---
slug: swiateczny-keks-babci-walerii
title: "Świąteczny keks Babci Walerii"
servings: 12
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good", "dessert"]
---

# Świąteczny keks Babci Walerii

Świąteczny keks Babci Walerii to tradycyjny, bogaty w bakalie i orzechy wypiek, który pachnie rumem, skórką cytrynową i aromatem arakowym. Puszyste ciasto na ubitych białkach sprawia, że keks jest wilgotny i delikatny, a nie ciężki i suchy. To idealny wypiek na Boże Narodzenie – najlepszy drugiego i trzeciego dnia po upieczeniu.

## Składniki

- 10 szt jaja duże (Jaja w temperaturze pokojowej; żółtka i białka rozdzielić przed ubijaniem.)
- 500 g mąka pszenna (200 g przeznaczone do obtoczenia bakalii, pozostałe 300 g wymieszane z proszkiem do pieczenia.)
- 200 g cukier (Podzielony na trzy części: 100 g do żółtek, 50 g i 50 g dodawane stopniowo do białek.)
- 250 g masło miękkie (Masło powinno mieć temperaturę pokojową, by łatwo się utarło.)
- 1 szczypta sól (Dodawana do białek, by ułatwić ubicie sztywnej piany.)
- 2 łyżeczka proszek do pieczenia (Można zastąpić amoniakiem spożywczym w tej samej ilości.)
- 0.5 opakowanie olejek arakowy (Charakterystyczny aromat keksu; dostępny w małych ampułkach w sklepach z artykułami do pieczenia.)
- 1 szt skórka otarta z cytryny (Użyj cytryny niepryskanej lub dobrze wyszorowanej przed otarciem.)
- 2 łyżka rum (Można skropić nim rodzynki podczas moczenia.)
- 250 g rodzynki (Jeśli są bardzo suche, namoczyć w winie lub rumie przez ok. 2 godziny, a następnie osuszyć.)
- 100 g cykaty lub kandyzowany ananas i papaja (Dowolna mieszanka owoców kandyzowanych; pokroić na mniejsze kawałki.)
- 100 g smażona skórka pomarańczowa
- 100 g migdały bez skórki (Posiekać w grubszą kostkę, nie mielić na pył.)
- 100 g orzechy włoskie lub laskowe (Posiekać podobnie jak migdały.)
- 100 g czekolada gorzka twarda (Pokroić nożem w kostkę ok. 1 cm; użyć czekolady min. 70% kakao.)

## Przygotowanie

1. Przesiej mąkę przez sito. Foremki keksowe wysmaruj masłem lub wyłóż papierem do pieczenia.
2. Rodzynki, jeśli bardzo suche, namocz w winie lub rumie przez ok. 2 godziny, następnie odcedź i osusz na ściereczce.
3. Migdały i orzechy posiekaj w grubszą kostkę; czekoladę pokrój nożem w kostkę ok. 1 cm.
4. Wszystkie bakalie i orzechy przełóż do miski, wsyp 200 g mąki i wymieszaj, by bakalie były nią obtoczone. Pozostałą mąkę wymieszaj z proszkiem do pieczenia.
5. Oddziel żółtka od białek do dwóch osobnych misek.
6. Ubij żółtka ze 100 g cukru na jasną, puszystą masę (ok. 7 minut) – masa powinna wyraźnie zbielec i zwiększyć objętość.
7. Przelej ubitą masę żółtkową do osobnego naczynia i odstaw do przestygnięcia.
8. Utrzyj miękkie masło na puszystą, jednolitą masę (ok. 3 minuty) w dużej misce miksera.
9. Stopniowo wlewaj masę żółtkową do masła, miksując na wolnych obrotach; następnie dodaj mąkę z proszkiem, skórkę z cytryny i olejek arakowy i wymieszaj. Całość przełóż do dużej miski.
10. Ubij białka ze szczyptą soli na sztywną pianę; dodaj 50 g cukru, ubijaj 2 minuty, dodaj resztę cukru i ubijaj kolejne 2–3 minuty, aż piana będzie błyszcząca i bardzo sztywna.
11. Do ciasta dodaj 2–3 łyżki piany i wmieszaj energicznie, by rozluźnić masę; resztę piany dodaj delikatnie, mieszając drewnianą łyżką od dołu ku górze.
12. Wsyp bakalie obtoczone mąką i kilkoma ruchami łyżki połącz z ciastem, nie mieszaj zbyt długo.
13. Ciasto przełóż do foremek, wypełniając je do połowy wysokości; piecz w piekarniku nagrzanym do 175°C przez 50–70 minut, sprawdzając patyczkiem – powinien wychodzić suchy.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wsyp mąkę do sita i przesiej ją do miski, potrząsając delikatnie – to napowietrza mąkę i usuwa grudki. Foremki keksowe wysmaruj kawałkiem masła za pomocą pędzelka lub papierowego ręcznika, albo wyłóż papierem do pieczenia, przycinając go do rozmiaru foremki.
- *Dlaczego:* Przesiewanie mąki sprawia, że ciasto jest lżejsze, a natłuszczona foremka zapobiega przywieraniu keksu podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Papier do pieczenia posmaruj masłem od spodu, by pewnie trzymał się foremki i nie przesuwał.

**Krok 2.** Rodzynki sprawdź dotykiem – jeśli są twarde i suche, wsyp je do miski, wlej tyle wina lub rumu, by były przykryte, i odstaw na 2 godziny. Po tym czasie przełóż je na ściereczkę lub ręcznik papierowy i delikatnie osusz, uciskając.
- *Dlaczego:* Napęczniałe rodzynki nie wysychają w cieście podczas pieczenia i są miękkie w gotowym keksie.
- *Pro tip:* Rum do moczenia bakalii możesz podgrzać lekko w rondelku, co przyspieszy chłonięcie aromatu.

**Krok 3.** Migdały i orzechy ułóż na desce i posiekaj nożem – nie za drobno, kawałki powinny mieć ok. 0,5–1 cm. Czekoladę też posiekaj nożem na podobnej wielkości kawałki.
- *Dlaczego:* Grubsze kawałki orzechów i czekolady są wyczuwalne w krojonym keksie i nadają mu ciekawą teksturę.
- *Pro tip:* Przed siekaniem włóż czekoladę na 15 minut do lodówki – zimna czekolada kruszy się łatwiej i nie topi pod nożem.

**Krok 4.** Rodzynki, posiekane orzechy, migdały, czekoladę, cykatę i skórkę pomarańczową wsyp do dużej miski. Dodaj 200 g mąki i wymieszaj ręką lub łyżką, by każdy kawałek był pokryty warstwą mąki. Pozostałą mąkę wymieszaj z proszkiem do pieczenia w osobnej miseczce.
- *Dlaczego:* Obtoczenie bakalii mąką zapobiega opadaniu ich na dno foremki podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Mąkę do bakalii wsyp partiami i mieszaj stopniowo – tak łatwiej osiągnąć równomierne obtoczenie.

**Krok 5.** Rozbij jajka jedno po drugim, wlewając zawartość najpierw do małego kubeczka, by sprawdzić, że nie ma fragmentów skorupki, a dopiero potem przełóż żółtko do jednej miski, a białko do drugiej, suchej i odtłuszczonej.
- *Dlaczego:* Oddzielnie ubite żółtka i białka tworzą różne struktury ciasta – żółtka dają kremową bazę, białka lekkość i puszystość.
- *Pro tip:* Nawet kropla żółtka w białkach uniemożliwia ubicie sztywnej piany – jeśli się zdarzy, usuń żółtko łyżeczką lub zacznij od nowa.

**Krok 6.** Wlej żółtka do miski miksera, dodaj 100 g cukru i ubijaj na najwyższych obrotach przez ok. 7 minut. Masa jest gotowa, gdy jest jasnobeżowa, gęsta i spływa z mieszadeł szeroką wstęgą.
- *Dlaczego:* Długie ubijanie żółtek z cukrem nadaje ciastu puszystość i jasny kolor gotowego keksu.
- *Pro tip:* Jeśli masz termometr, podgrzej żółtka z cukrem do 37°C podczas ubijania – cieplej ubijają się wydajniej.

**Krok 7.** Przelej ubitą masę żółtkową do czystej miski lub dużego kubka i odstaw na blacie kuchennym, aż zupełnie ostygnie do temperatury pokojowej.
- *Dlaczego:* Dodanie gorącej masy żółtkowej do masła spowodowałoby jego roztopienie i zważenie ciasta.
- *Pro tip:* Możesz postawić miskę z masą żółtkową w większej misce wypełnionej zimną wodą, by szybciej ostygła.

**Krok 8.** Masło w temperaturze pokojowej włóż do miski miksera i ucieraj na wolnych obrotach przez ok. 3 minuty, aż stanie się bardzo jasne, puchate i lekko kremowe.
- *Dlaczego:* Dobrze utarte masło wchłania powietrze, co przekłada się na lepszą strukturę i lekkość ciasta.
- *Pro tip:* Masło z lodówki możesz szybko ocieplić, krając je w cienkie plastry i rozkładając na talerzu na 30 minut.

**Krok 9.** Przy wolno pracującym mikserze wlewaj masę żółtkową do masła cienkim strumieniem lub łyżka po łyżce. Gdy masa jest jednolita, dodaj mąkę z proszkiem partiami, na końcu skórkę z cytryny, olejek arakowy i rum; wymieszaj do połączenia. Całość przełóż łopatką do dużej miski.
- *Dlaczego:* Stopniowe łączenie składników zapobiega warzeniu się masy i powstawaniu grudek mąki.
- *Pro tip:* Nie miksuj zbyt długo po dodaniu mąki – wystarczy wymieszać do zniknięcia białych smug.

**Krok 10.** W czystej, suchej misce miksera zacznij ubijać białka ze szczyptą soli na średnich obrotach. Gdy białka spienią się i staną białe, zwiększ obroty do najwyższych. Gdy piana stanie się sztywna, wsyp 50 g cukru i ubijaj 2 minuty, następnie wsyp resztę cukru i ubijaj kolejne 2–3 minuty – piana powinna być błyszcząca, gęsta i trzymać wyraźne szpice.
- *Dlaczego:* Stopniowe dodawanie cukru do piany stabilizuje ją i nadaje jej błyszczący, jedwabisty wygląd podobny do bezy.
- *Pro tip:* Miska i końcówki miksera muszą być idealnie czyste i suche – odtłuść je papierowym ręcznikiem zwilżonym octem.

**Krok 11.** Nabierz 2–3 czubate łyżki piany i wmieszaj je energicznie w ciasto – to rozluźni je i przygotuje do przyjęcia reszty piany. Następnie wyłóż resztę piany na ciasto i delikatnie wmieszaj ruchami od dołu ku górze, przekręcając miskę po każdym ruchu.
- *Dlaczego:* Pierwsze łyżki piany 'rozluźniają' ciasto, dzięki czemu reszta białek nie opada i keks jest puszysty.
- *Pro tip:* Używaj szerokiej, elastycznej szpatułki silikonowej – jest delikatniejsza dla piany niż metalowa łyżka.

**Krok 12.** Wsyp do ciasta bakalie obtoczone mąką i kilkoma powolnymi ruchami łyżki połącz je z ciastem, uważając, by nie rozbić piany. Nie mieszaj dłużej niż potrzeba.
- *Dlaczego:* Zbyt intensywne mieszanie po dodaniu piany powoduje jej opadnięcie, a keks wyjdzie zbity i ciężki.
- *Pro tip:* Jeśli niektóre bakalie opadają na dno podczas mieszania, to znak, że piana była za słabo ubita – dbaj o to na etapie ubijania białek.

**Krok 13.** Napełnij przygotowane foremki ciastem do ok. połowy ich wysokości – keks wyrośnie podczas pieczenia. Wstaw do piekarnika nagrzanego do 175°C (góra-dół, bez termoobiegu) i piecz 50–70 minut. Po 50 minutach wbij drewniany patyczek w środek keksu – jeśli wychodzi suchy, ciasto jest gotowe.
- *Dlaczego:* Ciasto wypełnione bakaliami potrzebuje czasu, by środek był dobrze wypieczony, a patyczek to niezawodny sposób sprawdzenia gotowości.
- *Pro tip:* Jeśli wierzch keksu zbyt szybko się rumieni, przykryj go luźno folią aluminiową i dopiecz do końca.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 520 kcal |
| Białko | 9.5 g |
| Węglowodany | 62 g |
| Cukry | 34 g |
| Tłuszcze | 26 g |
| Błonnik | 3.2 g |
| Sód | 180 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę upiec keks dzień wcześniej?**

Tak, a nawet warto – keks smakuje najlepiej drugiego lub trzeciego dnia po upieczeniu, gdy aromaty się przegryzą. Przechowuj go szczelnie owinięty w folię spożywczą lub w zamkniętym pojemniku.

**Czym mogę zastąpić olejek arakowy?**

Olejek arakowy możesz zastąpić olejkiem migdałowym lub waniliowym, ewentualnie dodać odrobinę więcej rumu. Smak będzie nieco inny, ale wciąż aromatyczny.

**Jak długo można przechowywać keks?**

Dobrze owinięty keks możesz przechowywać w chłodnym, suchym miejscu nawet przez 2–3 tygodnie. Jeśli chcesz go dłużej przechować, możesz go zamrozić na do 3 miesięcy.

**Czy można użyć innego alkoholu zamiast rumu?**

Tak, możesz użyć koniaku, brandy lub likieru pomarańczowego. Alkohol podkreśla smak bakalii i działa jako naturalny konserwant.

**Dlaczego bakalie opadają na dno keksu?**

Opadanie bakalii najczęściej wynika z niedostatecznego obtoczenia ich w mące lub zbyt rzadkiego ciasta. Upewnij się, że każdy kawałek bakalii jest pokryty mąką, zanim dodasz je do ciasta.

**Czy mogę zmniejszyć przepis na połowę?**

Tak, możesz przepołowić wszystkie składniki i użyć mniejszych foremek. Czas pieczenia może być nieco krótszy – sprawdzaj gotowość patyczkiem już po 40 minutach.