---
slug: wariant-chleb-pszenno-orkiszowy-na-zakwasie-zytnim-z-ziarnami-slonecznika-i-pestkami-dyni
title: "Wariant Chleb pszenno-orkiszowy na zakwasie żytnim z ziarnami słonecznika i pestkami dyni"
servings: 10
prep_time_minutes: 180
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["baked_good"]
---

# Wariant Chleb pszenno-orkiszowy na zakwasie żytnim z ziarnami słonecznika i pestkami dyni

Puszysty chleb pszenno-orkiszowy na zakwasie żytnim z dodatkiem słonecznika i pestek dyni to doskonały wybór dla miłośników domowego pieczywa o głębszym smaku. Zakwas nadaje bochenku charakterystyczną lekką kwaskowatość, a ziarna wzbogacają go o chrupiącą teksturę i wartości odżywcze.

## Składniki

- 350 ml woda (Letnia, ok. 37°C – nie za gorąca, by nie zabić drożdży)
- 15 g drożdże świeże (Można zastąpić 5 g drożdży instant)
- 1 łyżeczka cukier (Aktywuje drożdże)
- 2 łyżka zakwas żytni (Przed użyciem dokarmić: 2 łyżki mąki żytniej + odrobina wody do konsystencji gęstej śmietany)
- 1 łyżeczka sól
- 400 g mąka pszenna typ 550
- 100 g mąka orkiszowa typ 650 (Nadaje chlebowi orzechowy aromat)
- 100 g mieszanka do wypieku chleba (Gotowa mieszanka chlebowa poprawia strukturę miękiszu)
- 1 łyżka słonecznik łuskany
- 1 łyżka pestki dyni

## Przygotowanie

1. Wlej 350 ml letniej wody do naczynia miksera, dodaj 15 g drożdży i 1 łyżeczkę cukru, mieszaj 2 min w 37°C.
2. Dodaj 2 łyżki zakwasu żytniego i mieszaj kolejne 2 min w 40°C na obrotach 2.
3. W osobnej misce wymieszaj sól, obie mąki, mieszankę chlebową, słonecznik i pestki dyni.
4. Przesyp suche składniki do naczynia miksującego i wyrabiaj ciasto przez 3 minuty.
5. Pozostaw ciasto w naczyniu do wyrośnięcia na 45–60 minut, aż podwoi objętość.
6. Wyrabiaj ciasto ponownie przez 3 minuty, aby odgazować.
7. Przełóż ciasto do natłuszczonej i obsypanej mąką blaszki (40 cm), obsyp wierzch mąką.
8. Przykryj natłuszczoną folią spożywczą i pozostaw do wyrośnięcia na ok. 40 minut.
9. Nagrzej piekarnik do 220°C; wlej pół szklanki wody na dno piekarnika dla pary, piecz 15 minut.
10. Zmniejsz temperaturę do 180°C i piecz 30 minut; 10 minut przed końcem wyjmij chleb z blaszki.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Wlej 350 ml letniej wody do naczynia miksera (powinna być ciepła w dotyku, ale nie parzyć). Dodaj 15 g pokruszonych drożdży i 1 łyżeczkę cukru. Ustaw mieszanie na 2 minuty w temperaturze 37°C.
- *Dlaczego:* Ciepła woda i cukier aktywują drożdże, dzięki czemu zaczną pracować i spulchniać ciasto.
- *Pro tip:* Sprawdź drożdże – jeśli po 5 minutach nie widać piany ani bąbelków, drożdże mogą być nieświeże i należy je wymienić.

**Krok 2.** Dodaj 2 czubate łyżki zakwasu żytniego do mieszaniny drożdżowej. Mieszaj 2 minuty w 40°C na obrotach 2. Zakwas powinien być wcześniej dokarmiony i aktywny.
- *Dlaczego:* Zakwas wzbogaca smak chleba o lekką kwaskowatość i wspomaga strukturę miękiszu.
- *Pro tip:* Dobrze nakarmiony zakwas powinien pachnieć przyjemnie kwaśno – jeśli śmierdzi octem, rozcieńcz go wodą i dokarm dzień wcześniej.

**Krok 3.** W osobnej, dużej misce połącz suchą łyżeczkę soli, 400 g mąki pszennej typ 550, 100 g mąki orkiszowej typ 650, 100 g mieszanki chlebowej, 1 łyżkę słonecznika i 1 łyżkę pestek dyni. Wymieszaj łyżką.
- *Dlaczego:* Wstępne wymieszanie suchych składników zapewnia równomierne rozłożenie soli i ziaren w całym chlebie.
- *Pro tip:* Nie wsypuj soli bezpośrednio na drożdże – sól je zabija; dlatego mieszamy ją najpierw z mąką.

**Krok 4.** Przesyp mieszankę suchych składników do naczynia miksującego z zaczynem drożdżowo-zakwasowym. Uruchom program 'Ciasto' lub wyrabiaj na niskich obrotach przez 3 minuty.
- *Dlaczego:* Wyrabianie rozwija gluten, który odpowiada za elastyczność i strukturę chleba.
- *Pro tip:* Ciasto powinno odchodzić od ścianek miski – jeśli klei się zbyt mocno, dodaj łyżkę mąki.

**Krok 5.** Zostaw ciasto w naczyniu przykryte ściereczką lub folią w ciepłym miejscu na 45–60 minut, aż wyraźnie urośnie.
- *Dlaczego:* Pierwsze wyrastanie (fermentacja wstępna) pozwala drożdżom i zakwasowi wytworzyć dwutlenek węgla, który spulchni ciasto.
- *Pro tip:* Idealna temperatura wyrastania to 24–28°C – możesz postawić miskę w lekko nagrzanym i wyłączonym piekarniku.

**Krok 6.** Wyrabiaj ciasto ponownie przez 3 minuty, żeby usunąć nadmiar gazu.
- *Dlaczego:* Odgazowanie wyrównuje strukturę miękiszu i pozwala uniknąć dużych dziur w chlebie.
- *Pro tip:* Nie wyrabiaj zbyt długo po wyrośnięciu – wystarczą 2–3 minuty, by uformować gładkie ciasto.

**Krok 7.** Posmaruj wnętrze blaszki (40 cm) olejem lub masłem i oprósz mąką. Przełóż ciasto do blaszki i wygładź wierzch wilgotną dłonią. Obsyp wierzch odrobiną mąki.
- *Dlaczego:* Natłuszczenie i mąka zapobiegają przywieraniu chleba do blaszki po upieczeniu.
- *Pro tip:* Możesz obsypać wierzch dodatkowymi ziarnami słonecznika lub pestek dyni dla efektownego wyglądu.

**Krok 8.** Przykryj blaszkę z ciastem natłuszczoną folią spożywczą i zostaw w ciepłym miejscu na ok. 40 minut, aż ciasto urośnie ponad krawędź blaszki.
- *Dlaczego:* Drugie wyrastanie (garowanie) sprawia, że chleb będzie lekki i puszysty po upieczeniu.
- *Pro tip:* Folia musi być natłuszczona – inaczej przyklei się do wyrośniętego ciasta i je uszkodzi przy ściąganiu.

**Krok 9.** Nagrzej piekarnik do 220°C (góra-dół). Wstaw chleb do piekarnika i wlej pół szklanki wody na dno lub na blachę poniżej – powstanie para. Piecz 15 minut.
- *Dlaczego:* Para wodna na początku pieczenia sprawia, że skórka pozostaje elastyczna i chleb lepiej rośnie w piekarniku.
- *Pro tip:* Użyj żaroodpornego naczynia z wodą na dnie piekarnika – to bezpieczniejsze niż lanie wody bezpośrednio na grzałkę.

**Krok 10.** Zmniejsz temperaturę do 180°C i piecz kolejne 30 minut. Na 10 minut przed końcem wyjmij chleb z blaszki i dopiekaj go bezpośrednio na kratce piekarnika.
- *Dlaczego:* Dopiekanie bez blaszki pozwala skórce na boki i spód stać się chrupiącymi ze wszystkich stron.
- *Pro tip:* Chleb jest gotowy, gdy po stuknięciu w spód wyda głuchy, pusty dźwięk – jak bęben.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 198 kcal |
| Białko | 6.5 g |
| Węglowodany | 36.2 g |
| Cukry | 1.2 g |
| Tłuszcze | 3.4 g |
| Błonnik | 2.1 g |
| Sód | 210 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy mogę pominąć zakwas i użyć tylko drożdży?**

Tak, chleb wyrośnie i będzie smaczny, ale straci charakterystyczną kwaskowatość i złożony smak. Zwiększ wtedy ilość drożdży do 20 g.

**Jak przechowywać upieczony chleb?**

Chleb najlepiej przechowywać w lnianym worku lub owiniętym w ściereczkę w temperaturze pokojowej do 4 dni. Można go też pokroić i zamrozić na do 3 miesięcy.

**Czy mogę użyć innych ziaren zamiast słonecznika i dyni?**

Tak, świetnie sprawdzą się siemię lniane, sezam, mak czy nasiona chia. Możesz też zwiększyć ilość ziaren do 3–4 łyżek, jeśli lubisz bardziej chrupiące pieczywo.

**Dlaczego mój chleb nie urósł?**

Najczęstszą przyczyną jest nieaktywny zakwas lub zbyt stare drożdże. Upewnij się, że zakwas jest aktywny (bąbelkuje) i że drożdże nie przekroczyły daty ważności. Temperatura wyrastania poniżej 20°C też znacznie spowalnia ten proces.

**Czy mogę zrobić ten chleb bez miksera?**

Tak, wystarczy wyrobić ciasto ręcznie przez około 10 minut, aż stanie się gładkie i elastyczne i będzie odchodzić od dłoni.

**Po co wlewać wodę na dno piekarnika?**

Para wodna na początku pieczenia spowalnia twardnienie skórki, dzięki czemu chleb może swobodnie rosnąć i uzyskać chrupiącą, błyszczącą skórkę. To prosty domowy sposób na efekt piekarniczy.