---
slug: zupa-z-trzynastego-miesiaca
title: "Zupa z \"Trzynastego miesiąca\""
servings: 2
prep_time_minutes: 15
cook_time_minutes: 0
difficulty: medium
categories: ["soup"]
---

# Zupa z "Trzynastego miesiąca"

Zupa z "Trzynastego miesiąca" to aromatyczna potrawa z ziemniakami, selerem i jabłkami Jonagold, z delikatnym słodko-kwaśnym smakiem. Gotuje się ją bez mięsa, z dodatkiem śmietany i chrupiących grzanek karmelowych. Idealna na chłodne wieczory – połączenie warzyw, owoców i ciepłego aromatu przypraw.

## Składniki

- 2 szt ziemniaki
- 1 szt seler bulwiasty
- 30 ml oliwa z oliwek (łącznie ok. 2 łyżki)
- 30 g masło (łącznie ok. 2 łyżki)
- 0 szt sól (do smaku)
- 0 szt pieprz (do smaku)
- 0 szt papryka wędzona (do smaku)
- 0 szt tymianek (do smaku)
- 0 szt cumin (do smaku)
- 2 szt jabłka jonagold
- 15 g cukier kryształ (ok. 1 łyżka)
- 1 pęczek natka pietruszki (posiekana)
- 1 szt bułka pszenna (na grzanki)
- 100 ml śmietana 18% (ok. 4 łyżki)

## Przygotowanie

1. Pokrój ziemniaki w drobną kostkę i wrzuć do garnka z lekko osoloną wodą.
2. Obierz mały seler bulwiasty i zetrzyj go na tarce o dużych oczkach.
3. W dużym garnku rozgrzej łyżkę oliwy i łyżkę masła, dodaj zetrzyty seler i podsmaż, mieszając.
4. Dodaj podsmażony seler do ziemniaków gotujących się w wodzie.
5. Gotuj ziemniaki z selerym, aż warzywa zmiękną.
6. Obierz jabłka i zetrzyj je na grubej tarce.
7. W małej patelni rozgrzej łyżkę oliwy i trochę masła, dodaj starte jabłka.
8. Dodaj niewielką ilość cukru do jabłek, aby je lekko osłodzić.
9. Dodaj jeszcze odrobinę cukru, jeśli smak wymaga.
10. Szybko podsmaż jabłka, nie dopuszczając do ich rozpadnięcia się na miazgę.
11. Trzy czwarte podsmażonych jabłek dodaj do zupy, resztę odłóż na później.
12. Gotuj zupę jeszcze kilka minut, aby składniki dobrze się połączyły.
13. Dodaj posiekaną natkę pietruszki do zupy, nie przesadzając z ilością.
14. Przygotuj grzanki, krojąc bułkę w bardzo małe kosteczki.
15. Na rozgrzane masło wrzuć kosteczki bułki i posyp łyżką cukru kryształ.
16. Mieszaj, aż cukier stopi się i utworzy karmel pokrywający grzanki.
17. Wyłóż grzanki karmelowe na tackę i pozostaw do ostygnięcia i zastygnięcia.
18. Zmiksuj zupę blenderem ręcznym, zostawiając część kawałków warzyw i jabłek.
19. Dodaj śmietanę do zupy i wymieszaj.
20. Rozлей zupę do miseczek, dodaj odłożone paseczki jabłek, posyp natką i grzankami karmelowymi.

## Wskazówki dla początkujących

**Krok 1.** Obierz ziemniaki i pokrój je w małe, równe kosteczki o boku ok. 1 cm, aby równomiernie się gotowały. Wrzuć je do garnka i zalej zimną wodą, dodaj szczyptę soli.
- *Dlaczego:* Małe kawałki gotują się szybciej i równomierniej, a zimna woda zapobiega rozpadaniu się warzyw.
- *Pro tip:* Ziemniaki lepiej gotują się od zimnej wody – nie rozpadają się i zachowują strukturę.

**Krok 2.** Obierz seler bulwiasty i zetrzyj go na grubej stronie tarcy, aby zachować lekko chrupiącą teksturę.
- *Dlaczego:* Ścieranie na grubej tarce zapewnia lepszą konsystencję po podsmażeniu i gotowaniu.
- *Pro tip:* Jeśli seler jest suchy, możesz go odstawić w wodzie na kilka minut przed tarciem.

**Krok 3.** W dużym garnku rozgrzej 15 ml oliwy i 15 g masła, dodaj zetrzyty seler i podsmaż 3–4 minuty, często mieszając.
- *Dlaczego:* Podsmażenie selera intensyfikuje jego słodki, orzechowy smak i poprawia aromat zupy.
- *Pro tip:* Nie przegrzewaj tłuszczu – masło nie powinno się spalić, tylko pięknie rozpuścić.

**Krok 4.** Przełóż podsmażony seler do garnka z ziemniakami gotującymi się w wodzie.
- *Dlaczego:* Dodanie podsmażonego selera do zupy wzbogaca jej smak i zapewnia głębię aromatu.
- *Pro tip:* Możesz odstawić trochę selera na dekorację, jeśli chcesz dodać kreskę koloru.

**Krok 5.** Gotuj ziemniaki i seler razem przez kolejne 15–20 minut, aż warzywa będą miękkie, ale nie rozpadły się.
- *Dlaczego:* Warzywa muszą być miękkie, by dało się je dobrze zmiksować, ale nie aż do stanu miazgi.
- *Pro tip:* Sprawdź miękkość widełkami – powinny łatwo wchodzić do kawałków.

**Krok 6.** Obierz jabłka Jonagold, usuń serduszko i zetrzyj je na grubej tarce, aby zachować strukturę.
- *Dlaczego:* Gruba tarka zapobiega zamienieniu się jabłek w kałużę podczas podsmażania.
- *Pro tip:* Użyj jabłek z kwaśnym smakiem, np. Jonagold, by zupa miała ładny kontrast smakowy.

**Krok 7.** W małej patelni rozgrzej 15 ml oliwy i 10 g masła, dodaj starte jabłka i podsmaż 2–3 minuty.
- *Dlaczego:* Podsmażenie jabłek podkreśla ich naturalną słodycz i zapobiega rozpadaniu się w zupie.
- *Pro tip:* Nie przegrzewaj – jabłka powinny być lekko miękkie, ale nie zmienić się w puree.

**Krok 8.** Dodaj łyżeczkę cukru (ok. 5 g) do jabłek i delikatnie wymieszaj, by się rozpuścił.
- *Dlaczego:* Cukier podkreśla słodycz jabłek, ale nie powinien przeważać nad ich kwaśnością.
- *Pro tip:* Lepiej dodać za mało niż za dużo – zawsze możesz dosłodzić później.

**Krok 9.** Spróbuj jabłek i dodaj odrobinę więcej cukru, jeśli smak jest zbyt kwaśny.
- *Dlaczego:* Idealny smak to delikatny balans między słodyczą a kwasem.
- *Pro tip:* Dodawaj cukier łyżeczkami i próbuj po każdym dodaniu.

**Krok 10.** Szybko podsmaż jabłka przez 1–2 minuty, nie mieszając zbyt często, by nie rozpadły się.
- *Dlaczego:* Krótkie podsmażenie zachowuje strukturę jabłek i ich aromat.
- *Pro tip:* Użyj drewnianej łyżki, by delikatnie mieszać i nie uszkodzić paseczków.

**Krok 11.** Trzy czwarte podsmażonych jabłek dodaj do zupy, a jedną czwartą odłóż na dekorację.
- *Dlaczego:* Dodanie większości jabłek do zupy wzbogaca jej smak, a odłożone dają świeżość i wygląd.
- *Pro tip:* Odłożone jabłka możesz lekko schłodzić, by nie przegrzały się w misce.

**Krok 12.** Gotuj zupę razem z dodanymi jabłkami przez kolejne 5 minut, by smaki się połączyły.
- *Dlaczego:* Krótkie dokończenie gotowania pozwala składnikom dobrze się wymieszać.
- *Pro tip:* Nie gotuj zbyt długo – jabłka mogą się rozpaść i zupa stanie się zbyt gęsta.

**Krok 13.** Dodaj łyżkę drobno posiekanej natki pietruszki do zupy i wymieszaj.
- *Dlaczego:* Natka daje świeżość i kontrast do słodkiego smaku zupy.
- *Pro tip:* Nie przesadzaj – zbyt dużo natki może przytłoczyć subtelny smak potrawy.

**Krok 14.** Obierz bułkę pszenną i pokrój ją w bardzo małe kosteczki, ok. 0,5 cm.
- *Dlaczego:* Małe grzanki lepiej się karmelizują i ładnie wyglądają na zupie.
- *Pro tip:* Użyj staling bułki – lepiej chrupie i szybciej się karmelizuje.

**Krok 15.** Na rozgrzane 10 g masła wrzuć kosteczki bułki i posyp 15 g cukru kryształ.
- *Dlaczego:* Cukier stopi się i utworzy karmel, który pokryje grzanki i sprawi, że będą chrupiące.
- *Pro tip:* Mieszaj delikatnie od razu, by cukier nie spalił się na dnie.

**Krok 16.** Mieszaj grzanki przez 2–3 minuty, aż cukier stopi się i utworzy złoty karmel.
- *Dlaczego:* Karmel nadaje grzankom słodki smak i chrupiącą skorupkę.
- *Pro tip:* Nie przestawaj mieszać – karmel szybko się spala i może gorzknąć.

**Krok 17.** Wyłóż grzanki na papierowy ręcznik lub tackę i pozostaw do ostygnięcia – karmel zastygnie.
- *Dlaczego:* Zimne grzanki będą chrupiące i nie rozmiękną w zupie.
- *Pro tip:* Możesz przygotować je wcześniej – zachowają chrupkość przez kilka godzin.

**Krok 18.** Zmiksuj zupę blenderem ręcznym, nie mieszając zbyt długo – zostaw kilka kawałków warzyw i jabłek.
- *Dlaczego:* Delikatne zmiksowanie daje kremową konsystencję, ale z zachowaniem struktury.
- *Pro tip:* Miksuj krótkimi impulsami – łatwiej kontrolować stopień rozdrobnienia.

**Krok 19.** Dodaj 100 ml śmietany 18% do zupy i wymieszaj łyżką, a nie blenderem, by nie przemiksować.
- *Dlaczego:* Śmietana nadaje zupie kremowość i lekko słodki smak, bez nadmiernego spienienia.
- *Pro tip:* Dodaj śmietanę na końcu, by nie ścięła się od wysokiej temperatury.

**Krok 20.** Rozлей zupę do miseczek, dodaj odłożone paseczki jabłek, posyp posiekaną natką i chrupiącymi grzankami karmelowymi.
- *Dlaczego:* Dekoracja podnosi wygląd i daje różnorodność tekstur – miękką zupę i chrupiące dodatki.
- *Pro tip:* Podawaj od razu – grzanki szybko miękną w ciepłej zupie.

## Wartości odżywcze (na porcję)

| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | 320 kcal |
| Białko | 6.2 g |
| Węglowodany | 54.3 g |
| Cukry | 18.7 g |
| Tłuszcze | 10.5 g |
| Błonnik | 5.1 g |
| Sód | 480 mg |

## Najczęściej zadawane pytania

**Czy można zrobić zupę bez cukru?**

Tak, można pominąć cukier, szczególnie jeśli użyjesz słodszych jabłek. Smak będzie bardziej naturalny, ale mniej słodki.

**Czy zupę można zamrozić?**

Nie zaleca się mrożenia tej zupy z powodu śmietany – po rozmrożeniu może się ściąć i stracić konsystencję.

**Jakie jabłka najlepiej pasują do tej zupy?**

Idealne są jabłka z lekką kwasowością, jak Jonagold, Szampion lub Lobo – dają ładny kontrast do słodkich składników.

**Czy można użyć mleka zamiast śmietany?**

Można, ale zupa będzie mniej kremowa. Lepiej użyć mleka z dodatkiem maślanki lub śmietanki kuchennej.

**Dlaczego zupa ma nazwę 'z trzynastego miesiąca'?**

Nazwa nawiązuje do tradycji kulinarnych i symboliki – 'trzynasty miesiąc' to metafora nadmiaru, święta po świętach lub coś wyjątkowego.

**Czy można zrobić grzanki bez cukru?**

Tak, można je tylko podsmażyć na masle – będą mniej słodkie, ale nadal chrupiące i smaczne.