarta zachowa kształt i farsz nie wypadnie podczas krojenia.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto się kurczy podczas wałkowania, odłóż je na 5 minut – gluten się rozluźni.

**Krok 9.** Wyłóż ostudzone nadzienie na spód tarty równomiernie, nie zostawiając wolnych przestrzeni przy brzegach.
- *Dlaczego:* Równomierne rozłożenie farszu gwarantuje, że każda porcja tarty będzie miała tę samą ilość nadzienia.
- *Pro tip:* Pozostaw ok. 1 cm wolny przy krawędzi ciasta – ułatwi to zlepienie wierzchu z bokami.

**Krok 10.** Rozwałkuj mniejszą część ciasta i przykryj nią nadzienie. Brzegi ciasta spodniego i wierzchniego dokładnie złącz, zawijając i szczypając. Zostaw tartę w formie na 15 minut do ponownego wyrośnięcia.
- *Dlaczego:* Ponowne wyrośnięcie sprawia, że ciasto będzie puszyste, a nie zbite po upieczeniu.
- *Pro tip:* Nakłuj wierzch tarty widelcem lub nożem w kilku miejscach, żeby para mogła uciekać i ciasto nie wybrzuszyło się za bardzo.

**Krok 11.** Nagrzej piekarnik do 190°C (góra-dół). Wstaw tartę na środkową półkę i piecz przez 30–35 minut, aż wierzch będzie złocistobrązowy. Sprawdź gotowość, stukając w spód – powinien brzmieć głucho.
- *Dlaczego:* Odpowiednia temperatura i czas pieczenia zapewniają, że ciasto będzie upieczone zarówno od góry, jak i od spodu.
- *Pro tip:* Jeśli wierzch szybko się rumieni, a tarta wciąż nie jest gotowa, przykryj ją kawałkiem folii aluminiowej.

**Krok 12.** Wyjmij gotową tartę z piekarnika i odstaw na kratce na minimum 10 minut przed pokrojeniem, żeby farsz się ustabilizował.
- *Dlaczego:* Zbyt wczesne krojenie gorącej tarty może spowodować, że farsz się wysypie, a ciasto będzie się kruszył.
- *Pro tip:* Tarta smakuje równie dobrze na ciepło i na zimno – następnego dnia po podgrzaniu w piekarniku będzie równie pyszna.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 390 kcal |
| Białko | 10.5 g |
| Węglowodany | 58 g |
| Cukry | 4 g |
| Tłuszcze | 13 g |
| Błonnik | 5.5 g |
| Sód | 480 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć drożdży instant zamiast świeżych?**

Tak, zamiast 50 g świeżych drożdży użyj ok. 7 g drożdży instant (jeden saszetka). Wymieszaj je bezpośrednio z mąką bez wcześniejszej aktywacji w wodzie.

**Czy tarta jest odpowiednia na Wigilię jako danie postne?**

W tradycyjnej wersji ciasto zawiera jajko i masło, więc nie jest ściśle postne. Można jednak zastąpić masło olejem roślinnym i pominąć jajko, dodając łyżkę więcej wody – wtedy tarta będzie wegańska.

**Jak przechowywać świąteczną tartę?**

Tartę można przechowywać w lodówce do 3 dni, szczelnie owiniętą folią. Przed podaniem najlepiej podgrzać ją w piekarniku w 160°C przez 10–15 minut.

**Czy można przygotować farsz dzień wcześniej?**

Tak, farsz z kapustą i grzybami świetnie smakuje przygotowany z wyprzedzeniem – po nocnym przechowaniu w lodówce smaki się przegryzają i nadzienie jest jeszcze aromatyczniejsze.

**Czym można zastąpić suszone śliwki w farszu?**

Zamiast śliwek możesz użyć żurawiny suszonej lub rodzynek – nadadzą podobny słodki akcent. Możesz też całkowicie pominąć suszone owoce, jeśli wolisz bardziej wytrawny smak.

**Czy tartę można zamrozić?**

Tak, upieczona tarta dobrze znosi mrożenie. Pokrój ją na porcje, zawiń każdą w folię i przechowuj w zamrażarce do miesiąca. Rozmrażaj w temperaturze pokojowej, a następnie podgrzej w piekarniku.