---
slug: szarlotka-prowansalska
title: "Szarlotka prowansalska"
servings: 4
prep_time_minutes: 0
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["dessert", "baked_good"]
---

# Szarlotka prowansalska

Szarlotka prowansalska to wyjątkowe połączenie kruchego ciasta z aromatycznym nadzieniem z kwaśnych jabłek, dżemu pomarańczowego, cynamonu oraz świeżego tymianku i estragonu. Delikatna kruszonka z wiórkami kokosowymi lub migdałami nadaje ciastu rustykalne, południowofrancuskie charakteru. Podawana ciepła z lodami robi niesamowite wrażenie na gościach.

## Składniki

- 150 g mąka pszenna (spód) (Do ciasta spodniego; przesiać przed użyciem.)
- 100 g mąka ziemniaczana lub ryżowa (spód) (Nadaje ciastu delikatność i kruchość.)
- 50 g cukier (spód)
- 150 g masło schłodzone (spód) (Musi być zimne, prosto z lodówki.)
- 1 szt jajko
- 100 g mąka pszenna (kruszonka)
- 50 g mąka ryżowa lub ziemniaczana (kruszonka)
- 100 g wiórki kokosowe (Można zastąpić pokruszonymi lub zmielonymi płatkami migdałów.)
- 50 g cukier (kruszonka)
- 125 g masło schłodzone (kruszonka) (Zimne masło pokrojone w drobną kostkę.)
- 1 kg kwaśne jabłka (Najlepiej szara reneta lub antonówka; można użyć do 1,5 kg.)
- 1 łyżka masło (do jabłek)
- 0.5 szklanka cukier (do jabłek) (Ilość do smaku, zależnie od kwasowości jabłek.)
- 2 łyżka cukier wanilinowy (Można zastąpić 2 łyżeczkami ekstraktu z wanilii.)
- 1 łyżeczka cynamon (Pełna łyżeczka.)
- 1 szczypta suszony estragon (Można użyć świeżego; nadaje prowansalski charakter.)
- 1 szczypta suszony tymianek (Można użyć świeżego; dodawany do nadzienia jabłkowego.)
- 150 g dżem pomarańczowy (Rozsmarować cienką warstwą na spodzie ciasta.)
- 1 pęczek świeży tymianek (Do dekoracji wierzchu po 30 minutach pieczenia.) *(opcjonalnie)*
- 2 łyżka cukier puder (Do posypania upieczonej szarlotki.) *(opcjonalnie)*
- 1 opakowanie lody (Najlepiej waniliowe – do podania z ciepłą szarlotką.) *(opcjonalnie)*

## Przygotowanie

1. Przygotuj prostokątną formę o wymiarach około 26 x 33 cm (minimalna powierzchnia to 20 x 30 cm).
2. Do miski przesiej obie mąki (150 g pszennej + 100 g ziemniaczanej), dodaj 50 g cukru i pokrojone zimne masło.
3. Rozetrzyj palcami masło z mąką i cukrem, aż powstanie drobna kruszonka.
4. Dodaj jajko i szybko zagnieć ciasto, łącząc składniki w jednolitą kulę.
5. Ciasto włóż do lodówki na 1 godzinę.
6. Przygotuj kruszonkę: przesiej obie mąki (100 g pszennej + 50 g ryżowej), dodaj wiórki kokosowe, cukier i zimne masło.
7. Rozetrzyj palcami masło z pozostałymi składnikami kruszonki, aż powstanie sypka mieszanka. Wstaw do lodówki.
8. Jabłka obierz, pokrój na ćwiartki, wytnij gniazda nasienne i pokrój na kawałki około 2 cm.
9. W szerokim garnku roztop łyżkę masła, dodaj jabłka i cukier, wymieszaj i zacznij podgrzewać na średnim ogniu.
10. Dodaj cukier wanilinowy i cynamon, smaż 15 minut mieszając, aż jabłka będą miękkie. Na koniec dodaj estragon i tymianek.
11. Nagrzej piekarnik do 175°C. Wyjmij ciasto z lodówki i rozwałkuj między arkuszami papieru do pieczenia.
12. Przenieś ciasto z papierem do formy, odklej górny arkusz i podziurkuj spód widelcem. Wstaw do lodówki na 30 minut.
13. Posmaruj spód ciasta cienką warstwą dżemu pomarańczowego.
14. Wyłóż nadzienie jabłkowe równomiernie na ciasto, a następnie posyp kruszonką.
15. Wstaw do piekarnika i piecz 50–55 minut, aż wierzch i spód będą złocisto-miodowe. Po 30 min. pieczenia połóż gałązki tymianku.
16. Po upieczeniu posyp cukrem pudrem i podawaj ciepłą, opcjonalnie z lodami.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Przygotuj prostokątną formę do pieczenia o wymiarach około 26 x 33 cm. Możesz wyłożyć ją papierem do pieczenia, żeby ciasto nie przywarło.
- *Dlaczego:* Odpowiedni rozmiar formy zapewnia równomierne pieczenie ciasta i nadzienia.
- *Pro tip:* Jeśli forma jest mniejsza, ciasto będzie grubsze – wydłuż czas pieczenia o 5–10 minut.

**Krok 2.** Do dużej miski przesiej 150 g mąki pszennej i 100 g mąki ziemniaczanej przez sito. Dodaj 50 g cukru i pokrojone w kostkę zimne masło (150 g).
- *Dlaczego:* Przesiewanie mąki napowietrza ją, dzięki czemu ciasto jest bardziej kruche.
- *Pro tip:* Masło musi być naprawdę zimne – wyjmij je z lodówki tuż przed użyciem.

**Krok 3.** Rozcieraj masło z mąką i cukrem opuszkami palców, jakbyś 'szczypał' składniki. Rób to szybko, by masło nie zmiękło za bardzo. Efektem końcowym są drobne, suche okruchy.
- *Dlaczego:* Technika rozcierania palcami tworzy kruche, warstwowe ciasto bez zbędnego wyrabiania glutenu.
- *Pro tip:* Jeśli masz ciepłe dłonie, możesz użyć tarki do zmrożonego masła zamiast kroić je nożem.

**Krok 4.** Wbij jedno jajko do miski z kruszonką i szybko zagnieć ciasto rękoma lub łyżką, aż całość połączy się w jednolitą, gładką kulę. Nie wyrabiaj zbyt długo.
- *Dlaczego:* Zbyt długie wyrabianie aktywuje gluten i ciasto stanie się twarde zamiast kruche.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto się kruszy i nie chce się łączyć, dodaj kilka kropel zimnej wody.

**Krok 5.** Owiń kulę ciasta folią spożywczą lub włóż do miski przykrytej talerzem i wstaw do lodówki na 1 godzinę.
- *Dlaczego:* Schłodzenie pozwala glutenowi odpocząć i ułatwia wałkowanie bez kurczenia się ciasta.
- *Pro tip:* Możesz przygotować ciasto nawet dzień wcześniej i zostawić w lodówce do następnego dnia.

**Krok 6.** Przesiej 100 g mąki pszennej i 50 g mąki ryżowej do czystej miski. Dodaj 100 g wiórków kokosowych (lub zmielonych migdałów), 50 g cukru i 125 g zimnego masła pokrojonego w małe kawałki.
- *Dlaczego:* Kruszonka musi zawierać zimne masło, żeby po upieczeniu była chrupiąca, a nie zbita.
- *Pro tip:* Wiórki kokosowe warto lekko podprażyć na suchej patelni przed dodaniem – zyskają głębszy aromat.

**Krok 7.** Rozcieraj palcami masło z pozostałymi składnikami kruszonki, aż powstanie sypka, przypominająca mokry piasek mieszanka. Wstaw miskę do lodówki na czas przygotowania jabłek.
- *Dlaczego:* Schłodzona kruszonka lepiej trzyma formę w piekarniku i nie roztapia się przed zrumienieniem.
- *Pro tip:* Kruszonkę możesz przygotować dzień wcześniej i przechowywać w lodówce w zamkniętym pojemniku.

**Krok 8.** Obierz jabłka ze skórki za pomocą obieraczki lub noża. Pokrój każde jabłko na 4 ćwiartki i wytnij gniazdo nasienne. Następnie pokrój kawałki na mniejsze – ok. 2 cm.
- *Dlaczego:* Równomierna wielkość kawałków zapewnia jednakowe mięknienie jabłek podczas smażenia.
- *Pro tip:* Jabłka krój tuż przed smażeniem – jeśli poczernieją od powietrza, skrop je sokiem z cytryny.

**Krok 9.** W dużym, szerokim garnku lub patelni roztop 1 łyżkę masła na średnim ogniu. Dodaj pokrojone jabłka i pół szklanki cukru. Wymieszaj drewnianą łyżką.
- *Dlaczego:* Masło i cukier chronią jabłka przed przypaleniem i nadają im głębszy, karmelizowany smak.
- *Pro tip:* Szeroki garnek przyspiesza odparowanie soku – jabłka szybciej się zagęszczają i nie będą wodniste.

**Krok 10.** Dodaj 2 łyżki cukru wanilinowego i 1 łyżeczkę cynamonu. Smaż jabłka przez około 15 minut na średnim ogniu, mieszając co kilka minut. Gdy jabłka zmiękną i zaczną się rozpadać, wyłącz ogień i dodaj szczyptę estragonu i szczyptę tymianku. Wymieszaj.
- *Dlaczego:* Gotowanie jabłek usuwa nadmiar wody i intensyfikuje smak, dzięki czemu nadzienie nie rozmoknie ciasta.
- *Pro tip:* Nadzienie powinno być gęste – jeśli jest zbyt wodniste, smaż jeszcze kilka minut bez pokrywki.

**Krok 11.** Nagrzej piekarnik do 175°C (grzałka góra-dół). Wyjmij ciasto z lodówki i połóż je między dwoma arkuszami papieru do pieczenia. Wałkuj równomiernie, aż uzyskasz placek o wymiarach formy.
- *Dlaczego:* Papier zapobiega przyklejeniu się ciasta do blatu i wałka, ułatwiając przeniesienie do formy.
- *Pro tip:* Jeśli ciasto się kruszy podczas wałkowania, zostaw je na 5 minut w temperaturze pokojowej – lekko zmięknie.

**Krok 12.** Przenieś ciasto razem z dolnym papierem do formy. Odklej górny arkusz. Podziurkuj całą powierzchnię ciasta widelcem (ok. 20 nakłuć). Wstaw formę do lodówki na 30 minut.
- *Dlaczego:* Nakłucia zapobiegają wybrzuszeniu spodu ciasta podczas pieczenia.
- *Pro tip:* Schłodzenie formy przed pieczeniem zapobiega kurczeniu się ciasta w piekarniku.

**Krok 13.** Wyjmij formę z lodówki. Za pomocą łyżki lub silikonowego pędzelka rozsmaruj 150 g dżemu pomarańczowego cienką warstwą na całym spodzie ciasta.
- *Dlaczego:* Dżem tworzy barierę między ciastem a jabłkami, zapobiegając rozmoczeniu spodu.
- *Pro tip:* Dżem nie musi być rozmarowany idealnie – ważne, żeby pokrył większość powierzchni.

**Krok 14.** Wyłóż nadzienie jabłkowe równomiernie na ciasto. Następnie posyp całą powierzchnię kruszonką z lodówki, rozkładając ją luźno.
- *Dlaczego:* Równomierne rozłożenie kruszonki gwarantuje, że każdy kawałek ciasta będzie równie chrupiący.
- *Pro tip:* Nie ugniataj kruszonki – zostaw ją luźną, żeby po upieczeniu była chrupiąca, a nie zbita.

**Krok 15.** Wstaw formę do nagrzanego piekarnika i piecz przez 50–55 minut. Po 30 minutach pieczenia ostrożnie połóż na wierzchu kilka gałązek świeżego tymianku. Gotowość sprawdzaj, obserwując kolor – kruszonka powinna być złocisto-miodowa.
- *Dlaczego:* Dłuższy czas pieczenia pozwala spodowi się dobrze wysmażyć i stać się chrupiącym, a nie surowym.
- *Pro tip:* Jeśli po 30 minutach wierzch bardzo szybko się rumieni, przykryj formę luźno folią aluminiową.

**Krok 16.** Wyjmij szarlotkę z piekarnika i ostudź przez co najmniej 15 minut. Posyp cukrem pudrem przez sito, pokrój w prostokąty i podawaj – najlepiej ciepłą z gałką lodów waniliowych.
- *Dlaczego:* Lekkie ostudzenie sprawia, że nadzienie tężeje i szarlotka łatwiej się kroi bez rozpadania.
- *Pro tip:* Cukier puder sypiesz przez drobne sito tuż przed podaniem – w przeciwnym razie wchłonie się w ciasto.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 720 kcal |
| Białko | 7.5 g |
| Węglowodany | 98 g |
| Cukry | 52 g |
| Tłuszcze | 34 g |
| Błonnik | 5.2 g |
| Sód | 180 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę użyć innego rodzaju jabłek niż szara reneta lub antonówka?**

Tak, ale najlepsze efekty dają kwaśne odmiany, które dobrze trzymają formę podczas gotowania. Unikaj słodkich jabłek jak golden – nadzienie będzie zbyt mdłe i wodniste.

**Czy szarlotka prowansalska różni się bardzo od klasycznej polskiej szarlotki?**

Tak – główna różnica to dodatek dżemu pomarańczowego, tymianku i estragonu, które nadają ciastu wyraźny prowansalski charakter. Klasyczna szarlotka ma prostsze, bardziej korzenne nadzienie bez ziołowych akcentów.

**Czy mogę przygotować ciasto i kruszonkę dzień wcześniej?**

Tak, zarówno ciasto na spód, jak i kruszonkę można przygotować dzień wcześniej i przechowywać w lodówce. To wygodne rozwiązanie, gdy chcesz rozłożyć pracę na dwa dni.

**Jak sprawdzić, czy szarlotka jest dobrze upieczona?**

Kruszonka powinna mieć złocisto-miodowy kolor, a spód ciasta nie powinien być surowy ani miękki. Możesz delikatnie unieść brzeg szarlotki szpatułką i sprawdzić kolor spodu – powinien być jasnobrązowy.

**Czy wiórki kokosowe można zastąpić migdałami?**

Tak, przepis przewiduje tę zamianę – użyj pokruszonych lub zmielonych płatków migdałów w tej samej ilości. Migdały nadają kruszonkę nieco bardziej wyrafinowany smak i chrupkość.

**Jak przechowywać upieczoną szarlotkę?**

Szarlotkę przechowuj w temperaturze pokojowej przykrytą ściereczką przez 1–2 dni lub w lodówce do 4 dni. Przed podaniem możesz ją lekko odgrzać w piekarniku w 150°C przez 10 minut.