---
slug: szarlotka-na-mace-orkiszowej
title: "Szarlotka na mące orkiszowej"
servings: 8
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good", "dessert"]
---

# Szarlotka na mące orkiszowej

Szarlotka na mące orkiszowej to aromatyczne, kruche ciasto z nadzieniem z duszonych jabłek z wanilią i cytryną. Ciasto jest delikatniejsze i bardziej treściwe niż tradycyjne, a brązowy cukier nadaje mu lekko karmelowy posmak. Idealna na jesienne popołudnie podana lekko ciepła z łyżką śmietany.

## Składniki

- 270 g mąka orkiszowa (Najlepiej typ 700 lub 630; można użyć jasnej orkiszowej dla delikatniejszego ciasta)
- 1 łyżeczka proszek do pieczenia
- 1 szczypta sól
- 170 g masło zimne (Musi być bardzo zimne, wyjęte prosto z lodówki – dzięki temu ciasto będzie kruche)
- 70 g drobny brązowy cukier (Ilość według preferencji: 50 g dla mniej słodkiego, 90 g dla słodszego ciasta)
- 2 szt żółtko jaja
- 1.5 kg jabłka słodkie (Np. Antonówka lub Szampion; słodkie odmiany wymagają mniej cukru)
- 1 szt laska wanilii (Przekrój laskę wzdłuż i wyskrob ziarenka do jabłek)
- 0.5 szt sok z cytryny (Zapobiega ciemnieniu jabłek i nadaje świeży smak)

## Przygotowanie

1. Jabłka obierz, zetrzyj na tarce o grubych oczkach i przełóż do garnka o grubszym dnie.
2. Dodaj ziarenka z laski wanilii i sok z połowy cytryny, następnie smaż na małym ogniu, mieszając, aż nadmiar soku odparuje.
3. Przełóż jabłka do miseczki i odstaw do całkowitego wystudzenia.
4. Formę wysmaruj masłem, wyłóż papierem do pieczenia tak, by przykleił się do ścianek.
5. Przesiej mąkę orkiszową z proszkiem do pieczenia na stolnicę lub do misy miksera, dodaj cukier i sól.
6. Dodaj zimne masło pokrojone w kostkę i posiekaj nożem lub mieszaj mieszadłem miksera, aż powstanie kruszonka.
7. Dodaj żółtka i szybko zagnieć ciasto (lub wymieszaj mikserem), aż połączy się w jednolitą masę.
8. Podziel ciasto na 2 równe części, zawiń każdą w folię spożywczą i włóż do lodówki na 1 godzinę.
9. Nagrzej piekarnik do 180°C (grzanie góra-dół, bez termoobiegu).
10. Jedną część ciasta rozwałkuj między dwoma arkuszami papieru i przełóż do formy, formując równomierny spód.
11. Wyłóż wystudzone jabłka równomiernie na spód ciasta.
12. Drugą część ciasta zetrzyj na tarce o grubych oczkach lub rozwałkuj i połóż na jabłkach jako wierzch.
13. Wstaw do nagrzanego piekarnika i piecz 45–50 minut, aż wierzch będzie złocisty; jeśli przyciemnia się za szybko, przykryj folią aluminiową.
14. Przed podaniem posyp szarlotę cukrem pudrem według uznania.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Obierz jabłka ze skórki, zetrzyj je na tarce z dużymi otworami i przełóż do garnka z grubszym dnem, żeby nie przypalały się od spodu.
- *Dlaczego:* Tarcie jabłek zamiast krojenia sprawia, że nadzienie jest bardziej jednolite i szybciej odparowuje nadmiar soku.
- *Pro tip:* Ścieraj jabłka bezpośrednio nad garnkiem, żeby nie traciły soku na deskę do krojenia.

**Krok 2.** Przekrój laskę wanilii wzdłuż ostrym nożem, wyskrob ziarenka czubkiem noża i dodaj do garnka razem z sokiem wyciśniętym z połowy cytryny; smaż na małym ogniu, mieszając co kilka minut.
- *Dlaczego:* Odparowanie soku sprawia, że nadzienie nie jest wodniste i nie rozmiękcza spodu ciasta.
- *Pro tip:* Wrzuć do garnka również pustą laskę wanilii podczas duszenia – wzmocni aromat, a przed wyłożeniem na ciasto po prostu ją wyjmij.

**Krok 3.** Kiedy jabłka są miękkie i bez nadmiaru płynu, przełóż je do szerokiej miski i zostaw w temperaturze pokojowej, aż całkowicie wystygną.
- *Dlaczego:* Gorące nadzienie stopiłoby masło w cieście, przez co szarlotka mogłaby wyjść ciężka i tłusta zamiast krucha.
- *Pro tip:* Możesz przyspieszyć studzenie, rozkładając jabłka cienką warstwą na blasze.

**Krok 4.** Posmaruj wnętrze formy do pieczenia cienką warstwą masła, a następnie wyłóż papierem do pieczenia – masło sprawi, że papier nie będzie się przesuwał.
- *Dlaczego:* Dobrze wyłożona forma sprawia, że ciasto nie przykleja się i łatwo je wyjąć po upieczeniu.
- *Pro tip:* Jeśli używasz formy o ruchomym dnie, wystarczy wyłożyć sam spód papierem, a boki lekko posmarować masłem.

**Krok 5.** Przesiej mąkę orkiszową razem z proszkiem do pieczenia przez sito bezpośrednio na stolnicę lub do misy miksera, dodaj cukier i sól.
- *Dlaczego:* Przesiewanie mąki napowietrza ją i równomiernie miesza suche składniki, co przekłada się na bardziej jednolitą strukturę ciasta.
- *Pro tip:* Użyj drobnego brązowego cukru – grubszy może nie rozpuścić się całkowicie w krótko wyrabianym cieście kruchym.

**Krok 6.** Dodaj zimne masło pokrojone w małą kostkę (ok. 1 cm) i szybko posiekaj je z mąką nożem lub wymieszaj w mikserze hakiem do ciasta, aż masa przypomina gruboziarnistą kruszonkę.
- *Dlaczego:* Zimne masło nie topi się podczas siekania, dzięki czemu w cieście pozostają małe kawałki tłuszczu tworzące kruchą, warstwową strukturę.
- *Pro tip:* Jeśli robisz ciasto ręcznie, pracuj szybko – ciepło dłoni może zbyt mocno rozmiękczyć masło.

**Krok 7.** Dodaj żółtka do kruszonki i szybko zagnieć całość dłońmi lub włącz mikser, mieszając tylko do momentu, gdy ciasto połączy się w jednolitą masę.
- *Dlaczego:* Zbyt długie wyrabianie ciasta kruchego rozwija gluten, przez co ciasto staje się twarde zamiast delikatne i kruche.
- *Pro tip:* Ciasto powinno dać się zebrać w kulę, ale nie musi być idealnie gładkie – kilka pęknięć na powierzchni to norma.

**Krok 8.** Podziel ciasto na dwie równe części, każdą uformuj w placek, szczelnie owiń folią spożywczą i umieść w lodówce na minimum 1 godzinę.
- *Dlaczego:* Schłodzenie pozwala glutenowi odpocząć i sprawia, że ciasto jest łatwiejsze do wałkowania i mniej kurczy się podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Możesz przygotować ciasto dzień wcześniej i trzymać w lodówce do 24 godzin – smak jest wtedy nawet lepszy.

**Krok 9.** Włącz piekarnik i ustaw temperaturę na 180°C z grzaniem góra-dół (bez termoobiegu); poczekaj aż piekarnik w pełni się nagrzeje przed włożeniem ciasta.
- *Dlaczego:* Włożenie szarlotki do zimnego piekarnika powoduje, że ciasto nie chrupie, a nadzienie może wyciec przed zestaleniem skórki.
- *Pro tip:* Wstaw kratkę do środkowego poziomu piekarnika – zapewnia to równomierne pieczenie zarówno od spodu, jak i od góry.

**Krok 10.** Wyjmij jedną część ciasta z lodówki, połóż między dwoma arkuszami papieru do pieczenia i wałkuj wałkiem na placek nieco większy niż dno formy, następnie przenieś do formy i uformuj spód z lekko uniesionymi brzegami.
- *Dlaczego:* Wałkowanie między arkuszami papieru zapobiega przyklejaniu się ciasta bez konieczności dosypywania mąki, która mogłaby zmienić proporcje.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto pęka podczas przekładania, po prostu przyklej kawałki z powrotem do formy – ciasto kruche bardzo dobrze się skleja po upieczeniu.

**Krok 11.** Równomiernie wyłóż wystudzone nadzienie jabłkowe na spód ciasta, zostawiając ok. 1 cm od krawędzi.
- *Dlaczego:* Równomierna warstwa nadzienia zapewnia, że każdy kawałek szarlotki będzie miał tę samą ilość jabłek.
- *Pro tip:* Jeśli nadzienie puściło dodatkowy sok podczas studzenia, odcedź go łyżką lub sitkiem przed wyłożeniem na ciasto.

**Krok 12.** Drugą część ciasta zetrzyj na tarce z dużymi otworami bezpośrednio nad jabłkami lub rozwałkuj i połóż jako płaski wierzch, delikatnie dociskając do krawędzi.
- *Dlaczego:* Starta kruszonka tworzy chrupiący, lekki wierzch, natomiast rozwałkowany placek daje bardziej klasyczny efekt zamkniętej szarlotki.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto za bardzo przykleją się do tarki, włóż je na 10 minut do zamrażarki – mrożone ciasto ściera się znacznie łatwiej.

**Krok 13.** Wstaw formę do nagrzanego piekarnika i piecz 45–50 minut, aż wierzch będzie pięknie złocisty; jeśli zaczyna zbyt ciemnieć po 30 minutach, luźno połóż na nim kawałek folii aluminiowej.
- *Dlaczego:* Folia aluminiowa odbija część ciepła i zapobiega przypaleniu wierzchu, jednocześnie pozwalając spodowi dopiec się do końca.
- *Pro tip:* Szarlotka jest gotowa, gdy przy wstrząśnięciu formą nadzienie nie rusza się jak ciecz – po wyciągnięciu z piekarnika stężeje jeszcze bardziej podczas stygnięcia.

**Krok 14.** Po wystudzeniu posyp szarlotę cukrem pudrem przesianym przez drobne sitko.
- *Dlaczego:* Przesiewanie cukru pudru zapobiega grudkom i tworzy równomierną, delikatną warstwę na wierzchu ciasta.
- *Pro tip:* Możesz użyć szablonu z papieru, żeby uzyskać dekoracyjny wzór z cukru pudru na wierzchu szarlotki.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 410 kcal |
| Białko | 5.5 g |
| Węglowodany | 52 g |
| Cukry | 24 g |
| Tłuszcze | 20 g |
| Błonnik | 4.5 g |
| Sód | 120 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę zastąpić mąkę orkiszową zwykłą mąką pszenną?**

Tak, możesz użyć mąki pszennej typ 550 w takiej samej ilości. Ciasto będzie delikatniejsze w smaku, ale straci charakterystyczny, lekko orzechowy aromat mąki orkiszowej.

**Jakie jabłka są najlepsze do tej szarlotki?**

Najlepiej sprawdzą się jabłka słodko-kwaśne, np. Antonówka, Szampion lub Cortland. Unikaj bardzo soczystych odmian jak Gala – przed smażeniem puszczają zbyt dużo soku i nadzienie może być wodniste.

**Czy ciasto kruche na szarlotce można przygotować dzień wcześniej?**

Tak, ciasto można trzymać w lodówce do 24 godzin lub zamrozić na do 1 miesiąca. Mrożone ciasto rozmrażaj przez noc w lodówce przed użyciem.

**Dlaczego jabłka muszą być całkowicie wystudzone przed wyłożeniem na ciasto?**

Gorące nadzienie topiłoby masło w cieście kruchym, przez co szarlotka mogłaby wyjść tłusta i ciężka. Wystudzone jabłka pozwalają zachować kruchą strukturę spodu.

**Czy mogę pominąć laskę wanilii i czym ją zastąpić?**

Możesz zastąpić ją 1 łyżeczką ekstraktu waniliowego lub 2 łyżeczkami cukru wanilinowego. Smak będzie nieco mniej intensywny, ale wciąż aromatyczny.

**Jak długo można przechowywać upieczoną szarlotkę?**

Szarlotka w temperaturze pokojowej (pod przykryciem) zachowuje świeżość do 2 dni. W lodówce wytrzymuje do 5 dni; przed podaniem możesz lekko podgrzać ją w piekarniku przez 10 minut w 150°C.